សារៈ​សំខាន់​នៃ​ការ​មិន​ទៅ​បោះ​ឆ្នោត​

គេធ្លាប់តែ​ឮ​ពី​ការ​ឃោសនា​និងការ​​ជំរុញ​ឱយ​ប្រជាជន​ចូល​រួម​បោះ​ឆ្នោត​កាន់​តែ​ច្រើន​ពី​សំណាក់​គណបក្ស​នយោបាយ​និង​សង្គម​ស៊ីវិល​ ប៉ុន្តែ​វា​ពិត​ជា​ចម្លែក​បន្តិច​​ បើសិន​​មាន​ទស្សនៈ​ផ្ទុយ​ពី​នេះ​ត្រូវ​បាន​ឱយ​ពិន្ទុ​ស្មើ​គ្នា​ដែរ។ ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​ការមិន​ទៅ​បោះ​ឆ្នោត​កំណត់​ទិស​ដៅ​ប្រទេស​ជាតិ​បែរ​ជា​មាន​សារៈ​សំខាន់​ដែរ​ទៅ​វិញ​?

មាន​លក្ខ​ខណ្ឌ​មួយ​ចំនួន​ដែល​នាំ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទៅ​រក​ដំណើរ​ការ​ដឹក​នាំ​ត្រឹម​ត្រូវ​និង​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​៖ ១. ការ​បោះ​ឆ្នោត​ត្រូវ​តែ​ត្រូវ​បាន​រៀប​ចំឱយមាន​សុចរិត​ភាព​ តម្លាភាព​ សេរីភាព​ស្មើៗ​គ្នា​ គ្រប់​បក្ស​នយោបាយ​ គ្មាន​ការ​លួច​បន្លំ​។ ២. កា​រ​បោះ​ឆ្នោត​ត្រូវ​តែ​បង្កើត​បាន​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មាន​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​និង​ការ​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​កាន់​ម្ចាស់​ឆ្នោត​។ ៣. ការ​បោះ​ឆ្នោត​ត្រូវ​តែ​បង្កើតបាន​​តុល្យភាព​អំនាច​និង​ការ​ត្រួត​ពិនិត្យ​ ពុំ​មែនអំនាចប្រមូល​​ផ្តុំ​​លើ​អង្គការ​​និតី​ប្រតិបត្តិ​ទាំង​អស់​នោះ​ទេ បក្ស​កាន់​អំនាច​ធ្វើ​អ្វី​ស្រេច​ចិត្ត​ទេ​​។ ៤. ការ​បោះ​ឆ្នោត​ត្រូវ​តែ​កំណត់​ឱយ​បាន​ដាច់​ខាត​ថាគណបក្ស​ឈ្នះ​ឆ្នោត​ត្រូវ​តែ​បាន​កាន់​អំនាច​ គណបក្ស​ចាញ់​ឆ្នោត​ត្រូវ​តែ​ផ្ទេរ​​​អំនាចតាម​សំរួល​​។

នៅ​កម្ពុជា​ មាន​សង្ឃឹម​តិច​តួច​ណាស់​ថា​លក្ខខណ្ឌ​ទាំង​បួន​នេះ​ត្រូវ​បាន​បំពេញ តាម​រយៈ​​ការ​បោះ​ឆ្នោត​។ លក្ខខណ្ឌ​ទី​១ ទោះ​គេ​មិន​ទាន់​​ហ៊ាន​ច្បាស់​ថា​គ. ជ. ប.​ ថ្មី​ ឯករាជ្យ​ឬ​ក៏​អត់ក៏​​ដោយ​ តែ​គេអាច​​ច្បាស់​ថា​ គណបក្ស​ប្រជាជន​នឹង​រក​គ្រប់​កល​ល្បិច​ ដើម្បី​បាន​ឈ្នះ​ឆ្នោតនៅ​អាណត្តិ​ទី​៦ខាង​មុខ​នេះ​​ ព្រោះ​ការ​ចាញ់​ឆ្នោត​អាច​ជា​អវសាន​នៃ​ជីវិត​នយោបាយ​របស់​បក្សនេះ​​។ សូម​កុំ​ភ្លេច​ឱយ​សោះ​ថា​ នៅ​អាណត្តិ​ទី​ពីរ​ ឆ្នាំ​១៩៩៨ គណបក្ស​ប្រជាជន​មាន​សង្ឃឹម​ឈ្នះ​ឆ្នោត​តិច​ ក៏​បាន​រដ្ឋ​ប្រហារ​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៧ ជា​មុន​ការ​ពារ​​កុំឱយ​ចាញ់​ទាន់​។ ទំនោរ​នេះ​អាច​នឹង​លេច​ឡើង​ម្តង​ទៀត​ បើគណ​បក្ស​ប្រជាជន​ចាញ់ឆ្នោត​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​ (ពី​ «ក្មេង​វត្តទាត់​ក្មេង​វាំង»​ មក ​«ក្មេង​វត្ត​ទាត់​ក្មេង​ប៉ារីស» ​ម្តង​​)។ ពិត​ណាស់​ គណបក្ស​សង្គ្រោះ​អាង​មាន​រាស្ត្រ​គាំទ្រ​ ដូច​ហ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិចអាង​ជាប់​ខ្សែ​ស្តេចនិង​ឈ្នះ​ឆ្នោត​​​ជំនាន់​នោះ​ដែរ​ គ្មាន​​បាន​ត្រៀម​ទប់​ទល់​ក្នុង​ករណី​មាន​ការ​ប៉ុន​ប៉ង​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​អ្វី​ទេក្រៅ​ពី​ប្រជាជន​ដែល​គាំទ្រ​​ ដូច្នេះ​ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​ជាតិ​គឺ​​ងាយ​ស្រួល​ជាង​ហ៊ុន​ស៊ិន​ប៉ិច​ឆ្ងាយ​ណាស់​ លុះ​ត្រា​គណបក្ស​សង្គ្រោះ​រៀន​ចេះ​ពី​វិធី​ទប់​ទល់​ប្រហារ​ដោយ​ប្រើ​អំនាច​ប្រជាជន​។​ ​លក្ខខណ្ឌ​ទី២ គឺ​អាស្រ័យ​លើ​លក្ខខណ្ឌ​ទី​១ ​បើ​រដ្ឋាភិបាល​កើត​ចេញ​ពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ត្រឹម​ត្រូវ​ប្រក្រតី​ នោះ​រដ្ឋាភិបាល​នឹង​ពង្រឹង​ទំនួល​ខុស​ត្រូវរបស់​​ខ្លួន​ ដើម្បីអាច​​ឈ្នះ​ឆ្នោត​នៅ​អាណត្តិ​ក្រោយ​ទៀត ព្រោះ​គ្មាន​ផ្លូវ​ផ្សេង​ ដូច​ជា​លួចឆ្នោត​ឬ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ទេ​។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ រដ្ឋាភិបាល​មាន​ការ​កែ​ប្រែ​តិច​តួច​ប៉ុណ្ណោះ​ បើ​ពួក​គេ​អាច​បង្វិល​លទ្ធ​ផល​​ឆ្នោត​បាន​​តាម​ចិត្ត​។ លក្ខ​ខណ្ឌ​ទី​៣ នៅ​ពេល​រចនាសម្ពន្ធ​អំនាច​ប្រមូល​ផ្តុំ​ ពោល​គឺ​មេ​បក្ស​ឬ​នាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​មាន​អំនាច​ផ្តាច់​មុខ​ ​​ការ​បោះ​ឆ្នោតគ្រាន់​តែ​ជា​សេរី​ភាព​ជ្រើស​រើស​ជន​ផ្តាច់​ការតែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ពោល​គឺ​​ ប្រជាធិបតេយ្យ​អាស្រ័យ​នាយករដ្ឋ​មន្ត្រី​។ ឧបមា​ថា​​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ឈ្នះ​ឆ្នោត​ទៅ​ចុះ​​ ក៏​ពួក​គេ​ទំនង​ជា​មិនកែ​ទំរង់​ស្ថាប័ន​​រដ្ឋ​សំខាន់ៗ​នា​នា ដូច​ជា​ ស្ថាប័ន​យោធា​និង​តុលាការ​​ ឱយ​ឯករាជ្យ​ដាច់​ពី​បក្ស​នយោបាយ​របស់​ខ្លួន​នោះ​ដែរ​ គឺ​ពួក​គេ​មាន​តែ​បន្ត​មត៌ក​អំនាច​មជ្ឈការ​​នេះ​បន្តពី​អ្នក​នយោបាយ​មុនៗ​ជា​ជាង​​។ យើង​អាចមើល​ឃើញ​សញ្ញាណអំនាច​ប្រមូល​ផ្តុំ​នេះ​ខ្លះៗ​ហើយ​ តាម​រយៈ​ការ​​ទាម​ទារ​រូប​មន្ត​ ៤ ៤ ១ ក្នុង​ការ​កំណត់​ចំនួន​សមាជិក​ គ. ជ. ប. ថ្មី​ គឺ​ថា គណបក្ស​ប្រឆាំង​ទំនង​ជា​មាន​ចេតនា​ចង់​ក្តាប់​ គ. ជ. ប. បន្ទាប់​ពី​យក​ឈ្នះ​គណបក្ស​ប្រជាជនបាន​​ ស្រប​ពេល​ពួក​គេ​គិតថា​​ខ្លួន​នឹង​ឈ្នះ​ឆ្នោត ហើយ​បួនៗ​ម្នាក់​នោះ​នឹង​ក្លាយ​ជា​ ៨ ១ ផង​ក៏មិន​​ដឹង ត្បិត​ពួក​គេ​នីមួយៗមិន​ទាម​ទារ​ឱយ​គ. ជ. ប. មិន​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​នឹង​គណបក្ស​នយោបាយ​នោះ​ទេ​ បែរ​ជា​នៅ​តែចង់​បាន​មាន​សមាជិកបក្ស​ខ្លួន​នៅ​ក្នុង​សមាសភាព​ដូចគ្នា​ និង​ថែម​ទាំង​ចង់​បាន​ទូរ​ទស្សន៍​របស់​បក្ស​ទៀត​ ពុំ​មែន​ទូរទស្សន៍​ឯករាជ្យពី​បក្ស​នយោបាយ​ឡើយ​​​​​​។ នេះ​នៅ​មិន​និយាយ​ពី​រចនាសម្ពន្ធ​បក្សមិន​មាន​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ដែល​សមាជិក​ហាក់​ដូច​ជា​គ្មានអំនាច​សំរេច​ចិត្ត​សោះ​ ទើប​ត្រូវ​រក​អន្តរាគមន៍មេ​បក្សឱយ​ដោះ​ស្រាយ​ជម្លោះ​រវាង​សមាជិក​គ្នាឯង​ ជាជាង​សមាជិក​មាន​អំនាច​បោះ​ឆ្នោត​ទម្លាក់​សមាជិក​ដែល​សង្ស័យ​ថា​មាន​ភាព​មិន​ប្រក្រតី​នោះ ពោល​គឺ​មេ​បក្ស​មាន​អំនាច​ផ្តាច់​ការ​លើ​សមាជិក​​​។​​ ​ លក្ខខណ្ឌ​ទី​៤ ពេល​ដែល​អំនាចពិត​ប្រាកដ​ពោល​គឺ​ចំនួន​មនុស្ស​និង​ស្ថាប័ន​ដែល​គោរព​តាម​បញ្ជា​ ​នៅ​តែ​ឈរ​ខាង​​គណបក្ស​ប្រជាជន​ទាំង​អស់​ គណបក្ស​ប្រឆាំង​ទោះឈ្នះ​ឆ្នោត​ក៏​ដោយ​ ក៏​ប្រហែល​ដូចជា​​គណបក្ស​ហ៊ុនស៊ិនប៉ិច​កាល​ពី​ឆ្នាំ​១៩៩៣អ៊ីចឹងដែរ​ ជាប​ក្ស​កាន់​អំនាច​ មាន​តែ​ឈ្មោះ​​ឈ្នះ​ឆ្នោត​ប៉ុណ្ណោះ​ តែ​អំនាច​ពិត​ប្រាកដ​នៅ​តែ​របស់​គណបក្ស​ប្រជាជន ពោល​គឺ​យោធា​ កង​សន្តិសុខ​ ពួក​ការិយាធិបតេយ្យ។ល។ មិន​ឋិត​ក្រោម​រដ្ឋាភិបាល​ដឹក​នាំ​ដោយ​​គណបក្ស​ប្រឆាំង​ឡើយ តែ​គឺ​នៅ​តែ​ក្រោមបញ្ជា​គណបក្ស​ប្រជាជនដដែល​​​ បើ​ហ៊ានក្បដអាច​នឹង​រស់​មិន​បាន​សុខ​។ ជា​ពិសេស​​ បើ​តាម​ការ​រំលោភ​បំពាន​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ ជា​ច្រើន​មាត្រា​ (ទោះ​មួយ​ចំនួន​តូច​គោរព​ក៏​ដោយ​) និង​ការ​មិន​គោរព​ច្បាប់​ផ្សេងៗ​ទៀត​ជា​ទូទៅ​ ស្តែង​ចេញ​តាម​រយៈ​ការ​ជ្រែត​ជ្រែក​អំនាច​តុលាការ ធ្វើ​រដ្ឋ​ប្រហារ​ គ្រប់​គ្រង ​គ. ជ. ប. បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​ បំបិត​សិទ្ធិ​សេរី​ភាពនយោបាយ​​ប្រជាជនដែល​ត្រូវ​បាន​ធានាការ​ពារ​​ដោយ​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​ និង​គ្មាន​យន្ត​ការ​ឬ​ភាគី​ណា​​បង្ខំបក្ស​កាន់​អំនាច​ បើ​​ចាញ់ឆ្នោត​ឱយ​ត្រូវ​តែ​​ផ្ទេរ​អំនាច​តាម​ច្បាប់​ ​គេមាន​សង្ឃឹម​តិចតួច​ស្តួច​ស្តែង​បំផុត​ថា​ គណបក្ស​ប្រជាជន​នឹងផ្ទេរ​​ពី​អំនាចតាម​សំរួល​​ ក្រោយពេល​​ចាញ់​ឆ្នោត​។

លក្ខខណ្ឌ​ទាំង​៤នេះ​ស​ឱយ​ឃើញ​ថា​ ការ​បោះ​ឆ្នោតមិន​បាន​កែ​ប្រែ​អ្វី​ជា​ដុំ​កំភួន​ទេ​​ ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​តែ​កាន់​អំនាច​ដោយ​អ្នក​នយោបាយ​ជា​ជាង​ប្រជាជនគ្រប់​គ្រង​អ្នក​នយោបាយ​​។ បើ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​កែ​ប្រែ​អ្វី​មិន​បាន​ទៅ​ហើយ​ ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​ថ្មី​ក៏​អាក្រក់​ទៀត​ តើ​ទៅ​បោះ​ឆ្នោត​មាន​ន័យ​អ្វី? ការ​ទៅបោះ​ឆ្នោត​បង្គ្រប់​កិច្ច​ ឬសំរាប់​សង្គម​ស៊ីវិលអង្កេត​ការណ៍​​ប្រថាប់​ត្រា​ មិន​ត្រឹម​តែ​ជួយ​អ្វី​បាន​ទេ​ មាន​តែ​ធ្វើ​គណបក្ស​កាន់​អំនាច​នៅ​តែ​បាន​ដៃ​ ទទួល​បាន​កា​រសហការ​ អាច​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​តាម​ដំណើរ​ អាច​ធ្វើ​មិន​ដឹង​មិន​ឮ​រាល់​ការ​តវ៉ាបាន​ដដែល​។ ​ការ​បោះ​ឆ្នោតនិង​អង្កេត​ការណ៍​តាម​ធម្មតា​គឺ​បញ្ជាក់​ថា​ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​ថ្មី​ត្រឹម​ត្រូវ​ស្រប​ច្បាប់និង​គ. ជ. ប. ឯករាជ្យ​​ គ្មាន​ការ​លួច​បន្លំ គឺ​ជា​​ការ​សហការ​ជួយ​បំពេញ​គម្រោង​របស់​បក្ស​កាន់​អំនាច​ដោយ​ប្រយោល​​​។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ បើ​ប្រជាជន​​​មាន​ចំនួន​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​បន្ថយ​សម្លេង​ឆ្នោត​កុំ​ឱយ​គ្រប់​ចំនួន​កៅអី​ និង​សង្គម​ស៊ីវិលធ្វើ​ពលិការ​ នោះការ​បោះ​ឆ្នោត​នឹង​មិន​អាចដំណើរ​​ការបាន​ គ្មាន​ការ​សហការ​បោះ​ឆ្នោត​គឺ​គ្មាន​សន្លឹក​ឆ្នោត​ដើម្បី​រាប់​ គ្មាន​ការ​អង្កេត​ការណ៍​គឺ​គ្មាន​សាក្សី​ បើ​ចេញលទ្ធភាព​ទាំង​មណ្ឌល​បោះ​ឆ្នោត​ជា​ច្រើន​ស្ងាត់​ជ្រៀប​ នឹង​ស្តែង​ពី​ភាព​ប្រក្រតី​នៅ​នឹង​ភ្នែក​ រដ្ឋាភិបាល​ក្រោយ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​នឹង​បាត់​បង់​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​ដោយ​ស្វ័យ​ប្រវត្តិ​។ ជា​លទ្ធ​ផល​​ គ្មាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​រដ្ឋាភិបាល​ពី​សំណាក់​អន្តរជាតិ​ ដាច់​ជំនួយ គ្មាន​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​កាន់​អំនាច​ ប្រជាជន​មិន​សហការ​​ ដោយ​មិន​ធ្វើ​ការ​បំរើ​រដ្ឋ​ រដ្ឋាភិបាល​នឹង​គាំង​ទៅ​មុខ​មិន​រួច​ទេ​ បើ​មិន​​ធ្វើ​តាម​ការ​ចង់​បាន​របស់​ប្រជាជន​​។ នៅ​ក្នុង​កាលៈ​ទេសៈ​ដែល​ការ​បោះ​ឆ្នោត​គ្មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ ការ​មិនទៅ​​បោះ​ឆ្នោត​នឹង​កែ​ប្រែ​ស្ថាន​ភាព​នេះ​ បើ​គេ​​មាន​ផែន​ការ​ យុទ្ធសាស្ត្រ កល​យុទ្ធ​មិន​សហការ​ដទៃ​ទៀត​ អនុវត្ត​ដោយ​​ចំនួន​ច្រើន​គ្រប់​គ្រាន់នៃប្រជាជន​និង​ភាគីពាក់​ព័ន្ធ​​​​ ​ មាន​​សង្គម​ស៊ីវិល​ និង​គណបក្ស​ប្រឆាំងនា​នា​ ទប់​ទល់​នឹង​ស្ថាប័ន​បោះ​ឆ្នោត​មិន​ឯករាជ្យ​ឬ​ច្បាប់​បោះ​ឆ្នោត​ថ្មីមិន​ស្រប​ច្បប់​រដ្ឋ​ធម្មនុញ្ញ​​​​​ផងដែរ​​៕​​​

ប្រហែល​ ១:០០-៣:២៩ យប់​, ១០/០៥/២០១៥

ឆ្លើយ​តប

Fill in your details below or click an icon to log in:

ឡូហ្កូ WordPress.com

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី WordPress.com របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

Google photo

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Google របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូប Twitter

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Twitter របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

រូបថត Facebook

អ្នក​កំពុង​បញ្ចេញ​មតិ​ដោយ​ប្រើ​គណនី Facebook របស់​អ្នក​។ Log Out /  ផ្លាស់ប្តូរ )

កំពុង​ភ្ជាប់​ទៅ​កាន់ %s