សម្តី​របស់​អ្នកប្រាជ្ញ​ខាង​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​​ (Gene Sharp’s Quote)

Gene Sharp  High Quality Pic សម្តី​របស់​អ្នកប្រឆាំងជន​ផ្តាច់​ការ​ដែល​យើងរាល់គ្នាគួរ​ពិចារណា​. លោក​ ជីន​ សាប​ (Gene Sharp) ជា​អ្នក​ឯក​ទេសម្នាក់​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​ដែល​បាន​សរសេរ​ស្នាដៃ​ជា​ច្រើន​អំពី​​បាតុកម្ម​អហិង្សា​​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​។ ​យើង​អាច​ដាក់​រហស្សនាម​ឱយគាត់​​ថា​ «សត្រូវ​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ»​ គឺ​ពី​ព្រោះ​តែ​សំនេរ​របស់​​គាត់​ធ្វើ​ឱយ​របប​ផ្តាច់​ការ​ជា​ច្រើន​ដួល​រលំ​នៅ​លើ​ពិភព​លោកដោយ​វិធី​អហិង្សា តាម​រយៈ​ចលនា​ប្រជាជន​​​។ នៅ​ក្នុង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​វីឌីអូ​ឯកសារ​អំពី​រូប​លោក​ មាន​ចំណង​ជើង​ថា​ «វិធី​ចាប់​ផ្តើមធ្វើ​បដិវត្តន៍​» (How to Start a Revolution) ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០១១ បាន​លើក​ឡើង​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​អំពី​ស្នាដៃ​ដ៏​ថ្លៃ​ថ្លា​របស់​លោក​ថា​​ «នៅ​ពាស​ពេញ​​ពិភព​លោក​ ប្រជាជន​កំពុង​តស៊ូ​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​ សំនេរ​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់​អាច​ជួយ​សង្គ្រោះ​មនុស្សរាប់​លាននាក់​ឱយ​​ទទួល​បាន​សេរី​ភាព​។» លោក​បាន​អះ​អាងក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​ក្នុង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​ឯកសារនោះ​​​ថា​ «ជន​ផ្តាច់​ការ​មិន​ដែល​ខ្លាំង​ដូច​ដែល​​គេ​ប្រាប់​អ្នក​នោះ​ទេ​។ ប្រជាជន​ក៏​មិន​ដែល​ទន់​ខ្សោយ​ដូច​ដែល​ពួក​គេ​គិត​នោះ​ដែរ​។» ខាង​ក្រោម​សម្តី​ដក​ស្រង់​ចេញ​ស្នាដៃ​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​ជាង​គេ​របស់​លោក​ «ពី​របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ​៖ គម្រោង​គោលការណ៍​សំរាប់​ទាម​ទារ​សេរី​ភាព​» (From Dictatorship to Democracy: A Conceptual Framework for Liberation)៖

អំពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទម្លាក់​ជន​ផ្តាច់​ការ

១. ជន​ផ្តាច់​ការគ្មាន​កិច្ច​ការ​អ្វី​ត្រូវ​​អនុញ្ញាត​ឱយ​មាន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដែល​អាច​ទាញ​ពួក​គេ​ចេញ​ពី​តំណែង​បាន​នោះ​ទេ​។​

អំពី​ការ​ចរ​ចា​ជា​មួយនឹង​​ជន​ផ្តាច់​ការ​

២. ការ​ចរចា​មិន​មែន​ជា​មធ្យោបាយ​មាន​លក្ខណៈ​ប្រាកដ​ត្រឹម​ត្រូវនោះ​​ទេ​ នៅ​ពេល​ដែល​គ្មានវត្តមាន​​ក្រុម​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដ៏​មាន​អំនាច​មួយ​។ ៣. តួ​នាទី​សម​ស្រប​នៃ​ការ​ចរចា​គឺ​កើត​ឡើង​នៅ​ពេលការ​សំរេច​ចិត្ត​​ចុង​ក្រោយបង្អស់​នៅ​ទី​បញ្ចប់​នៃ​ការ​តស៊ូ​​ ដែលក្នុង​នោះ​ ​អំនាច​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ដោយមាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព ហើយ​ពួក​គេ​ស្វែង​រក​​សុវត្ថិភាព​ផ្ទាល់​ខ្លួន ធ្វើ​ដំណើរ​ចាក​ចេញ​ទៅ​កាន់ព្រលាន​យន្ត​ហោះ​អន្តរជាតិ​​​​​។ ៤. ជន​ផ្តាច់​ការ​សន្យា​អ្វី​ក៏​ដោយ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀងដែល​បាន​​​ចរចា​ គ្មាន​នរណា​អាច​បំភ្លេច​បាន​ទេ​ថា​ ជន​ផ្តាច់​ការ​អាច​សន្យា​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​ដើម្បី​រក្សា​ការ​ព្រម​ចំណុះ​ពី​ក្រុម​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​ជា​គូ​ប្រជែង​ ហើយ​ក្រោយ​មក​រំលោភ​បំពាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ដោយ​គ្មានការ​​អៀន​ខ្មាស​។

អំពី​បរាជ័យ​នៃ​ចលនា​ប្រឆាំងរបប​ផ្តាច់​ការ​​

៥. នៅ​ពេល​កម្លាំង​ប្រឆាំង​ខាង​ក្នុង​ស្រុក​និងអន្តរជាតិដែល​​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ​ ជន​ផ្តាច់​ការ​អាច​នឹង​កាន់​តែ​គាប​សង្កត់​និង​ប្រើ​ហិង្សា​ឃោរ​ឃៅ​ជាង​ពី​មុន​ទៅ​ទៀត​។​

អំពី​រដ្ឋ​ប្រហារ​និង​ការ​ប្រើ​ហិង្សា​ប្រឆាំង​របប​ផ្តាច់​ការ​

៦. ការ​ទាញ​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​និង​បក្ស​ពួករបស់​គេ​​ពី​តំណែង​ដែល​ពួក​គេ​កាន់​កាប់​ វា​ទំនង​គ្រាន់​តែជា​ការ​​បើក​ទ្វារ​ឱយ​ក្រុម​មួយ​ទៀត ឱយ​​មក​អង្គុយ​កន្លែង​ពួក​គេ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ៧. កុប​កម្ម​តវ៉ា​​ដោយ​​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​យោធា​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​ មិន​មែន​វាយ​ចំ​ចំណុច​ខ្សោយ​បំផុត​នៃ​របប​ផ្តាច់​ការ​ទេ​ តែ​បែរ​ជា​វាយ​ប្រហារត្រូវ​ចំណុច​ដែល​របប​ផ្តាច់​ការ​ខ្លាំង​បំផុតទៅ​វិញ​​។

អំពី​អន្តរាគមន៍​បរទេស​ឬ​អន្តរជាតិ​

៨. រដ្ឋ​បរទេស​មួយចំនួន​នឹង​ធ្វើ​សកម្មភាព​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ គ្រាន់​តែ​ដើម្បី​ចង់​ត្រួត​ត្រា​​សេដ្ឋកិច្ច​ នយោបាយ​ យោធា​របស់​​ប្រទេស​នោះ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ៩. រដ្ឋ​បរទេស​អាច​នឹង​ចូល​រួម​ជួយយ៉ាង​​សកម្ម​ក្នុង​បំណង​ល្អ​ តែ​នៅ​ពេល​ការ​តវ៉ា​នៅ​ខាង​ក្នុង​ប្រទេសបាន​ចាប់​ផ្តើម​ពុះ​ពោរ​អង្រន់​របប​ផ្តាច់​ការ​ហើយ​នោះ​ទេ​។ ជា​លទ្ធផល​នៃ​ស្ថាន​ភាព​នេះ​​​ ទើប​មាន​ការ​ចាប់​អារម្ម​ពី​អន្តរជាតិ​ចំពោះ​​សារ​ជាតិ​ឃោរឃៅ​នៃ​របប​​​ផ្តាច់​ការ​នោះ​​។ ​​១០. ទោះ​បី​របប​ផ្តាច់​ការ​អាច​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ ឬ​ក៏​ក្នុង​កំរិត​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​កាត់​បន្ថយ​ដោយ​សកម្ម​ភាព​របស់​អន្តរជាតិក៏ដោយ​​ ដំណើរ​បន្ត​នៃ​របប​នោះ​នៅ​តែ​ពឹង​អាស្រ័យ​ជា​ចំបង​លើ​កត្តា​ខាង​ក្នុង​ដដែល​។

អំពី​អំនាច​ប្រជាជន​និង​ការ​តស៊ូ​អហិង្សា

​១១. ការ​រំដោះ​ខ្លួន​ពី​របប​ផ្តាច់​ការ​ បំផុត​គឺ​ផ្អែក​លើ​សមត្ថភាព​របស់​ប្រជាជន​ក្នុង​ការ​រំដោះ​ខ្លួន​ឯង​។ ១២. ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ប្រតិបត្តិ​ការ​ដោយ​កែ​ប្រែ​ស្ថាន​ភាព​ទំនាស់និង​សង្គម​​ដើម្បីកុំ​​ឱយ​សត្រូវ​​ធ្វើ​​តាម​អំពើ​ចិត្ត​បាន​។

អំពី​ប្រភព​អំនាច​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​

១៣. ប្រភព​អំនាច​ទាំង​អស់​នេះ (អំនាច​ស្រប​ច្បាប់​, ធន​ធាន​មនុស្ស, ជំនាញ​និង​ចំណេះ​, ​កត្តា​អរូបិយ​ដូច​ជា​មនោគមវិជ្ជានិង​ចិត្ត​សាស្ត្រ​​, ធន​ធាន​សម្ភារៈ​ និង​ទណ្ឌកម្ម​)​ នៅ​តែ​អាស្រ័យ​លើ​ការ​ទទួល​ស្គាល់​របប​នោះ​ ការ​ព្រម​ចំណុះ​ និង​ការ​គោរព​ពីប្រជា​​ពលរដ្ឋ​​ទាំង​មូល​ ហើយ​និង​ផ្អែក​លើ​ការ​សហការ​ឥត​គណនា​ពី​ប្រជាជន​និងស្ថាប័ន​ទាំង​ឡាយ​​នៃ​សង្គម​។

អំពី​រក្សា​វិន័យអហិង្សា​ក្នុង​ពេល​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​

១៤. វិន័យ​អហិង្សា​គឺ​ជា​គន្លឹះ​ជោគ​ជ័យ​និង​ត្រូវ​តែ​រក្សា​ឱយ​បាន​ ទោះ​បី​ជន​ផ្តាច់​ការ​ព្យាយាម​បង្កប់​រនុក​ក្នុងមក​បង្ក​រឿង​​និង​ប្រើ​ហិង្សា​ឃោរ​ឃៅ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​។

អំពី​ការ​គោរព​តាម​បញ្ជា​របស់​ភ្នាក់​ងារ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​យល់​ស្រប​នឹង​បាតុកម្ម​របស់​ប្រជាជន​

១៥. ភាព​គ្មាន​ភក្តី​ភាព​​និង​ការ​មិន​គោរព​តាមបទ​បញ្ជា​​របស់​កម្លាំង​កង​ទាប់​និង​ប៉ូលីស​អាច​នឹង​នាំ​​គ្រោះ​ថ្នាក់​បំផុត​ដល់​​សមាជិក​នៃ​ក្រុម​នោះ​។ គេ​អាច​រំពឹង​ទុក​បាន​ថា ​កង​ទាហាន​និង​ប៉ូលីស​នឹង​ទទួល​រង​ការ​ដាក់​ទោស​ធ្ងន់​សំរាប់​អំពើ​មិន​គោរព​តាមបញ្ជា​និង​ទោស​ប្រហារ​ជីវិត​ចំពោះ​ការ​នាំ​គ្នា​​បះ​បោរ​​។ ហេតុ​នេះ​ កម្លាំង​ប្រជាធិបតេយ្យ​​​ពុំ​គួរស្នើ​ឱយ​កង​ទាហាន​និង​អ្នក​រដ្ឋការ​ឱយ​ចូល​រួម​ធ្វើ​សកម្មភាព​ប្រឆាំង​​ភ្លាម​ៗឡើយ​។ ជំនួស​មក​វិញ​ នៅ​ពេល​ទំនាក់ទំនង​អាចធ្វើ​ទៅ​បាន​ គួរតែ​ត្រូវ​​បញ្ជាក់​ឱយ​ច្បាស់​​ផង​ដែរថា​ នៅ​មាន​​ទំរង់​មាន​សុវត្ថិ​ភាព​ជា​ច្រើន​ទៀត​នៃ​ការធ្វើ​ជា​​​គោរព​តាម ​ពោល​គឺ​ការ​គោរព​តាម​ក្លាយ​ក្លែងដែល​ពួក​គេ​​​អាច​អនុវត្តនៅ​ជំហាន​ដំបូង​​បាន (ធ្វើ​ជា​បរាជ័យ​ពេល​ប្រតិបត្តិ​ការ​ រាយ​ការណ៍​ពត៌មាន​ខុស​ខ្វះ​ចន្លោះ បង្ក្រាប​ក្នុង​កំរិត​ស្រាល​​​​)​។​​​

អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ​ធំ​គោល​រយៈ​ពេលវែង​​ប្រឆាំងនឹង​​របប​ផ្តាច់​ការ​

១៦. ប្រឈម​មុខ​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​ គោល​ដៅ​នៃ​មហា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ពុំ​មែន​គ្រាន់​តែ​ទាញ​ពួក​​ផ្តាច់​ការ​ចេញ​ពី​អំនាច​នោះ​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​ព្រម​ទាំង​ដំឡើងមក​វិញ​នូវ​​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​និង​បង្ក​លក្ខណៈ​មិន​ឱយ​ជន​ផ្តាច់​ការ​ថ្មី​ឡើង​មក​ដែរ​។ ១៧. ​ប្រជាជន​មួយ​ចំនួន​ធំទំនង​ជា​​មាន​បំណង​ចង់ចូល​រួមជាង​មុន​និង​អាច​ធ្វើ​សកម្មភាពបាន​​ បើ​សិន​ពួក​គេ​យល់​ពី​បញ្ញត្តិកម្ម​ទួទៅ​ ព្រម​ទាំង​សេចក្តីណែនាំ​ជាក់​លាក់​ច្បាស់​​​។ ១៨. នៅ​ក្នុង​កាលៈ​ទេសៈកំរ​បំផុត​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ការ​តស៊ូ​គួរ​តែ​ឃ្លាត​ចេញ​ពី​មហា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដើម​។

អំពី​ររបប​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ក្រោយ​ពេល​របប​ផ្តាច់​ការ​ដួ​ល​រំលំ​

១៩. ឥទ្ធិពល​នៃ​ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ពុំ​មែន​ត្រឹម​តែ​បន្ថយ​កម្លាំងរបស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​​និង​ទាញ​ពួក​គេ​ចេញ​​ពី​អំនាច​នោះ​ទេ​ តែ​ក៏​បង្កើន​អំនាច​ប្រជាជន​ដែលត្រូវ​​គេ​ជិះ​ជាន់​ផង​ដែរ​។ ​២០. ការ​ដួល​រលំ​នៃ​របប​ដែល​ជិះ​ជាន់​ប្រជាជនមួយ​ សំរាប់​បុគ្គល​និង​ក្រុម​​មាន​អំនាច​មួយ​ចំនួន​ វា​គ្រាន់​តែ​ជា​ឱកាស​របស់ពួក​គេក្នុង​ការ​ឡើង​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ថ្មី​ប៉ុណ្ណោះ​​។​​ ២១. ប្រទេស​ដែល​ទើប​តែ​រំដោះ​ខ្លួន​រួច​អាច​ចួប​ប្រទះ​​នូវ​ការ​គំរាម​កំហែង​ពី​បរទេស​ ដែលប្រទេស​នោះ​​ត្រូវ​ការសមត្ថភាព​ការ​ពារ​ជាតិ​​។ បរទេស​នឹងមាន​បំណង​​គំរាម​កំហែង​ប្រទេស​នោះ​ ដើម្បី​ត្រួត​ត្រា​សេដ្ឋកិច្ច​ នយោបាយ​ យោធា​របស់​ប្រទេស​នោះ​។ […] ដោយ​ប្រគល់​​​សមត្ថភាព​តវ៉ាដោយ​ផ្ទាល់​ទៅ​ឱយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ប្រទេស​ដែល​ទើបបាន​​សេរីភាព​ថ្មី​ៗគួរចៀស​វាង​ពី​តំរូវ​ការស្ថាបនា​សមត្ថភាព​យោធា​រឹង​មាំ​​ ដែលតំរូវ​​ការ​យោធានេះឯង​គំរាម​កំហែង​ដល់ប្រជាធិបតេយ្យ​ [ក្នុង​ប្រទេស​ជា​ជាង​ការ​ពារ​ការ​ឈ្លាន​ពាន​របស់​បរទេស​] និង​ត្រូវ​ការ​ចំណាយធន​ធាន​សេដ្ឋកិច្ច​​យ៉ាង​ច្រើន​សម្បើម​ ដែលគេ​អាច​យក​ទៅ​ប្រើ​ក្នុង​គោល​បំណង​ផ្សេង​ទៀត​។ ​២២. ក្រុមមួយ​ចំនួន​នឹង​ធ្វើ​ភ្លេច​អំពី​ការ​កំណត់​ក្នុង​​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ក្នុង​បំណង​កសាង​ខ្លួន​ជា​ជន​ផ្តាច់​ការ​ថ្មី​។ អាស្រ័យ​ហេតុ​នេះ​ តួនាទី​​អចិន្ត្រៃយរបស់​ប្រជាជន​ទាំង​មូល​ គឺ​អនុវត្ត​ការ​រឹង​ទទឹងមិន​សហការ​​ខាង​នយោបាយ​ជំទាស់​នឹង​អនាគត​ជន​ផ្តាច់​ការ​ទាំង​ឡាយ​និង​រក្សា​ការ​ពារ​រចនាសម្ពន្ធ​ សិទ្ធិ​ ទំរង់​បែប​បទ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ [ពី​ការ​គំរាម​កំហែង​របស់​​របបផ្តាច់​ការ​និង​អ្នក​នយោបាយ​ណា​មួយ​]៕៚

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

Google photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s