សកម្មភាព​អហិង្សា​៖ កាត់​បន្ថយ​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា

ដោយ រ៉ូបឺត ជេមស៍ ប៊ើររ៉ូស៍

(Robert J. Burrowes)

ក្នុងអត្ថបទមួយចុះផ្សាយថ្មីៗ និងពោរពេញដោយទស្សនៈស៊ីជម្រៅ លោកសាស្ត្រាចារ្យ Bill Quigley បានកត់សម្គាល់សកម្មភាពខុសច្បាប់របស់ប៉ូលីសចំនួន ១០ [១. ព្យាយាមបញ្ឈប់បាតុកម្មរបស់ប្រជាជន, ២. បញ្ចូលជនញ៉ុះញង់ឱ្យបង្កហិង្សា, ៣. ប្រើក្រុមប៉ូលីសឱ្យអូសមុខសញ្ញាចេញពីចំណោមហ្វូងបាតុករ,៤. ចាប់ខ្លួនមនុស្សខុស, ៥. គំរាមកំហែង, ៦. លោមព័ទ្ធ, ៧. លុកលុយចូលផ្ទះ អង្គការ វិហារដែលគាំទ្របាតុកម្ម, ៨. ប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បំពងសំឡេងចម្ងាយឆ្ងាយដែលអាចបង្កការឈឺចាប់, ៩. ចាប់ខ្លួនអ្នករាយការណ៍, ១០. ប្រើប្រាស់អាវុធគីមីនិងអាវុធដទៃទៀត (បាញ់ឧស្ម័នបង្ហូរទឹកភ្នែក, បាញ់គ្រាប់កាំភ្លើងកៅស៊ូ, ប្រើកំប៉ុងបាញ់ថ្នាំដែលធ្វើឱ្យមើលមិនឃើញបណ្តោះអាសន្ន)] ដែលធ្វើឡើងជារឿយៗដើម្បីរារាំងប្រជាជនពីការប្រើប្រាស់សិទ្ធិមានចែងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់ពួកគេ ដោយប្រើប្រាស់សកម្មភាពអហិង្សាក្នុងការបង្ហាញការឈឺចាប់របស់ពួកគេ។ លោកកត់សម្គាល់ឃើញថា តាក់ទិចរបស់ប៉ូលីសទាំងនេះជាធម្មតាត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងបាតុកម្មដោយភ្នាក់ងារអនុវត្តច្បាប់នៅពេសពេញប្រទេសអាមេរិក។ សូមអាន ‘សកម្មភាពសខុសច្បាប់ទាំង ១០របស់ប៉ូលីស សម្រាប់ឃ្លាំមើលនៅ Ferguson’។

ខ្ញុំសូមសរសេរបំពេញអត្ថបទដ៏ល្អរបស់សាស្រ្តាចារ្យ Quigley ដោយកត់សម្គាល់អំពីវិធីកាត់បន្ថយហានិភ័យដែលបណ្តាលមកពីការប្រើប្រាស់តាក់ទិចហិង្សានិងខុសច្បាប់របស់ប៉ូលីសនិងយោធា ហើយនិងក្នុងករណីជាច្រើន គឺបញ្ឈប់ការប្រើប្រាស់នេះតែម្តងនៅទីណាក៏ដោយនៃពិភពលោកដែលមានសកម្មភាពអហិង្សាកើតឡើង។

បើអ្នកចង់ឱ្យសកម្មភាពអហិង្សាមានប្រសិទ្ធភាពបំផុត មានចំណុចចម្បងពីរដែលគួរពិចារណា។ ទីមួយ ចំណាយពេលបង្កើតយុទ្ធសាស្ត្រអហិង្សា ដោយឆ្លងកាត់ការរៀបចំដោយប្រុងប្រយត្ន ដើម្បីយកវាមកតម្រែតម្រង់រាល់ទិដ្ឋភាពនីមួយៗនៃយុទ្ធនាការរបស់អ្នក។ សម្រាប់សេចក្តីពន្យល់អំពីយុទ្ធសាស្ត្រអហិង្សានិងគម្រោងទាំង ១២ ចំណុចសម្រាប់តម្រែតម្រង់អ្នក សូមអានចំណុចទាំងនោះនៅក្នុងគេហទំព័រនេះ។ ទីពីរ កំណត់ឱ្យជាក់ថា សកម្មភាពអហិង្សានីមួយៗដែលក្រុមរបស់អ្នកប្រើប្រាស់ ត្រូវបានតម្រែតម្រង់ដោយគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្ររបស់វា ជាជាងវត្ថុបំណងនយោបាយរបស់វា [អ្វីដែលអ្នកចង់សម្រេចឱ្យបានជាជាងអ្វីដែលអ្នកចង់ធ្វើ]។ បើអ្នកយល់មិនច្បាស់អំពីចំណុចនេះ សូមអាន ‘វត្ថុបំណងនយោបាយនិងគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រនៃសកម្មភាពអហិង្សា’។

បើតាក់ទិចអហិង្សារបស់អ្នក (បាតុកម្ម, កូដកម្ម, ការបិទផ្លូវ) គឺជាតាក់ទិចដែលត្រូវបានជ្រើសរើសនិងផ្តោតទៅតាមយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់ដំណាក់កាលនីមួយៗនៃយុទ្ធនាការរបស់អ្នក ហើយអ្នកអនុវត្តវាដោយមានគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រច្បាស់លាស់ក្នុងចិត្ត (មិនមែនទៅតាមវត្ថុបំណងនយោបាយ) ជាលទ្ធផល អ្នកនឹងអាចសម្រេចគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្របាន ដោយមិនបាច់ខ្វល់ពីការឆ្លើយតបរបស់ប៉ូលីស (រួមមាន ការឆ្លើយតបដោយអំពើលើ្មសច្បាប់, ហិង្សា, និង/ឬប្រើប្រាស់អ្នកញ៉ុះញង់), យុទ្ធនាការរបស់អ្នកនឹងឈានទៅមុខ ហើយការឆ្លើយតបណាមួយដោយហិង្សារបស់ប៉ូលីសឬយោធា នៅក្នុងន័យនយោបាយ វានឹងមិនពាក់ព័ន្ធនឹងយុទ្ធនាការ ឬក៏មានផលប្រយោជន៍អ្វីដល់យុទ្ធនាការរបស់អ្នកនៅក្នុងន័យយុទ្ធសាស្ត្រនោះឡើយ។

ដោយមានចំណុចបឋមទាំងនេះនៅក្នុងចិត្ត អនុញ្ញាតឱ្យខ្ញុំកត់សម្គាល់អ្វីដែលអ្នកអាចធ្វើ ចំនួន ២០ ប្រការ ដើម្បីកាត់បន្ថយហានិភ័យបណ្តាលមកពីការប៉ុនប៉ងរបស់ប៉ូលីស/យោធា  យកឈ្នះសកម្មភាពអហិង្សារបស់អ្នក ដោយប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ ប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាឬប្រើប្រាស់អ្នកញ៉ុះញង់។

មានហេតុផលផ្សេងៗដែលប៉ូលីសនិងយោធាទំនងជាប្រើប្រាស់ហិង្សាទៅលើសកម្មភាពអហិង្សា។ តាមបទពិសោធរបស់ខ្ញុំ ហេតុផលសំខាន់បំផុតគឺពីព្រោះពួកគេត្រូវបានគេបញ្ជាឱ្យប្រើហិង្សាក្នុងទម្រង់ជាការបង្ក្រាបខាងនយោបាយ និងពីព្រោះពួកគេភ័យខ្លាច។ ជាធម្មតាទេ វានឹងមានហេតុផលរាយរងជាច្រើនទៀតនៅពីក្រោយការភ័យខ្លាចនេះ ដូចជា ឧ. ការភ័យខ្លាចដែលបង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃការរើសអើងជាតិសាសន៍និងជំនឿងប់ងល់នឹងសាសនា។ បើអ្នកចង់យល់បន្ថែមអំពីចំណុចនេះ សូមអាន ‘ហេតុអ្វីប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សា?’ និង ‘ចិត្តវិទ្យាអំពីភាពគ្មានការភ័យខ្លាចនិងចិត្តវិទ្យាអំពីការភ័យខ្លាច៖ គោលការណ៍និងការអនុវត្ត’។ ហេតុដូច្នេះហើយ បន្ថែមពីលើការពិចារណាអំពីទិដ្ឋភាពដទៃជាច្រើនទៀតនៃយុទ្ធសាស្ត្រអហិង្សាណាមួយ ដំណើរការធ្វើផែនការអាចពិចារណាអំពីវិធីដែលធ្វើឱ្យសកម្មភាពណាមួយ អាចធ្វើឡើង ដោយមិនសូវងាយរងគ្រោះពីការបង្ក្រាបហិង្សា។

សកម្មភាពអហិង្សាអាចមានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំងនៅក្នុងការកម្រិតការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សា ដោយសារហេតុចំនួន បីប្រការដែលពាក់ព័ន្ធនឹងគ្នាទៅវិញទៅមក៖ សមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការបង្កើតបរិយាកាសនយោបាយវិជ្ជមាន (ឧ. ពីព្រោះវិធីដែលសកម្មជនប្រើប្រាស់ បង្កប់ភាពស្មោះត្រង់ដែលកសាងទំនុកចិត្ត), សមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការបង្កើតបរិស្ថានរូបវន្តដែលគ្មានការគំរាមកំហែង (ដោយសារតែវិន័យអហិង្សារបស់សកម្មជន), និងសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការកែប្រែស្ថានភាពផ្លូវចិត្តរបស់មនុស្ស (ទាំងមានមកពីកំណើតនិងរៀនពីខាងក្រៅ) ដែលធ្វើឱ្យការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាអាចកើតឡើងតាំងពីដើមដំបូង។ ចំណុចនេះក៏រួមមានសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការកាត់បន្ថយឬលុបបំបាត់ការភ័យខ្លាចរបស់ប៉ូលីស/យោធា និងសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការធ្វើឱ្យគូប្រជែងនិងភ្នាក់ងារប៉ូលីសនិងយោធាមើលមកសកម្មជនថាមានមនុស្សធម៌ក្នុងខ្លួនដែរ។

ជាលទ្ធផល ដោយសារនៅក្នុងសកម្មភាពអហិង្សា គេមិនអាចលុបបំបាត់ហានិភ័យទាំងស្រុងពីអំពើហិង្សារបស់ប៉ូលីស/យោធា (ឬជនគេបង្គប់មកញ៉ុះញង់)     ប៉ុន្តែគេនៅតែអាចកាត់បន្ថយហានិភ័យនេះដោយកត់សម្គាល់កត្តានានាដែលពន្យល់ពីលទ្ធផលនេះ និងដោយពិនិត្យផ្ទៀងផ្ទាត់នឹងកត្តាទាំនេះឱ្យបានកាន់តែច្រើន តាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ បរាជ័យមិនបានធ្វើដូច្នេះនឹងបង្កើនហានិភ័យកើតចេញពីលទ្ធផលមិនរំពឹងចង់បានទាំងប៉ុន្មាន។ ជាចាំបាច់ ការកាត់បន្ថយហានិភ័យពីអំពើហិង្សារបស់ប៉ូលីស/យោធា ទាមទារការធ្វើផែនការល្អិតល្អន់និងអនុវត្តសកម្មភាពណាមួយដោយម៉ត់ចត់។ ប្រការនេះក៏គួររាប់បញ្ចូលចំណុចជាបន្តបន្ទាប់ទាំងអម្បាលម៉ានដែលពាក់ព័ន្ធនឹងអ្នកនៅមូលដ្ឋានផងដែរ។

១. សម្រេចចិត្តទៅតាមយុទ្ធសាស្ត្រថា យុទ្ធនាការរបស់អ្នកនឹងធ្វើឡើងដោយអហិង្សា បន្ទាប់មកទៀត បង្ហាញការប្តេជ្ញានេះជាសាធារណៈនិងមានខ្លឹមសារងាយយល់។ បើអ្នកចង់ពិភាក្សាដេញដោលអំពីអត្ថន័យពិតប្រាកដនៃបញ្ញត្តិ ‘អហិង្សា’ នៅក្នុងបរិបទរបស់អ្នក, អ្នកទំនងជាប្រទះឃើញ ‘ម៉ាទ្រីសអំពើអហិង្សា’ ជាឧបករណ៍ដែលអាចប្រើការបាន។

២. បង្កើត ‘ក្រមវិន័យអហិង្សា’ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការប្តេជ្ញានេះនិង ដោយសារគុណសម្បត្តិនយោបាយនៃក្រមវិន័យនេះ ដែលទទូចឱ្យសកម្មជនណាម្នាក់ បើមានបំណងចង់ចូលរួមសកម្មភាពអហិង្សានៅក្នុងយុទ្ធនាការនេះ ត្រូវចុះហត្ថលេខាលើវាជាមុនសិន៖ បើសកម្មជនណាម្នាក់ពិតជាប្តេជ្ញាចូលរួមយុទ្ធនាការរបស់អ្នកមែន ពួកគេនឹងពុំជំទាស់ដោយគ្រាន់តែចុះហត្ថលេខានោះទេ (ហើយការកំណត់អត្តសញ្ញាណរបស់អ្នកចូលមកញ៉ុះញង់ក៏នឹងមានភាពងាយយល់ជាងមុនដែរ)។  ផ្អែកទៅលើការសិក្សាអំពីយុទ្ធនាការជាច្រើននៅជុំវិញពិភពលោក ក្រមវិន័យគំរូគួរតែរាប់បញ្ចូលចំណុចនានាដូចខាងក្រោម៖

៙ខ្ញុំនឹងនិយាយតែការពិត។

៙ខ្ញុំនឹងប្រព្រឹត្តចំពោះបុគ្គលនីមួយៗដោយក្តីគោរព (រួមមានកម្មករ មន្ត្រីប៉ូលីស/យោធា អ្នកផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មាន)។

៙ខ្ញុំនឹងគុំកួនខឹងឬស្អប់នោះទេ។ ខ្ញុំសុខចិត្តរងការឈឺចាប់ពីកំហឹងនិងការវាយដំពីគូប្រជែងរបស់ខ្ញុំ។

៙ខ្ញុំនឹងការពារគូប្រជែងនិងប៉ូលីស/យោធាពីការប្រមាថនិងការវាយប្រហារ។ ខ្ញុំនឹងធ្វើទៅតាមការសម្រេចចិត្តនិងកម្មវិធីផែនការរបស់ក្រុមដែលត្រូវបានរៀបចំ ហើយនឹងឆ្លើយតបទាន់ពេលទៅតាមសំណើរបស់អ្នកចាត់ចែងសកម្មភាព។ នៅក្នុងករណីមានការខ្វែងគំនិតគ្នាខ្លាំង ខ្ញុំនឹងដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាពនេះ។ ខ្ញុំនឹងមិនផ្តើមគំនិតឬចូលរួមនៅក្នុងសកម្មភាពគ្មានផែនការណាមួយឡើយ។

៙ខ្ញុំនឹងទទួលខុសត្រូវចំពោះសកម្មភាពរបស់ខ្ញុំ ខ្ញុំនឹងមិនលាក់ការសម្ងាត់អ្វីនោះឡើយ។

៙បើខ្ញុំត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន, ខ្ញុំនឹងទទួលយកវាដោយស្មគ្រចិត្ត ហើយបើខ្ញុំត្រូវបានគេបញ្ចូនចូលពន្ធាគារ, ខ្ញុំនឹងធ្វើសកម្មភាពគំរូ[ដល់អ្នកដទៃទៀត]។

៙ខ្ញុំនឹងការពារទ្រព្យសម្បត្តិរបស់គូប្រជែងរបស់ខ្ញុំ ព្រមទាំងរបស់ប៉ូលីស/យោធាផងដែរ។

៙ខ្ញុំនឹងមិនរត់ឬប្រើប្រាស់កាយវិការគំរាមកំហែងណាមួយឡើយ។

៙ខ្ញុំនឹងមិននាំយកឬប្រើប្រាស់គ្រឿងញឿនឬគ្រឿងស្រវឹងនោះឡើយ។

សកម្មជនអហិង្សាប៉ាឡេស្ទីនការពារប៉ូលីសស្រីអ៊ីស្រាអែលពីជនជាតិអ៊ីស្រាអែលដែលមកតាំងទីលំនៅនៅជំរុំ Esh Kodesh, សីហា ២០១៥។

សកម្មជនអហិង្សាប៉ាឡេស្ទីនការពារប៉ូលីសស្រីអ៊ីស្រាអែលពីជនជាតិអ៊ីស្រាអែលដែលមកតាំងទីលំនៅនៅជំរុំ Esh Kodesh, សីហា ២០១៥។

៣. រៀបចំកម្មវិធីអប់រំអំពីអំពើអហិង្សា ដើម្បីឱ្យសកម្មជនយល់បានពេញលេញអំពីអ្វីដែលពាក់ព័ន្ធនឹង ការប្តេជ្ញាកាន់វិន័យអហិង្សា។ នៅក្នុងកម្មវិធីអប់រំទាំងនេះ ផ្តល់ឱកាសឱ្យសកម្មជនស្វែងយល់ពីអារម្មណ៍និងភាពភ័យខ្លាចរបស់ពួកគេពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពណាមួយ និងពិភាក្សាអំពីរបៀបដែលក្រុមអាចរៀបចំខ្លួនឯង (ឧ. នៅក្នុងក្រុមសកម្មភាព) ដើម្បីឱ្យបុគ្គលនីមួយៗទទួលបានការគាំទ្រគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធ្វើសកម្មភាពដោយមានវិន័យនិងមានលក្ខណៈអហិង្សា។

៤. រៀបចំកម្មវិធីអប់រំអំពីអំពើអហិង្សាដែលត្រូវបានរៀបចំដាច់ដោយឡែកសម្រាប់សកម្មជនទាំងឡាយណាដែលមានបំណងក្រេបយកចំណេះដឹងនិងជំនាញដែលមានភាពចាំបាច់ដើម្បីអាចចូលជាសមាជិកក្រុមរក្សាសន្តិភាពដោយអហិង្សា។ បើក្នុងករណីពុំមានក្រុមក្នុងស្រុកណាមួយដែលបង្រៀនអំពីការរក្សាសន្តិភាពដោយអហិង្សានៅក្នុងតំបន់របស់អ្នកនោះទេ សូមអានសៀវភៅ យុទ្ធសាស្ត្រការពារដោយអហិង្សា ទំ. ២៣៥-២៣៨។

៥. សរសេរទៅកាន់មេដឹកនាំនយោបាយនីមួយៗ ដែលពាក់ព័ន្ធ (ដូចជា ប្រធានាធិបតី/នាយករដ្ឋមន្ត្រី និង/ឬអ្នកមានឋានៈស្មើគ្នានៅកម្រិតរដ្ឋ/មូលដ្ឋាន ព្រមទាំងអ្នកតំណាងពួកគេ) និងប៉ូលីសជាន់ខ្ពស់បំផុតនិង/ឬមន្ត្រីយោធា (និងអ្នកតំណាងរបស់ពួកគេ) ដែលនឹងពាក់ព័ន្ធនឹងការឆ្លើយតបនឹងសកម្មភាពអហិង្សារបស់អ្នក។ ផ្តល់ព័ត៌មានឱ្យពួកគេអំពីយុទ្ធនាការនិងគោលបំណងរបស់យុទ្ធនាការ ហើយជាពិសេសណែនាំពួកគេថា យុទ្ធនាការនិងសកម្មភាពនៅក្នុងនោះនឹងមានលក្ខណៈអហិង្សា ព្រមទាំងផ្តល់ជូនពួកគេនូវច្បាប់ថតចម្លងអំពីក្រមវិន័យអហិង្សា។

៦. កំណត់អត្តសញ្ញាណកម្លាំងប៉ូលីសនិង/ឬយោធា (រួមមាន ប៉ូលីសតាមមូលដ្ឋានឬថ្នាក់ជាតិ/យោធាផ្លូវទឹកពីរដ្ឋាភិបាលកណ្តាល) ព្រមទាំងក្រុមប្រតិបត្តិការពិសេសណាមួយដែលនឹងឆ្លើយតបនឹងសកម្មភាពអហិង្សារបស់អ្នក។ ជ្រើសរើសបុគ្គលសមរម្យមួយចំនួន (យកចិត្តទុកដាក់ទៅលើតុល្យភាពយេនឌ័រ, ជាតិសាសន៍, សាសនា ឱ្យសមរម្យទៅតាមកត្តាក្នុងស្រុក) បង្កើតជាក្រុមរៀបចំការប្រជុំជាមួយក្រុមប៉ូលីស/យោធា និងរៀបចំជាទៀងទាត់ជាមួយមន្ត្រីប៉ូលីស/យោធាជាន់ខ្ពស់ដែលទទួលខុសត្រូវចំពោះប្រតិកម្មរបស់ប៉ូលីស/យោធា។ សូមអាន ‘របៀបដែលសកម្មជនអាចរៀបចំការប្រជុំជាមួយក្រុមប៉ូលីស’ និង ‘សកម្មភាពរបស់សកម្មជននិងប៉ូលីស’។ បើពួកគេធ្វើកិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយអ្នកឬគំរាមកំហែងអ្នក នេះគឺជារបៀបដែល[អ្នកអាច]ឆ្លើយតបនឹងពួកគេ៖ ‘កិច្ចព្រមព្រៀងជាមួយនឹងប៉ូលីសនិងការគំរាមកំហែង៖ តើសកម្មជនអហិង្សាគួរឆ្លើយតបដោយរបៀបណា?’

ដោយហេតុថា នៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រ ការសម្ងាត់ទទួលបានលទ្ធផលផ្ទុយ ដូចការបំផ្លាញសម្ភារៈដែរ, សូមអាន ‘វត្ថុបំណងនយោបាយនិងគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រនៃសកម្មភាពអហិង្សា’ ដូចបានយោងខាងលើសម្រាប់សេចក្តីពន្យល់ពិស្តារ, សូមផ្តល់ព័ត៌មានដល់មន្ត្រីប៉ូលីស/យោធាឱ្យបានពេញលេញអំពីសេចក្តីលម្អិតនៃផែនការសកម្មភាពគ្រប់យ៉ាងនិងប្រគល់ច្បាប់ថតចម្លងអំពីក្រមវិន័យអហិង្សាជូនពួកគេ។ ស្នើសុំឱកាសប្រាស្រ័យទាក់ទងនឹងបុគ្គលិកប៉ូលីស/យោធាទាំងអស់ដែលនឹងពាក់ព័ន្ធនឹងការរក្សាសណ្តាប់ធ្នាប់អនុវត្តច្បាប់នៅក្នុងសកម្មភាពណាមួយ ដើម្បីឱ្យអ្នកអាចផ្តល់ព័ត៌មានដល់ពួកគេបានសព្វគ្រប់។ បើត្រូវបានគេបដិសេធក៏វាមិនចោទជាបញ្ហាទេ ដែលនេះជាករណីទំនងជាកើតឡើង។

៧. រៀបចំដឹកនាំសមាជិកនៃក្រុមរៀបចំការប្រជុំជាមួយក្រុមប៉ូលីស/យោធា ទៅចួបសំណេះសំណាលជាមួយនឹងពួកគេ ទៅដល់ទីស្នាក់ការប៉ូលីសតាមមូលដ្ឋានឬឃ្លាំងកងទ័ព ដើម្បីនិយាយដោយគោរពជាមួយមន្ត្រីនីមួយៗ អំពីយុទ្ធនាការនិងប្រគល់ជូនពួកគេនូវច្បាប់ថតចម្លងអំពីក្រមវិន័យអហិង្សា។ យកចិត្តទុកដាក់ស្តាប់[ពួកគេរៀបរាប់]ពីសេចក្តីភ័យខ្លាចនិងក្តីព្រួយបារម្ភរបស់ពួកគេ បើកាលៈទេសៈសមស្រប ឆ្លុះបញ្ចាំងអារម្មណ៍ពីរបស់ពួកគេប្រាប់ពួកគេវិញ  ទន្ទឹមនឹងនោះក៏នៅតែរក្សាភាពច្បាស់លាស់អំពីភាពចាំបាច់នៃបញ្ហា នៅក្នុងទស្សនៈនិងការប្តេជ្ញារបស់អ្នក យកសកម្មភាពអហិង្សាទៅប្រាប់ពីបញ្ហានោះដដែល។ ការប្រាស្រ័យទាក់ទងនេះត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីកាត់បន្ថយសេចក្តីភ័យខ្លាចរបស់ប៉ូលីស/យោធា និងប្រឆាំងនឹងការបំពាក់មនោគមវិជ្ជា (ដូចជា ពួកបាតុករទាំងអស់សុទ្ធតែជាមនុស្សដែលទាមទារឥតឈប់) ដែលធ្វើឱ្យប៉ូលីស/យោធាមើលទៅកាន់សកម្មជនថាគ្មានលក្ខណៈជាមនុស្ស។ កុំព្រួយបារម្ភថា គេមិនអនុញ្ញាតឱ្យមានការទាក់ទងគ្នានេះ ចូរបន្តស្នើ។ នៅពេលដែលយុទ្ធនាការរបស់អ្នកផ្សព្វផ្សាយចេញទៅ អ្វីដែលមិនអាចទៅរួចពីមុន ពេលខ្លះអាចនឹងទៅរួចនៅពេលក្រោយ។ ពេលមន្ត្រីនីមួយៗដឹងពីយុទ្ធនាការរបស់អ្នក ការប្តេជ្ញានិងវិន័យរបស់អ្នក ពួកគេមួយចំនួននឹងស្វែងរកវិធីជួយអ្នក ដោយមិនផ្លូវការ។

៨. ប្រព្រឹត្តចំពោះប៉ូលីសនិងមន្ត្រីយោធាដោយក្តីគោរពនិងសុភាពរាបសា។ ពួកគេក៏មានគ្រួសារ សេចក្តីព្រួយបារម្ភ ហើយក៏ចង់ឱ្យពិភពលោកក្លាយជាកន្លែងល្អប្រសើរជាងនេះទៅតាមរបៀបរបស់ពួកគេដែរ។ តោងចងចាំថា ពួកគេមានចំណុចដូចគ្នានឹងពួកយើងច្រើនជាងពួកឥស្សរជនទាំងនោះឆ្ងាយណាស់ ប៉ូលីសនិងយោធា[គ្រាន់តែ]ត្រូវបានពួកឥស្សរជននោះជួលឱ្យការពារប្រយោជន៍របស់ពួកគេប៉ុណ្ណោះ។ ផ្តល់ឱកាសឱ្យពួកគេជ្រាបពីចំណុចនេះ។ ជាការពិតណាស់ មិនមែនគ្រប់ប៉ូលីសនិងមន្ត្រីយោធាទាំងអស់នឹងឆ្លើយតបនោះទេ។ ពួកគេខ្លះមានរបួសផ្លូវចិត្តជាទម្ងន់ និងត្រូវបានគេជ្រើសរើស ដោយសារតែមានលក្ខណៈផ្លូវចិត្តបែបនេះ ដើម្បីបំពេញតួនាទីនៅក្នុងរចនាសម្ពន្ធប៉ូលីស/យោធាដែលមានលក្ខណៈហិង្សាដូចគ្នា។ ប៉ុន្តែបើអ្នកជ្រើសយកការប្រព្រឹត្តចំពោះពួកគេគ្រប់គ្នាថាជាមនុស្សដូចគ្នា អ្នកនឹងទទួលបានការឆ្លើយតបល្អបំផុតតាមដែលអាចទៅរួចនៅក្នុងកាលៈទេសៈនេះ។ ពួកយើងព្យាយាមកែប្រែពិភពលោក៖ បើកទូលាយដល់មនុស្សទាំងឡាយបានកាន់ធំកាន់តែល្អ តាមដែលអាចធ្វើបាន ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចចូលរួមជាមួយពួកយើងដែរ។

៩. ចេញផ្សាយព័ត៌មានដែលពន្យល់ដោយសង្ខេបអំពីបញ្ហានិងទាញចំណាប់អារម្មណ៍ទៅកាន់ការប្តេជ្ញាប្រកាន់យកអហិង្សារបស់ក្រុមរបស់អ្នក ចែកចាយវាទៅឱ្យសារព័ត៌មាននិងបណ្តាញសង្គម (និងសរសេរលិខិតទៅកាន់បណ្ណាធិការកាសែត បើចាំបាច់) ណែនាំមេដឹកនាំនយោបាយនិងមន្ត្រីប៉ូលីស/យោធាជាន់ខ្ពស់បំផុតអំពីការប្តេជ្ញានេះ រួមទាំងច្បាប់ថតចម្លងអំពីក្រមវិន័យអហិង្សាផង។

១០. រៀបចំដឹកនាំក្រុមរៀបចំការប្រជុំនឹងប៉ូលីស/យោធា (ដែលក្រុមដដែលនេះមិនគួរចូលរួមសកម្មភាពនៅថ្ងៃធ្វើសកម្មភាព) ដើម្បីចួបប៉ូលីស/យោធា នៅមុនពេលធ្វើសកម្មភាពណាមួយ។ បើអាចទៅរួច ពួកគេគួរនិយាយជាមួយមន្ត្រីនីមួយៗដាច់ដោយឡែក ហើយជូនច្បាប់ថតចម្លងអំពីក្រមវិន័យអហិង្សាទៅពួកគេ។ បើមិនអាចទៅរួចទេ ម្នាក់ក្នុងចំណោមអ្នកចាត់ចែងសកម្មភាពទាំងឡាយឬសមាជិកនៃក្រុមធ្វើការប្រជុំជាមួយប៉ូលីស គួររំឭកប៉ូលីស/យោធា (តាមរយៈប្រព័ន្ធផ្តល់ព័ត៌មានជាសាធារណៈ ដូចជានិយាយតាមក្បាលមេក្រូនៅលើវេទិកា) អំពីការប្តេជ្ញារបស់សកម្មជនអំពីលក្ខណៈអហិង្សា។ ចំណុចនេះអាចបន្ថយភាពភ័យខ្លាចរបស់ប៉ូលីសឬយោធាដែលទំនងជាឧស្សាហ៍ត្រូវគេព្រមានឱ្យរំពឹងទុកពីអំពើហិង្សាកើតឡើងពីសំណាក់សកម្មជន។

បើអ្នករំពឹងថាអាជ្ញាធរទំនងជាប្រើប្រាស់ប៉ូលីស/យោធា ដែលនិយាយភាសាផ្សេង ដើម្បីពួកគេអាចរារាំងអ្នកមិនឱ្យប៉ុនប៉ងទាក់ទងជាមួយភ្នាក់ងារទាំងនោះ ពេលអ្នកធ្វើសកម្មភាពដែលជាករណីកម្រកើតមាន អ្នកនឹងត្រូវការសកម្មជនខ្លះដែលអាចនិយាយភាសារបស់ពួកគេដែរ ហើយសំណៅក្រមវិន័យអហិង្សានឹងត្រូវការជាភាសាដែលពាក់ព័ន្ធនោះដូចគ្នា។

តើអ្នកកំពុងចាប់ផ្តើមងឿងឆ្ងល់អំពីមូលហេតុដែលខ្ញុំសង្កត់ធ្ងន់អំពីសារៈសំខាន់នៃចាប់ផ្តើមនិងបន្តការសន្ទនាខ្លាំងម្ល៉េះណាស់ទេ? នៅពាសពេញទំព័រប្រវត្តិសាស្ត្រ កម្លាំងយោធានិង/ឬប៉ូលីសបានមិនគោរពបញ្ជាឱ្យបង្ក្រាបសកម្មជនអហិង្សា។ ការសន្ទនារវាងសកម្មជនទាមទារលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យចិននៅទីក្រុងប៉ីជីងនៅឆ្នាំ១៩៨៩ និងកងពលនៃទាហានរំដោះរបស់ប្រជាជន មានប្រសិទ្ធភាពយ៉ាងខ្លាំង ដែលធ្វើឱ្យការប៉ុនប៉ងបណ្តេញបាតុករចេញពីទីលានប្រជាធិបតេយ្យដំបូងរបស់របបផ្តាច់ការចិន នៅថ្ងៃទី២០ ខែឧសភា ត្រូវបានខកខានទាំងស្រុង។ នៅឆ្នាំ១៩៩១ ការសន្ទនារវាងសកម្មជនអហិង្សានៃអង្គការ ‘Living Ring’ (ដែលបានលោមព័ទ្ធសេតវិមានរុស្ស៊ីបន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារសូវៀត) និងកងពលសូវៀតបានជំរុញឱ្យមានការបដិសេធមិនវាយប្រហារសេតវិមានរុស្ស៊ីនិងមិនសម្លាប់ប្រជាជនសូវៀត។ អ៊ីចឹង ខ្ញុំអាចបន្តទៅចំណុចផ្សេងទៀតបានហើយ។

ប៉ូលីសបង្ក្រាបកុបកម្មនៅប្រទេសថៃ បានដោះមួកនិងខែលរបស់ពួកគេចេញ ដើម្បីបង្ហាញពីសាមគ្គីភាពជាមួយសកម្មជនអហិង្សា ដែលធ្វើយុទ្ធនាការទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលពុករលួយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ថាក់ស៊ីន ស៊ីន៉ាវ៉ាត្រា នៅថ្ងៃទី៦ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣។

ប៉ូលីសបង្ក្រាបកុបកម្មនៅប្រទេសថៃ បានដោះមួកនិងខែលរបស់ពួកគេចេញ ដើម្បីបង្ហាញពីសាមគ្គីភាពជាមួយសកម្មជនអហិង្សា ដែលធ្វើយុទ្ធនាការទម្លាក់រដ្ឋាភិបាលពុករលួយរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថៃ ថាក់ស៊ីន ស៊ីន៉ាវ៉ាត្រា នៅថ្ងៃទី៦ ធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៣។

១១. បើសិនតាក់ទិចត្រូវបានជ្រើសរើសទៅតាមយុទ្ធសាស្ត្រ វានឹងស៊ីគ្នាជាមួយនឹងយុទ្ធសាស្ត្រ ហើយនិងមានគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រដែលត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់ ទន្ទឹមនឹងនោះក៏ជ្រើសរើសទីកន្លែងនិងពេលវេលាធ្វើសកម្មភាពឱ្យបានជាក់លាក់, កំណត់ចំនួនសកម្មជនដែលនឹងពាក់ព័ន្ធ និងកំណត់កម្រិតអប់រំអំពីអំពើអហិង្សាព្រមទាំងបទពិសោធដែលតម្រូវឱ្យពួកគេមាន ដើម្បីឱ្យមានវិន័យនិងមានប្រសិទ្ធភាពនៅក្នុងកាលៈទេសៈនោះ។ សាកល្បងប្រើ ‘ខិត្តបណ្ណសកម្មភាព’ ដើម្បីពន្យល់អំពីសេចក្តីលម្អិតចម្បងនៃសកម្មភាពណាមួយដែលពាក់ព័ន្ធទស្សនិកជននៅថ្ងៃនោះ។

១២. ធ្វើផែនការអំពីតាក់ទិចឱ្យលម្អិតនិងពេញលេញ។ ឧ. បើសកម្មភាពពាក់ព័ន្ធនឹងទម្រង់បែប អន្តរាគមន៍ (ដូចជា អង្គុយនៅមុខអាត្រាក់ទ័រឬក៏បិទច្រកចូលមូលដ្ឋានទ័ពឬកន្លែងធ្វើការ) ដែលបង្កើនហានិភ័យប្រឈមជាមួយនឹងកម្មករ (ដែលអ្នកក៏គួរតែបង្កើតទំនាក់ទំនងជាមួយជាមុនសិន) និង/ឬជាមួយនឹងប៉ូលីស/យោធា, សម្រេចចិត្តយកសេចក្តីលម្អិត [នៃសកម្មភាព] ដូចជាតើថាសកម្មជននឹងឈរ អង្គុយ ផ្តេកខ្លួន, ថាតើពួកគេនឹងប្រឈមមុខឬចៀសចេញពីកម្មករនិង/ឬប៉ូលីស/យោធា, ឥរិយាបថបែបណាដែលពួកគេប្រើ, តើថាពួកគេនឹងច្រៀង, ឬក៏រក្សាភាពស្ងៀមស្ងាត់ ឬធ្វើអ្វីផ្សេង និងថាតើពួកគេនឹងតភ្ជាប់គ្នាទៅតាមរបៀបជាក់ស្តែងមួយចំនួន (ឧ. យកអំបោះចងសកម្មជនភ្ជាប់គ្នា) ដែលធ្វើឱ្យពិបាកបំបែកចេញពីគ្នា។ សកម្មភាពលម្អិតនេះមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះវាពិបាក [រកហេតុផល] វាយដំលើមនុស្សដែលអង្គុយស្ងៀម។ ឆ្លើយតបនឹងបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការបង់ពន្ធនៅទីក្រុង Beit Sahour នៃប្រទេសប៉ាឡេស្ទីន នៅឆ្នាំ១៩៨៨ កងទ័ពរបស់អ៊ីស្រាអែលលោមព័ទ្ធទីក្រុងនិងបញ្ជាក្រុមអ្នកប្រឆាំងនឹងការបង់ពន្ធឱ្យបំបែកគ្នា។ ទោះបីយ៉ាងណា ដោយទង្វើរឹងទទឹង សកម្មជនអង្គុយផ្ទាល់ដីនៅតាមផ្លូវនិងកាន់ដៃគ្នាយ៉ាងស្ងៀមស្ងាត់ ធ្វើឡើងដើម្បីកុំឱ្យកងទ័ពមានលេសដោះសាបាញ់ប្រហារសកម្មជន។

មានចំណុចសំខាន់គួរឱ្យកត់សម្គាល់ដែលថា តាក់ទិចដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពដូចជា ‘ចាក់សោខ្លួនឯង’ ឱ្យជាប់ទៅនឹងអ្វីមួយ (ឧ. ដោយប្រើប្រាស់សោដែកនិងបំពង់ទឹកជាដើម) ឬការកម្ទេចគ្រឿងបរិក្ខារ ត្រូវបានគេយល់ខុស (ក្នុងបរិបទខ្លះ គេហៅថា monkey wrenching)។ វាផ្អែកទៅលើជំនឿភ័ន្តច្រលំដែលថា វត្ថុបំណងនយោបាយនៃសកម្មភាពគឺជាអ្វីដែលសំខាន់ មិនមែនគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្ររបស់វា (ដែលជាក់ស្តែងណាស់មិនត្រូវបានកំណត់)។ សូមអាន ‘វត្ថុបំណងនយោបាយនិងគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រនៃសកម្មភាពអហិង្សា’។

១៣. ពិចារណាប្រើប្រាស់តាក់ទិចដែលសង្កត់ធ្ងន់់ទៅលើការពង្រាយជាជាងប្រមូលផ្តុំគ្នា។ ប្រសិទ្ធភាពរបស់តាក់ទិចដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការពង្រាយគ្នាក្នុងការកាត់បន្ថយអំពើហិង្សាត្រូវបានបង្ហាញនៅក្នុងយុទ្ធនាការជាច្រើន។ ឧ. កំលុងពេលឆ្នាំ ១៩៣០-១៩៣១ នៅក្នុងយុទ្ធនាការទាមទារឯករាជ្យនៅឥណ្ឌា ប្រភេទចម្បងនៃការបង្ក្រាប (ចាប់ដាក់គុក) ប្រើប្រាស់ប្រឆាំងនឹងប្រជាជននៅទូទាំងឥណ្ឌា ដែលផលិតអំបិល មានលក្ខណៈមិនខ្លាំងក្លាឡើយ បើធៀបនឹងការវាយដំទៅលើសកម្មជនដែលប៉ុនប៉ងកាន់កាប់កន្លែងធ្វើអំបិលនៅទីក្រុងថារ៉ាសាន៉ា។ កាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពជាងនេះទៀត គឺពហិការមិនទិញដំលូងនៅអាហ្វ្រិកខាងត្បូងឆ្នាំ១៩៤៩ ដើម្បីធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការប្រើប្រាស់អតីតឧក្រិដ្ឋជនជាទាសករនៅកសិដ្ឋានដាំដំលូង។ រដ្ឋាភិបាលមិនអាចបំបែកយុទ្ធនាការនេះបានឡើយ នៅពេលដែលម្ចាស់កសិដ្ឋាននិងឈ្មួញរួមគ្នា ហើយក៏ការបង្រ្កាបដោយមានប្រសិទ្ធភាពមិនទៅរួច។ សូមអាន Albert Luthuli. Let My People Go: An Autobiography. London: Collins, 1962. pp. 217-219.

១៤. បើសិនតាក់ទិចដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រមូលផ្តុំគ្នាត្រូវបានជ្រើសរើស ពិចារណារៀបចំវាទៅតាមរបៀបថ្មីប្លែកឬក៏ប្រើប្រាស់ការអនុវត្តបែបប្រពៃណីដោយបន្ថែមអត្ថន័យថ្មី។ ឧ. ក្នុងកាលៈទេសៈដែលការប្រមូលផ្តុំគ្នាសម្តែងមតិត្រូវបានហាមឃាត់ គេអាចធ្វើសកម្មភាពនៅក្នុងទម្រង់ជាក្បួនហែសព ឬក៏ដូចករណីដែលឧស្សាហ៍កើតឡើងនៅទីប៉េ គឺពិធីសាសនា។

១៥. រៀបចំការសម្តែងដើរតួ ដើម្បីផ្តល់ឱកាសឱ្យសកម្មជនរៀនអំពីរបៀបដោះស្រាយបញ្ហាកើតដោយយថាហេតុ ដូចជា ការគំរាមកំហែងពីប៉ូលីស (ដោយឯកសណ្ឋាន, ឧបករណ៍ការពារ, អាវុធ និងយានជំនិះ), លោមព័ទ្ធ (បង្ខាំងសកម្មជនដើម្បីចាប់ខ្លួនឬចល័តពួកគេ), សំឡេងដែលបង្កការឈឺចាប់ (បង្កឡើងដោយឧបករណ៍បំពងសំឡេងចម្ងាយឆ្ងាយ) និងអាវុធផ្សេងៗ ដូចជាអាវុធគីមី និងដទៃទៀត (ដូចជា កំប៉ុងបាញ់ថ្នាំដែលធ្វើឱ្យមើលមិនឃើញបណ្តោះអាសន្ន, ឧស្ម័នបង្ហូរទឹកភ្នែក, ដំបង, កាណុងបាញ់ទឹកនិងគ្រាប់កាំភ្លើងកាំស៊ូឬឈើ)។

វាជាសំណើដ៏លំបាក តែប្រវត្តិសាស្ត្របានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា សកម្មជនដែលប្រកបដោយសេចក្តីក្លាហានទ្រាំទ្រនឹងការបង្ក្រាបនៅកម្រិតនេះបាន ដូចដែលសកម្មជនជាច្រើនបានធ្វើនៅប្រទេសជាច្រើនជុំរិញពិភពលោក នឹងទទួលបានផលជាច្រើនសម្រាប់យុទ្ធនាការរបស់ពួកគេ។ ឧ. ‘ការប្រមូលផ្តុំគ្នាខុសច្បាប់’ នៅទីក្រុងរ៉ង់ហ្គូននៃប្រទេសភូមានៅឆ្នាំ១៩៨៩ អ៊ុង សាន ស៊ូ ជី បានប្រើប្រាស់ពាក្យពេចន៍យ៉ាងប្រុងប្រយត្ន ដើម្បីធ្វើឱ្យហ្វូងមហាជនមានវិន័យ  បន្ទាប់ពីពួកគេត្រូវបានគំរាម ប្រើកម្លាំងបំបែកដោយហិង្សាពីពួកយោធា តែគ្មាននរណាធ្វើចលនាអ្វីឡើយ។ (ផ្ទុយទៅវិញ ហ្វូងមហាជនដែលគ្មានការរៀបចំនិងគ្មានវិន័យនៅទីក្រុង Amritsar នៃប្រទេសឥណ្ឌា ឆ្នាំ១៩១៩ និងនៅទីក្រុង Sharpeville នៃប្រទេសអាហ្រ្វិកខាងត្បូង ឆ្នាំ១៩៦០ ត្រូវបានបាញ់ នៅពេលពួកគេរត់គេច និងបានបន្សល់ទុកមនុស្សស្លាប់ជាច្រើននាក់។) សកម្មជនធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងនឹងការប្រើប្រាស់ទារុណកម្មនៅប្រទេសឆីល ជារឿយៗត្រូវបានគេបាញ់ទឹកដែលយកចេញលូទឹកស្អុយ ឬទឹកលាយជាមួយសារជាតិគីមីគ្រោះថ្នាក់ទៀតផង រីឯក្រុមស្រ្តីដែលធ្វើបាតុកម្មប្រឆាំងស្ថានីយ៍អាវុធនុយក្លែអ៊ែរ Greenham Common ត្រូវបានគេដោយប្រើប្រាស់បច្ចេកវិទ្យាបង្ក្រាបដោយសំឡេង ពន្លឺ ឬអេឡិចត្រូម៉ាញ៉េទិច។ ពិតប្រាកដណាស់ សត្យាគ្រហីនៅទីក្រុង Dharasana នៃប្រទេសឥណ្ឌា នៅថ្ងៃទី២១ ឧសភា ១៩៣០ ត្រូវបានគេវាយសំពងក្បាលដោយប្រើប្រាស់ព្រនុងមានចុងធ្វើពីដែកថែប នាំឱ្យមនុស្សរងរបួស ៣២០នាក់ រួមមានមានអ្នកបែកលលាក្បាលជាច្រើននាក់ និងពីរនាក់ស្លាប់។ នៅក្នុងករណីទាំងបីករណីនេះ សកម្មជនសុទ្ធប្រឈមនឹងការបង្ក្រាប។

ជំរុំរបស់ប្រជាជននៅភាគខាងលិចនៃវាលខ្សាច់សាហារ៉ាដែលធ្វើការកាន់កាប់ដោយអហិង្សានៅ Gdeim Izik, ជាយក្រុង Layyoune រដ្ឋធានីសាហារ៉ាខាងលិច ត្រូវបានបំផ្លាញ ហើយសកម្មជនអហិង្សាមួយចំនួនត្រូវបានសម្លាប់ដោយកម្លាំងសន្តិសុខម៉ូរ៉ូកូដែលធ្វើការកាប់កាន់នៅថ្ងៃទី៨ វិច្ឆិកា ២០១០។

ធានាឱ្យបានថា អ្នកចូលរួមក្នុងយុទ្ធនាការរបស់អ្នកទទួលបានការគាំទ្រផ្ទាល់ខ្លួនច្រើនបំផុតដើម្បីបង្កើតសេចក្តីក្លាហានឱ្យដល់កម្រិតនេះ។ រៀបចំជាការដើរតួសម្តែងនិងបន្ទាប់មកអញ្ជើញប្រជាជនឱ្យចូលរួម ដើម្បីបណ្តុះការឆ្លើយតបដោយក្តីក្លាហាននិងដោយអហិង្សា ទៅកាន់លទ្ធភាពកើតអំពើហិង្សាផ្សេងៗ៖ ឧ. រកឱ្យឃើញថា គ្នីគ្នាសកម្មជនអហិង្សារបស់អ្នកនឹងធ្វើអ្វីដើម្បីទប់ស្កាត់ផលអាក្រក់ចេញពីកំប៉ុងបាញ់ថ្នាំដែលធ្វើឱ្យមើលមិនឃើញបណ្តោះអាសន្ននិងឧស្ម័នបង្ហូរទឹកភ្នែក។ បើអ្នកចូលរួមខ្លះរកឃើញថាពួកគេមិនទាន់រួចរាល់នឹងអាចរួមចូលក្នុងសកម្មភាពកម្រិតនេះទេ ផ្តល់ឱកាសចូលរួមដទៃទៀត រហូតដល់ពួកគេរួចរាល់។ ទីក្រុងរ៉ូមមិនមែនកសាងឡើងដោយប្រើពេលតែមួយថ្ងៃនោះឡើយ!

ប៉ូលីសបង្ក្រាបកុបកម្មហ្ស៊ីមប៉ាបវ៉េវាយដំសកម្មជនអហិង្សានៅពេលដែលពួកគេបំបែកបាតុករប្រមាណ១០០នាក់ ដែលតវ៉ាប្រឆាំងនឹងផែនការរបស់ធនាគារកណ្តាល ក្នុងការនាំយកក្រដាសប្រាក់នៅស្រុកមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ, Harare ថ្ងៃទី១៧ សីហា ២០១៦។ ប្រភពរូបភាព Reuters/Philimon Bulawayoប៉ូលីសបង្ក្រាបកុបកម្មហ្ស៊ីមប៉ាបវ៉េបញ្ជាដោយមេដឹកនាំផ្តាច់ការ រ៉ូបឺត ម៉ូហ្គាបេ វាយដំសកម្មជនអហិង្សានៅពេលដែលពួកគេបំបែកបាតុករប្រមាណ១០០នាក់ ដែលតវ៉ាប្រឆាំងនឹងផែនការរបស់ធនាគារកណ្តាល ក្នុងការនាំយកក្រដាសប្រាក់នៅស្រុកមកប្រើប្រាស់ឡើងវិញ, Harare ថ្ងៃទី១៧ សីហា ២០១៦។ ប្រភពរូបភាព Reuters/Philimon Bulawayo

១៦. មានផែនការបម្រុងសម្រាប់តាក់ទិចនីមួយៗ ដែលទំនងជា[អ្នកអនុវត្ត]រងអំពើហិង្សាពីប៉ូលីស/យោធា។ ផែនការនេះគួរតែត្រូវបានបញ្ចេញឱ្យអ្នកចូលរួមទាំងអស់ដឹង មុនពេលធ្វើសកម្មភាព វាអាចត្រូវបានគេរៀបរាប់នៅក្នុងខិត្តបណ្ណសកម្មភាព និងចែកចាយឱ្យប្រជាជននៅពេលមកចូលរួមធ្វើសកម្មភាព ហើយអ្នកចាត់ចែងសកម្មភាពគួរតែពន្យល់វាម្តងទៀតនៅពេលចាប់ផ្តើមធ្វើសកម្មភាព និង អាចអនុវត្តវាបានក្នុងរយៈពេលខ្លី។ បើអាច ផែនការនេះគួរតែសង្កត់ធ្ងន់លើការរក្សាការឃ្លាំមើល នៅកំលុងពេលធ្វើសកម្មភាព ដើម្បីលុបបំបាត់លទ្ធភាពដែលសកម្មជននឹងពើបប្រទះនឹងភាពភ្ញាក់ផ្អើល។ ផែនការនេះគួររាប់បញ្ចូលការត្រៀមសកម្មភាពងាយៗមួយចំនួន ដែលត្រូវបានរចនាឡើងដើម្បីប្រឆាំងនឹងលទ្ធភាពកើតអំពើហិង្សា និងសកម្មភាពងាយៗសម្រាប់ត្រៀមឆ្លើយតបនឹងអំពើហិង្សានោះ នៅពេលដែលវាចាប់ផ្តើមកើតឡើងផងដែរ។ ឧ. នៅទីក្រុង Ixopo នៃប្រទេសអាហ្វ្រិកនៅឆ្នាំ១៩៥៩ បាតុករស្ត្រីមួយក្រុមត្រូវបានគេបញ្ជាឱ្យបំបែកគ្នា ប៉ុន្តែមុនពេលប៉ូលីសត្រូវបានគេបញ្ជាឱ្យបើកការវាយបង្ក្រាបនឹងដំបូងខែល ក្រុមស្ត្រីដ៏មានសណ្តាប់ធ្នាប់បានឱនក្រាបនិងចាប់ផ្តើមធ្វើការបន់ស្រន់។ ជាការឆ្លើយតប ប៉ូលីសបានត្រឹមតែនៅស្ងៀមនៅទីនោះប៉ុណ្ណោះ។ សូមអាន Luthuli p. 196.

១៧. ធានាឱ្យបានថា សកម្មជនទទួលបានការណែនាំគ្រប់គ្រាន់អំពីហានិភ័យនៃការចាប់ខ្លួននិងផលវិបាកផ្លូវច្បាប់របស់វា ហើយក៏មានឱកាសគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការសម្រេចអំពីករណីនេះ។ អត្ថបទមានចំណងជើងថា ‘តើខ្ញុំគួរឱ្យគេចាប់ខ្លួនឬទេ?’ ទំនងជាឯកសារពិគ្រោះដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ បើសកម្មជនមួយចំនួនមិនមានឆន្ទៈប្រថុយឱ្យគេចាប់ខ្លួនទេ ក្នុងករណីដែលវាអាចកើតមាន បង្កើតរបៀបថ្មីក្នុងការចូលរួមដែលមិនពាក់ព័ន្ធនឹងហានិភ័យនេះ (ច្នៃតាក់ទិចដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការពង្រាយគ្នាអនុវត្ត)។ បច្ចុប្បន្ននេះ នៅក្នុងបរិបទជាច្រើន ការរំពឹងថាគ្មានការចាប់ខ្លួនកើតឡើងពុំបង្ហាញពីភាពឈ្លាសវៃ។ បើរំពឹងទុក/មានចេតនាឱ្យគេចាប់ខ្លួន  គួររៀបចំ ‘ក្រុមគាំទ្រអ្នកត្រូវបានគេចាប់ខ្លួន’ (ដែលនឹងរួមមានអ្នកច្បាប់ម្នាក់ឬច្រើន) សម្រាប់សកម្មភាពរបស់អ្នកនិងធ្វើឱ្យប្រាកដថាពួកគេមានបញ្ជីឈ្មោះពេញលេញមួយអំពីអ្នកដែលមានផែនការឱ្យគេចាប់ខ្លួន ដោយកត់សម្គាល់ថាតើអ្នកចាប់ខ្លួនទាំងនោះមានចេតនាទទួលប្រាក់ធានាឬក៏អត់ ហើយនិងអ្នកដែលពួកគេចង់ប្រាប់អំពីការចាប់ខ្លួនរបស់ពួកគេផង។ គេក៏ត្រូវការការរៀបចំការគាំទ្រផ្នែកច្បាប់នៅគា្របន្ទាប់មកដែរ។

១៨. តែងតាំងអ្នកចាត់ចែងសកម្មភាពពីររូបដែលមានសមត្ថភាពក្នុងការពន្យល់និងតម្រែតម្រង់សកម្មភាពដោយតំណាងឱ្យក្រុមដែលរៀបចំសកម្មភាពទាំងមូល ហើយក៏គួរមានអ្នកចាត់ចែងសកម្មភាពបម្រុងមួយក្រុមផងដែរ សម្រាប់ក្នុងករណីដែលអ្នកចាត់ចែងសកម្មភាពខាងដើមទាំងពីរត្រូវបានអូសចេញពីហ្វូងបាតុករនិងចាប់ខ្លួនដោយក្រុមប៉ូលីសដែលចាត់ទុកអ្នកដឹកនាំការតវ៉ាជាមុខសញ្ញា។ ចាត់ចែងសកម្មភាព គឺរួមមានកំណត់គោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រនៃសកម្មភាព បង្ហាញពីលក្ខណៈអហិង្សារបស់វា (ស្នើឱ្យប្រជាជនគោរពវិន័យអហិង្សានេះ ពុំនោះទេដកខ្លួនចេញពីសកម្មភាព), បង្កើតអារម្មណ៍សក្តិសម [នឹងស្ថានភាព] (ឧ. អបអរសាទរឬកាន់ទុក្ខ), ទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ចំពោះខិត្តបណ្ណសកម្មភាព, រៀបចំគម្រោងបង្ការសុវត្ថិភាពឬផែនការបម្រុង និងសម្របសម្រួលសកម្មភាពតាមរយៈដំណាក់កាលនានា នៅកំលុងដំណើរការធ្វើផែនការ។ ធ្វើបែបនេះនឹងជួយប្រជាជនឱ្យយល់អំពីប្រភេទនៃសកម្មភាពនិងដើម្បីប្រឆាំងនឹងគម្រោងរបស់បុគ្គលឬក្រុមដែលមានរបៀបវារៈផ្ទុយ។

១៩. រៀបចំក្រុមអ្នកមើលការនិងក្រុមអ្នករក្សាសន្តិភាពដែលត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់ (ដែលអាចដោះស្រាយជាមួយនឹងអំពើហិង្សាពីសកម្មជន, អ្នកញ៉ុះញង់ ឬកម្មករ)  ឱ្យមានវត្តមាននៅក្នុងកន្លែងធ្វើសកម្មភាពអហិង្សាណាមួយ ដែលទីនោះមានលទ្ធភាពកើតអំពើហិង្សា។

២០. រៀបចំសាក្សីឯករាជ្យ (ដូចជា អ្នកឃ្លាំមើលសេរីភាពស៊ីវិល និងអ្នកអង្កេតការណ៍ផ្នែកច្បាប់) និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ទាំងមិនរកប្រាក់ចំណូលនិងដទៃទៀត, ឱ្យមានវត្តមាននៅក្នុងសកម្មភាពណាមួយ នៅទីកន្លែងដែលមានហានិភ័យកើតអំពើហិង្សាពីសំណាក់ប៉ូលីស/យោធា។  ការបង្ក្រាបហិង្សាទៅលើសកម្មជនអហិង្សាដែលប្រកាន់វិន័យនឹងរំលោភលើបទដ្ឋានវប្បធម៌និងនយោបាយ។ ដោយហេតុនេះ ប៉ូលីសនិងយោធាចូលចិត្តប្រើអំពើហិង្សាដោយបិទបាំង។ ថ្វីបើសាជីវកម្មផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានមិនរាយការណ៍អំពីអំពើហិង្សាពីប៉ូលីសនិងយោធា (និង/ឬផ្សាយព័ត៌មានមិនពិតអំពីសកម្មភាពរបស់អ្នក) ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយមិនរកប្រាក់ចំណូលនិងបណ្តាញសង្គមទំនងជារាយការណ៍ពិត។

បើធ្វើតាមចំណុចនានាខាងលើ ប៉ូលីសនិង/ឬយោធានៅតែប្រព្រឹត្តអំពើហិង្សាទៀត សកម្មជនគួរតែរក្សាវិន័យរបស់ខ្លួន ដើម្បីលុបបំបាត់បានឆាប់រហ័សនូវភាពខ្លាចភ័យរបស់ប៉ូលីសអំពីប្រតិកម្មពីសកម្មជន ហើយក៏ដើម្បីរារាំងការប្រើប្រាស់អំពើហិង្សាបានលឿនដូចគ្នាដែរ។ ការរក្សាវិន័យនៅក្នុងបរិបទនេះទាមទារសេចក្តីក្លាហានខ្លាំង។ ទោះបីយ៉ាងណា ការបន្លឺសំឡេងរំខានមិនចាំបាច់, រត់គេចឬឆ្លើយតបរបៀបដូចគ្នានេះ សកម្មជនចូលរួមបង្កើតចលាចលដែលកាន់តែជំរុញអំពើហិង្សាបន្ត។ ប្រការនេះត្រូវបានបង្ហាញនៅពាសពេញប្រវត្តិសាស្ត្រ ជាច្រើនកាលៈទេសៈ រួមមានចំណុចនានាដែលត្រូវបានកត់សម្គាល់ខាងលើ។

ផ្ទុយទៅវិញ ក្រុមដែលមានវិន័យដែលនៅតែមិនធ្វើចលនា (គួរតែមានបែបបទដែលមានលក្ខណៈទៅតាមវប្បធម៌ ដូចជា ការបន់ស្រន់ឬសមាធិ) និងនៅតែស្ងៀមស្ងាត់ ឬក៏ប្រហែលអាចច្រៀងតិចៗបណ្តើរផង (ប្រហែលជាចម្រៀងថ្វាយព្រះបែបសាសនាឬភ្លេងជាតិ) មិនទំនងជាត្រូវបានវាយដំនោះទេ ហើយទោះបីជាកើតឡើងមែន ក៏មិនឋិតក្នុងរយៈពេលយូរដែរ។ ក្នុងន័យតាក់ទិច សកម្មភាពដែលមានវិន័យប្រភេទនេះគួរតែកាត់បន្ថយចំនួនអ្នករងគ្រោះ ហើយនៅក្នុងន័យយុទ្ធសាស្ត្រវិញ វាគួរតែបង្កើតឱ្យមានកម្រិតនៃការគាំទ្រខ្លាំងបំផុតសម្រាប់សកម្មជនអហិង្សានិងបុព្វហេតុរបស់ពួកគេ។

ចំណុចទាំងអស់ខាងលើ គេមិនមែនតែងតែអាចធ្វើវាបានទាំងអស់ទេ ជាពិសេស សម្រាប់បាតុកម្មបញ្ចេញមតិទ្រង់ទ្រាយធំដែលពាក់ព័ន្ធនឹងចំនួនប្រជាជនច្រើនមកពីផ្នែកផ្សេងៗគ្នានៃប្រទេស។ ប៉ុន្តែបើយើងនៅរក្សាទុកចំណុចទាំងអម្បាលម៉ាននេះនៅក្នុងចិត្ត រួចអនុវត្តចំណុចទាំងឡាយណាដែលយើងអាចធ្វើទៅបាន យើងនឹងបន្តរីកចម្រើនបង្កើនប្រសិទ្ធភាពនៃការខំប្រឹងរបស់យើងក្នុងការសូនរូបរាងពិភពលោកដែលយើងស្រមៃចង់បានដោយអហិង្សា និងបង្កើនការប្រុងប្រៀបក្នុងការរារាំងការប្រឹងប្រែងបញ្ឈប់យើងពីសំណាក់ឥស្សជន។

ចុងក្រោយ បើអ្នកមានបំណងចង់ចូលរួមចលនាសាកលដើម្បីបញ្ចប់អំពើហិង្សាគ្រប់ទម្រង់ អ្នកនឹងទទួលបានការស្វាគម ដោយចុះហត្ថលេខាលើពាក្យសន្យាតាមបណ្តាញអ៊ីនធើរនេត ធម្មនុញ្ញប្រជាជនដើម្បីបង្កើតពិភពលោកដែលគ្មានអំពើហិង្សា

បើអ្នកមានអារម្មណ៍ណែនថប់ដោយសារព័ត៌មានខាងលើ ក៏ព្រោះអ្នកមិនមានទម្លាប់ធ្វើផែនការនិងអនុវត្តយុទ្ធសាស្ត្រអហិង្សា ដោយយកចិត្តទុកដាក់លើចំណុចលម្អិតដូចជាភាគីម្ខាងដែលប្រើប្រាស់យោធា។ ប៉ុន្តែបើយើងនឹងហ៊ានប្រឈមនឹងហានិភ័យដែលចាំបាច់ ដើម្បីសង្គ្រោះពិភពលោករបស់យើង ពួកយើងអាចធ្វើវាដោយមានយុទ្ធសាស្ត្រ។

អត្ថបទដើមដែលមានចំណងជើងថា ‘កាត់បន្ថយហានិភ័យពីអំពើហិង្សារបស់ប៉ូលីស’ និងត្រូវបានបោះផ្សាយនៅក្នុងទស្សនាវដ្ដី Nonviolence Today  លេខ ៤០, កញ្ញា-តុលា ១៩៩៤. ទំ. ១៧-១៨។ អត្ថបទដដែលត្រូវបានកែប្រែ មានចំណងជើងថា ‘សកម្មភាពអហិង្សា៖ កាត់បន្ថយហានិភ័យនៃការបង្ក្រាបដោយហិង្សា’ ត្រូវបានបោះផ្សាយនៅក្នុងគេហទំព័រផ្សេងៗ រួមមាន RINF Alternative News, UK, ២៧ វិច្ឋិកា ២០១៤។

ប្រភពឯកសារ: https://nonviolentliberationstrategy.wordpress.com/articles/minimizing-risk-violent-repression/

អង្គ​ការ​ Freedom House៖ ចលនា​ប្រជាជន​ប្រើ​វិធី​បាតុកម្ម​អហិង្សា​គឺ​ជា​កត្តា​ចំបង​បំផុត​ជំរុញ​ប្រទេសទៅ​កាន់​​ប្រជាធិបតេយ្យ​​

 How Freedom is Won.page53

៙បាតុកម្ម​អហិង្សា​ជោគ​ជ័យ! ជា​រឿង​មួយ​ចម្លែកហើយ​ពុំ​គួរ​ឱយ​ជឿ​មែន​ទេ​ ដែលថា​ បាតុកម្ម​អហិង្សា​អាច​យកឈ្នះ​របប​ផ្តាច់​ការ​បាន​? ថ្មីៗនេះ​ អត្រា​កើត​ឡើង​នៃ​​ចលនាប្រជាជន​​អហិង្សា​មាន​កំណើន​ឱយ​គួរ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​និង​ដណ្តើម​បាន​​ជ័យ​ជំនះ​​​ផ្តួល​​រំលំ​របប​ផ្តាច់​ការ​ជា​ច្រើន​លើ​ពិភព​លោក​។ នៅ​​ឆ្នាំ​២០០៥ អង្គការ​ Freedom House បាន​ចេញ​របាយការណ៍​មួយ​​អំពី​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​​ពី​​របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​កាន់​របប​ប្រជាធិបតេយ្យនៅ​ក្នុង​ចំណោម​ ៦៧ប្រទេស​ដែល​​កាន់​របប​ផ្តាច់​ការដែល​​បាន​ដួល​រំលំ​តាំង​ពី​ឆ្នាំ​១៩៧២ មក​ មាន​ចំណង​ជើង​ថា​ «របៀប​ដែល​សេរី​ភាព​បាន​មក: ពី​ការតស៊ូ​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ទៅ​កាន់​របប​ប្រជាធិបតេយ្យរយៈ​ពេល​វែង​»How Freedom is Won (អាច​ទាញ​យក​បាន​)។​​ ការ​សិក្សានោះ​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ ​​វិធីដែល​ប្រើ​ដើម្បី​​ផ្លាស់​ប្តូរ​របប​ផ្តាច់​ការ​និង​កម្លាំង​ដែល​ជំរុញ​ឱយ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​នោះ គឺ​​ជា​កត្តា​​គន្លឹះ​​កំណត់​ពី​ភាព​ជោគ​ជ័យ​និង​បរាជ័យ​នៃ​កំណែ​ទំរង់​ទៅ​រក​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​។ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​​ដែល​កើត​មាន​ដោយ​សារ​ការ​រួប​រួម​កម្លាំង​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ នាំ​ទៅ​លទ្ធផល​ប្រសើរ​ជាង​ក្នុង​ការ​ទទួល​បាន​​​សេរីភាព​ លើស​ពី​​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ពី​លើ​ចុះ​ក្រោម (Top-down transition) ​​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ដោយពួក​វរជន​​ (ក្រុម​អ្នក​ដឹក​នាំ​)។ ​ក្នុង​ចំណោម​ ​៦៧​នៃ​ការ​ផ្លាស់ប្តូរ​របបផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ មាន​ ៥០​ករណី​ហើយ​ដែល​​​​ប្រទេស​កាន់​របប​ផ្តាច់​ការ​​បាន​ដួល​រំលំ​ដោយ​សារ​ឥទ្ធិពល​ខ្លាំងនៃ​ការ​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សា​ពី​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ ​គិត​ជា​ភាគរយ​គឺ​ ៧០ភាគរយ​។ ការ​ឈ្នះនេះ​ពុំ​មែនជា​​រឿង​ចៃដន់​នោះ​ទេ​! បាតុកម្ម​អហិង្សា​មាន​ភាព​សម​ហេតុ​ផល​គ្រប់​គ្រាន់ ទោះ​ស្រប​ពេល​នោះ​គេ​នៅ​តែ​ជឿ​ថាកុប​កម្ម​ហិង្សា​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ជាង​ក៏​ដោយ​។​​ ​ដើម្បី​បញ្ជាក់​ថា​ បាតុកម្ម​អហិង្សា​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​នោះ​ ការ​បង្ហាញ​ភស្តុតាង​និង​បក​ស្រាយ​ពី​ការ​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សា​មួយ​មុខ​គឺ​ពុំ​គ្រប់​គ្រាន់​ឡើយ​ យើង​ត្រូវ​ពន្យល់​អំពី​បរាជ័យ​និង​ផល​វិបាក​របស់​កុប​កម្ម​ហិង្សា​ផង​ដែរ ​ទើប​សេចក្តី​ដែល​លើក​មកនោះ​​មាំ​ទាំ​បាន​។ ការ​យល់​ឱយ​បាន​ច្បាស់​អំពី​អំនាច​មូលដ្ឋាន​គ្រឹះ​របស់​រដ្ឋ ហើយនិង​​របប​ផ្តាច់​ការដែល​កាប់​កាន់​រដ្ឋ​​ រិត​តែ​មិនអាច​ខ្វះ​​បាន​។

ទោះ​បី​អ្នក​គិត​ដូច​ម្តេច​​ក៏​ដោយ​ ​ ឬនរណា​ប្រាប់​អ្នកថា​ម៉េច​ក៏​ដោយ ​ «បាតុកម្ម​អហិង្សា​គឺជា​​មធ្យោបាយដ៏​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាពជាង​គេ​​​តែ​មួយគត់​មក​ទល់​ឥលូវ​នៅ​ក្នុង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​​រយៈ​ពេល​ ១០០ឆ្នាំ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​ ដែល​អាច​​ផ្តួល​រំលំ​របប​ផ្តាច់​ការបាន​ ​ហើយ​បង្ក​លក្ខណៈ​ងាយ​ស្រួល​ក្នុង​ការ​ទទួល​បានរបប​​ប្រជាធិតេយ្យជំនួស​វិញ ផ្ទុយ​ពីកុប​កម្ម​ហិង្សា​​​ដែល​បង្ក​ការ​ខូច​ខាតយ៉ាង​ដំណំ​ ហើយនាំ​ប្រទេស​​ទៅ​រក​​សង្រ្គាម​ស៊ីវិល​និងបើក​ចំហំ​ឱកាស​ឱយ​​ជន​ផ្តាច់​ការ​ថ្មីឆក់​មក​កា​ន់​អំនាចទៀត។​​​​»

How Freedom is Won.page25 How Freedom is Won.page24

ភស្តុតាងដ៏​គួរ​ឱយ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​ដែល​គាំទ្រ​​​ចលនា​ប្រជាជន​​អហិង្សា​ ​និង​បដិសេធ​យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​

Why Civil Reistance Work

លោក​ស្រី អេរិខា ឆេណូវេថ​​ (Erica Chenoweth) និង​មិត្រ​ភក្តិ​លោក​ស្រី​ ម៉ារៀ ស្ទីហ្វឹន​ (Maria J. Stephan​) បាន​​​​សិក្សា​បែប​ពិសោធ​អំពី​ការ​តវ៉ា​​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីវិល ហើយ​ប្រៀប​ធៀបទៅ​​នឹង​ការ​តស៊ូ​ប្រដាប់​អាវុធ ដែលមិន​ទាន់​មាន​អ្នក​ស្រាវ​ជ្រាវ​​ណា​ធ្លាប់ធ្វើ​ដូច្នេះ​​ពី​មុនមក​​ឡើយ។ លោក​ស្រីទាំង​ពីរ​បាន​ចង​ក្រង​​ជា​ស្នាដៃបោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​២០១១ ​មាន​ចំណង​ជើងថា​ «​មូល​ហេតុ​ដែល​បាតុកម្ម​តវ៉ា​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​​: ភាព​សម​ហេតុ​ផល​ផ្នែក​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​នៃ​ទំនាស់​ដោយ​អហិង្សា​​» ដែល​ជា​សមិទ្ធផល​នៃ​ការ​ស្រាវ​ជ្រាវដ៏​មាន​ផ្លែ​ផ្កា​។ គ្រាន់​តែ​​ដើម្បី​ប្រមូល​ចង​ក្រង​ទិន្នន័យ​អំពី​យុទ្ធនាការ​​ទាំង​អស់ ៣២៣ករណី​ ​(អហិង្សា ១០៦ករណី​ ​និង​ហិង្សា ​២១៧ករណី​) ពី​ឆ្នាំ​១៩០០ ដល់​ឆ្នាំ​២០០៦ អ្នក​និពន្ធទាំង​ពីរ​បាន​ចំណាយ​ពេល​រហូត​ដល់​ទៅ​ពីរ​ឆ្នាំឯ​ណោះ​។​ ការ​សិក្សា​នេះ​​​​មាន​លក្ខណៈ​ជា​ប្រព័ន្ធ ​ពោល​គឺវិភាគ​​ប្រៀប​ធៀបយុទ្ធនាការ​ទាំង​ពីរ​​ឆ្លង​កាត់​ពេល​វេលា​និង​ទី​កន្លែងដែល​​យុទ្ធនាការ​​បាន​កើត​ឡើង​​​​។

ជោគ​ជ័យ​និង​បរាជ័យ​

Success Rate by Decades

៙យុទ្ធនាការ​​អហិង្សាដែល​ផ្អែក​លើ​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​​មាន​អត្រា​សង្ឃឹម​ជោគ​ជ័យ​រហូត​ដល់​ទៅ​ ៥៣ភាគរយឯណោះ​ ពោល​គឺ​​ទ្វេ​ដង បើ​ប្រៀប​នឹង​យុទ្ធនាការ​​ហិង្សា​គ្រប់​ករណី​ទាំង​អស់ដែល​​មាន​សង្ឃឹម​ជោគ​ជ័យ​តែ​ ២៦ភាគ​រយ​ទេ​​។

សមាជិក​ភាព​នៃ​យុទ្ធនាការ​

Membership and Successful Campaign

៙គ្មាន​យុទ្ធនា​ការ​ណា​បរាជ័យនោះ​ទេ​​ ​នៅ​ពេល​ដែល​​សំរេច​បាន​ការ​ចូល​រួម​ដោយ​សកម្ម​និង​បន្តបន្ទាប់​​ពីចំនួន​​ត្រឹម​តែ ៣,៥ភាគ​រយ​នៃ​ប្រជា​ជន​សរុប​ប៉ុណ្ណោះ​ ហើយ​ភាគ​ច្រើន​នៃ​ចលនា​ទាំង​នោះ​ ទទួល​បាន​ជ័យ​ជំនះ​ដោយ​មាន​ចំនួនអ្នក​ចូល​រួម​​តិច​ជាង​ឆ្ងាយពី​ចំនួន​ភាគ​រយ​នេះ​​។​​​

Participation

៙យុទ្ធ​នាការដែល​អាច​មាន​ចំនួនអ្នក​ចូល​រួម​​កើន​ឡើង​ដល់​កំរិតបរិមាណ​​ ៣,៥ភាគ​រយ ​ឬ​លើស​ពី​ចំនួននេះ​​មាន​តែ​យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​ប៉ុណ្ណោះ​​ ​ រីឯ​យុទ្ធនាការ​​ហិង្សា​អាច​ទៅ​​ដល់​អស់​ធំ​ត្រឹម​​​ចំនួន​ ១,៩ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ ហើយ​ជា​ករណី​កំរ​ទៀត​ផង​។​

៙បើ​ពិនិត្យ​អំពី​យុទ្ធនាការ​ធំៗ​ដែល​កែន​បាន​អ្នក​ចូលរួម​ច្រើន​សន្ធឹក​សន្ធាប់​​ពី​ខ្ទង់​សែន​ដល់​ខ្ទង់​លាន​ ចំនួន​២៥​ករណីវិញ ​​គេ​សង្កេត​ថា​ឃើញ​ ២០​ករណីទៅ​ហើយ​​ជា​យុទ្ធនាការ​អហិង្សា ហើយ​មានតែ​ ៥ករណី​ប៉ុណ្ណោះ​ជា​យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​។ ក្នុង​២៥​ករណីនោះ​ ២០យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​​ មាន​ ១៤ករណី​ទៅ​ហើយ​ជោគ​ជ័យ​ ពោល​គឺ​មាន​អត្រាជោគ​ជ័យ​ ​៧០ភាគ​រយ។ ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​ ៥ករណី​ មាន​តែ​​ ២ ប៉ុណ្ណោះ​​ជោគ​ជ័យ គិត​ជា​​អត្រា​ជោគ​ជ័យមាន​​តែ​ ៤០ភាគ​រយ​ទេ​​។

ប្រតិកម្ម​នឹង​ការ​បង្ក្រាប

Effect of Repression

៙យុទ្ធនាការ​​អហិង្សា​មាន​សង្ឃឹម​ជោគ​ជ័យ​ដល់ទៅ​ ​៤៦ភាគ​រយឯ​ណោះ​​ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ យុទ្ធនាការហិង្សា​មាន​សង្ឃឹម​ឈ្នះ​តែ​ ២០ភាគ​រយ​ទេ​។

៙បាតុកម្ម​អហិង្សា​មិន​ត្រឹម​តែ​អាច​ជោគ​ជ័យ​ពេល​ប្រឈម​ដោយ​ផ្ទាល់​​នឹង​ការ​បង្ក្រាបនោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​របប​ដឹក​នាំ​បើក​ការ​បង្ក្រាបដោយ​ហិង្សា​​បែរ​ជាបង្កើន​ឱកាស​ជោគ​ជ័យ​ឱយ​ចលនា​ ២២ភាគ​រយ​ថែម​ទៀត​ផង។ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ យុទ្ធនាការហិង្សា​ពុំ​ត្រឹម​តែ​កំរ​ឈ្នះ​ តែ​បែរ​ជា​​ធ្វើ​ឱយ​សត្រូវកាន់​តែ​ខ្លាំង​​កាន់​តែ​រួប​រួមគ្នា​ វាយ​បក​ និង​ស្មោះ​ស្មគ្រ​នឹង​របប​ដឹក​នាំ​ ប្រជាជន​កាន់​តែ​គាំទ្ររដ្ឋាភិបាល​​ទៅ​វិញ​។​​​

Security Force Defection

៙យុទ្ធនាការធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​ទ្រង់​ទ្រាយ​ធំមាន​សមាជិក​ច្រើន​ ​ មាន​ឱកាស​ ៦០​ភាគ​រយក្នុង​ការ​ជះ​ឥទ្ធិ​ពល​លើ​​កង​សន្តិ​សុខឱយ​​​បោះ​​បង់​ភារកិច្ច​។ ចំណែកយុទ្ធនាការ​​ហិង្សា​វិញ​ ​ជ័យ​ជំនះ​ដោយ​ឡែក​ចំពោះ​ការ​ទាញ​យក​កង​យោធា​មក​នៅ​ខាង​ខ្លួន​វិញ​ គឺ​នៅ​ចន្លោះ​ពី​ ១០ភាគ​រយ​ទៅ​ ៤០ភាគ​រយ​ ហើយក៏​​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​​ចំនួន​សមាជិក​កុប​កម្ម​កើន​ឡើង​ដែរ​។

លក្ខខណ្ឌ​ឬ​កត្តា​ខាង​ក្រៅ​

៙ទោះ​បី​ប្រទេស​នោះ​កាន់​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ឬ​ផ្តាច់​ការ,​ សត្រូវ​របស់​ចលនា​នោះទន់​ខ្សោយ​ឬ​ខ្លាំង,​ មាន​ចរិត​សំរុះ​សំរួល​ឬ​គាប​សង្កត់​,​ ប្រទេស​នោះ​មាន​វប្បធម៌គាំពា​​​លើ​សេរី​ភាពឬ​អត់​, មាន​​គោរព​សិទ្ធិ​មនុស្ស​ខ្ពស់​ឬ​ទាប​, ប្រជាជន​មាន​កំរិត​អក្ខរកម្មតិច​ឬ​ច្រើន​​​, ​មាន​សម្ពាធ​អន្តរជាតិ​ឬ​គ្មាន​​, មាន​បរទេស​គាំទ្រឬ​អត់​​​ កត្តា​លក្ខខណ្ឌ​ខាង​ក្រៅ​ទាំង​អស់​នេះ​មិន​អាច​កំណត់ពី​​​ជោគ​ជ័យ​និង​បរាជ័យ​នៃ​ចលនាឡើយ​ គ្រាន់​តែ​ជះ​ឥទ្ធិ​ពល​លើ​ចលនា​តិច​ឬ​ច្រើន​ប៉ុណ្ណោះ​ ឯ​អ្វី​ដែល​ជា​​កត្តាជោគ​ជ័យ​សំខាន់បំផុត​​គឺ​ឋិត​ខាង​ក្នុង​ចលនាឬ​ក្នុង​​ស្រុក​​​ទៅ​វិញ​ទេ​​ ដូច​ជា​ចំនួន​សមាជិក​ចំរុះ​ស្រទាប់​សង្គម​, ភាព​ក្រាញ​នៀល​នៃ​យុទ្ធនាការ​, កល​យុទ្ធ​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ និង​ចុង​ក្រោយ​​ ស្វ័យ​សំរេច​ចិត្ត​របស់​ពួក​វរជន​។ ​

ជំនួយ​និង​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋ​បរទេស

External State Support

​៙ជំនួយ​បរទេស​គ្មាន​ឥទ្ធិ​ពល​ជា​ដុំ​កំភួន​ឡើយទៅ​លើ​ការ​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សា​របស់​ប្រជាជន​​​ គឺ​ថា​ទោះ​មាន​ឬ​គ្មាន​បរទេស​ឧបត្ថម្ភ​ក៏​ចលនា​នៅ​តែ​អាច​ជោគ​ជ័យ​ ហើយ​បរាជ័យ​របស់​ចលនា​ក៏​មិន​ទាក់​ទង​ជំនួយ​បរទេស​ឡើយ​។

INGO support

៙ចលនា​ប្រជាជន​តែ ​១០ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ​ទទួល​បាន​ការ​គាំទ្រ​ផ្នែក​សម្ភារៈ​ពី​រដ្ឋ​ប្រទេស​។ ពិត​មែន​តែ​រដ្ឋ​បរទេស​កំរ​គាំទ្រ​ផ្នែក​សម្ភារៈ​ដល់​​យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​ ប៉ុន្តែ​ប្រាកដ​ណាស់ ​អង្គការ​ក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​អន្តរជាតិនា​នា​នៅ​លើ​ពិភព​លោក​គាំទ្រ​ចលនា​ប្រជាជន​​ទាំង​ធន​ធាននិង​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​ ព្រម​ទាំង​​រដ្ឋ​បរទេស​មួយ​ចំនួន​គាំទ្រ​តាម​រយៈ​ការ​ផ្ដាច់​ចំណង​ការ​ទូត​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ ដែល​ជា​សម្ពាធ​ការ​ទូត​ឬ​ទណ្ឌ​កម្ម​អន្តរជាតិ​​ដាក់​លើ​របប​ដឹក​នាំ​​ ដែល​​វា​ក៏​អាស្រ័យ​លើ​បរិបទ​នយោបាយ​និង​ស្ថាន​ភាព​ក្នុង​ស្រុក​ដែរ​។

Recieve State Support

ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ ៣៥ភាគ​រយ​​នៃ​កុប​កម្មហិង្សា​ទទួល​បានការ​គាំទ្រ​ផ្នែក​សម្ភារៈពី​រដ្ឋ​បរទេស​។​ ពាក់​កណ្តាល​​នៃ​យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​ដែល​ទទួល​បាន​ការ​ឧបត្ថម្ភ​ផ្ទាល់​ពី​រដ្ឋ​ខាង​ក្រៅ ទទួល​បាន​ជោគ​ជ័យជាង​ចលនា​ហិង្សា​ដែល​មិន​ទទួល​បានការ​​គាំទ្រ​​នេះ​​ ដោយយើង​​មិន​រាប់​ពី​ជំនួយ​សម្ងាត់​និង​ការ​គាំទ្រពី​ភាគី​ដែល​មិន​​មែន​ជា​រដ្ឋនោះ​ទេ​​។ ឥទ្ធិពល​នៃ​ការ​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋ​ខាង​ក្រៅ​បង្កើន​​ប្រសិទ្ធភាព​នៃយុទ្ធនការ​ហិង្សា​​ ១៥ភាគរយ។ ​

ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្រោយ​ទំនាស់បាន​បញ្ចប់​

Democracy after Conflict end

៙ប្រទេសដែលត្រឹម​តែ​​​មាន​យុទ្ធនាការ​អហិង្សាកើត​ឡើង​ប៉ុណ្ណោះ​ ​ជា​មធ្យម​មាន​ឱកាស ៣៥ភាគ​រយ​ ​ក្លាយ​ជា​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ៥ឆ្នាំ​ បន្ទាប់​ទំនាស់​បាន​បញ្ចប់​ ទោះ​យុទ្ធនាការ​ដែល​បាន​កើត​ឡើង​នោះ​បរាជ័យ​ក៏​ដោយ​។

Post Conflict Regime

ចំពោះ​យុទ្ធនាការហិង្សា​ដែល​បរាជ័យ​វិញ​ តិច​ជាង​៤​ភាគរយ​​ដែល​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​អាចសំរេច​បាន​​។ គិត​ត្រឹម​​​៥ឆ្នាំ​ក្រោយ​ពេល​ទំនាស់​បាន​បញ្ចប់ដដែល​ រដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យ​មាន​ឱកាស​ជោគ​ជ័យតែ ​៥ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ​​ ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ ដូច​ជា​ ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដោយ​សេរី​សុចរិត​ត្រឹម​ត្រូវនិង​បោះ​បង់កង​កម្លាំង​​​យោធាឱយ​នៅ​ឯករាជ្យ។

Democracy only

៙សំរាប់​ករណី​ប្រទេស​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ស្រាប់​ទៅ​ហើយ​វិញ​ រដ្ឋ​យក​ឈ្នះ​យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​ហើយ​ ៩៨ភាគ​​រយ​នៅ​តែ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដដែល​ ប៉ុន្តែប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​យក​ឈ្នះ​យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​វិញ​ ៧០​ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ​ ដែល​នៅ​តែរក្សា​ប្រជាធិបតេយ្យ​បាន​។

៙គិត​ក្នុង​កំរិតមធ្យម​នៃ​គុណ​ភាព​​ប្រជាធិបតេយ្យ ​យុទ្ធ​នាការ​តវ៉ា​ដោយ​ប្រើ​វិធី​អហិង្សា​ធ្វើ​ឱយ​ប្រទេស​នោះ​មាន​លក្ខណៈ​ប្រជាធិបតេយ្យ​លើស​ពី​ ៤០ភាគ​រយ​ ជា​ជាង​ប្រទេស​ដែល​មានប្រភេទ​នៃ​​ការ​តវ៉ា​ប្រើ​វិធីហិង្សា​ ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​៥ឆ្នាំ​ ក្រោយ​ទំនាស់​​បាន​បញ្ចប់​។

៙រាប់​ត្រឹម​យុទ្ធនាការអហិង្សា​​​ដែល​សំរេច​បាន​ជ័យ​ជំនះ​ គេ​ឃើញថា​ វា​បាន​បង្កើន​លទ្ធ​ភាព​នៃរបបប្រជាធិបតេយ្យលើស​ពី​​​ ៥០​ភាគ​រយ​ បើ​ធៀប​នឹងកុប​កម្ម​ហិង្សា​។

សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ក្រោយ​ទំនាស់​បាន​បញ្ចប់​

Post Conflict Civil War

៙យុទ្ធនាការ​អហិង្សាមាន​ឱកាស​តែ​ ២៨ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ​ក្នុង​ការ​ចួប​ប្រទះ​នឹង​​​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​​ គិត​ក្នុង​កំលុង​ពេល ​​​១០ឆ្នាំក្រោយ​ទំនាស់​បញ្ចប់​​ តែ​យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​វិញ​ មាន​រហូត​ដល់​ទៅ​ ៤២ភាគ​រយ​ឯណោះ​ប្រឈម​នឹង​​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​។

៙ប្រទេសដែល​ធ្វើ​ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​​អាច​កាត់​បន្ថយអត្រា​នៃ​ការ​វិល​ត្រលប់​ទៅ​រក​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​បាន ​១៥ភាគ​រយ​​។

៙ក្នុង​ករណី​យុទ្ធនាការ​មានព្រម​គ្នា​​នឹង​ក្រុម​ប្រដាប់​អាវុធវិញ​ ​ គិត​នៅ​ក្នុង​រយៈ​ពេល​១០ឆាំ្នក្រោយ​ជម្លោះ​បញ្ចប់​​ដដែល​ យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​និង​ហិង្សា​ណា​ដែល​មាន​វត្តមាន​ជា​មួយ​នឹង​ក្រុម​ប្រដាប់​អាវុធ​ មាន​ឱកាស​ ៤៩ភាគ​រយ​ប្រឈម​នឹងការ​ឆេះ​ឡើង​វិញ​នៃ​​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល តែ​បើ​គ្មាន​ក្រុម​ប្រដាប់​ទេ​ ឱកាស​សង្គ្រាម​ស៊ីវិលមាន​តែ​ ២៧ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ​។​​

៙ទោះ​យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​នោះ​ផ្តួល​រំលំ​រដ្ឋាភិបាល​បាន​សំរេច​ក៏​ដោយ​ នៅ​ក្នុង​កំលុង​ពេល​១០​ឆ្នាំ របប​ថ្មី​នោះ​ទំនងជា​មាន​ឱកាស​ ៤៣ភាគ​រយ​​​​ ក្នុង​ការ​​ប្រឈម​មុខនឹង​ការ​លេច​ឡើង​វិញ​នៃ​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល ​ក្រោយ​ទំនាស់​ហិង្សា​បាន​បញ្ចប់​​។ ក្រលេក​មក​ប្រទេស​ដែល​កាន់​របប​​ប្រជាធិបតេយ្យស្រាប់​វិញ ពេល​រដ្ឋាភិបាល​បង្ក្រាប​ចលនា​ឧទ្ទាម​ឬ​កុប​កម្ម​ហិង្សា​បាន​សំរេច​​ នៅ​​ក្រោយ​ពេល​ទំនាស់​បញ្ចប់​​ ​មាន​​អត្រា​ត្រឹម​តែ​ ១៥ភាគ​រយ​ទេ នៅ​តែរក្សា​របប​​​ប្រជាធិបតេយ្យ​​បាន។

ភស្តុតាង​ទាំង​អស់​នេះ​ស​ឱយ​ឃើញ​ថា​ យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​ ទោះ​ចាញ់​ឬ​ឈ្នះ​ក៏​ដោយ​ ក៏​សុទ្ធ​តែ​បង្កើន​ផល​វិជ្ជមាននិង​ភាព​ឆ្លើយ​តប​របស់​រដ្ឋាភិបាលចំពោះ​ប្រជាជនដែរ​​​ ពោល​គឺ​​នៅ​តែ​​ផ្តល់​គុណ​ប្រយោជន៍​សំរាប់​ប្រជាធិបតេយ្យ សន្តិ​ភាព ​​គ្មាន​សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​ និង​បរទេស​គ្មាន​ឥទ្ធិពល​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ទៀត​ផង​។​ ជា​​អកុសល​ យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​វិញ​មិន​ត្រឹម​តែ​ជួយ​ស្តារ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ពុំ​បាន​នោះ​ទេ​ តែបែរ​ជា​​ធ្វើ​ឱយ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដើរ​ថយ​ក្រោយ​ទៀត​ សង្គ្រាម​ស៊ីវិល​លាប់​ឡើង​វិញ​ បរទេស​គ្រប់​គ្រង ​គ្រាន់​តែ​មានវត្តមាន​​អំពើ​ហិង្សា​ ឬ​ក្រុម​ប្រដាប់​អាវុធ ក៏​អាច​បន្ថយ​គុណ​ភាព​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែរ​៕៚

សម្តី​របស់​អ្នកប្រាជ្ញ​ខាង​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​​ (Gene Sharp’s Quote)

Gene Sharp  High Quality Pic សម្តី​របស់​អ្នកប្រឆាំងជន​ផ្តាច់​ការ​ដែល​យើងរាល់គ្នាគួរ​ពិចារណា​. លោក​ ជីន​ សាប​ (Gene Sharp) ជា​អ្នក​ឯក​ទេសម្នាក់​ដ៏​មាន​ឥទ្ធិពល​ដែល​បាន​សរសេរ​ស្នាដៃ​ជា​ច្រើន​អំពី​​បាតុកម្ម​អហិង្សា​​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​។ ​យើង​អាច​ដាក់​រហស្សនាម​ឱយគាត់​​ថា​ «សត្រូវ​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ»​ គឺ​ពី​ព្រោះ​តែ​សំនេរ​របស់​​គាត់​ធ្វើ​ឱយ​របប​ផ្តាច់​ការ​ជា​ច្រើន​ដួល​រលំ​នៅ​លើ​ពិភព​លោកដោយ​វិធី​អហិង្សា តាម​រយៈ​ចលនា​ប្រជាជន​​​។ នៅ​ក្នុង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​វីឌីអូ​ឯកសារ​អំពី​រូប​លោក​ មាន​ចំណង​ជើង​ថា​ «វិធី​ចាប់​ផ្តើមធ្វើ​បដិវត្តន៍​» (How to Start a Revolution) ផ្សាយ​នៅ​ឆ្នាំ​ ២០១១ បាន​លើក​ឡើង​យ៉ាង​ត្រឹម​ត្រូវ​អំពី​ស្នាដៃ​ដ៏​ថ្លៃ​ថ្លា​របស់​លោក​ថា​​ «នៅ​ពាស​ពេញ​​ពិភព​លោក​ ប្រជាជន​កំពុង​តស៊ូ​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​ សំនេរ​របស់​មនុស្ស​ម្នាក់​អាច​ជួយ​សង្គ្រោះ​មនុស្សរាប់​លាននាក់​ឱយ​​ទទួល​បាន​សេរី​ភាព​។» លោក​បាន​អះ​អាងក្នុង​បទ​សម្ភាសន៍​ក្នុង​ខ្សែ​ភាព​យន្ត​ឯកសារនោះ​​​ថា​ «ជន​ផ្តាច់​ការ​មិន​ដែល​ខ្លាំង​ដូច​ដែល​​គេ​ប្រាប់​អ្នក​នោះ​ទេ​។ ប្រជាជន​ក៏​មិន​ដែល​ទន់​ខ្សោយ​ដូច​ដែល​ពួក​គេ​គិត​នោះ​ដែរ​។» ខាង​ក្រោម​សម្តី​ដក​ស្រង់​ចេញ​ស្នាដៃ​ដ៏​ល្បី​ល្បាញ​ជាង​គេ​របស់​លោក​ «ពី​របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ​៖ គម្រោង​គោលការណ៍​សំរាប់​ទាម​ទារ​សេរី​ភាព​» (From Dictatorship to Democracy: A Conceptual Framework for Liberation)៖

អំពី​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ទម្លាក់​ជន​ផ្តាច់​ការ

១. ជន​ផ្តាច់​ការគ្មាន​កិច្ច​ការ​អ្វី​ត្រូវ​​អនុញ្ញាត​ឱយ​មាន​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ដែល​អាច​ទាញ​ពួក​គេ​ចេញ​ពី​តំណែង​បាន​នោះ​ទេ​។​

អំពី​ការ​ចរ​ចា​ជា​មួយនឹង​​ជន​ផ្តាច់​ការ​

២. ការ​ចរចា​មិន​មែន​ជា​មធ្យោបាយ​មាន​លក្ខណៈ​ប្រាកដ​ត្រឹម​ត្រូវនោះ​​ទេ​ នៅ​ពេល​ដែល​គ្មានវត្តមាន​​ក្រុម​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដ៏​មាន​អំនាច​មួយ​។ ៣. តួ​នាទី​សម​ស្រប​នៃ​ការ​ចរចា​គឺ​កើត​ឡើង​នៅ​ពេលការ​សំរេច​ចិត្ត​​ចុង​ក្រោយបង្អស់​នៅ​ទី​បញ្ចប់​នៃ​ការ​តស៊ូ​​ ដែលក្នុង​នោះ​ ​អំនាច​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​ដោយមាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព ហើយ​ពួក​គេ​ស្វែង​រក​​សុវត្ថិភាព​ផ្ទាល់​ខ្លួន ធ្វើ​ដំណើរ​ចាក​ចេញ​ទៅ​កាន់ព្រលាន​យន្ត​ហោះ​អន្តរជាតិ​​​​​។ ៤. ជន​ផ្តាច់​ការ​សន្យា​អ្វី​ក៏​ដោយ​នៅ​ក្នុង​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀងដែល​បាន​​​ចរចា​ គ្មាន​នរណា​អាច​បំភ្លេច​បាន​ទេ​ថា​ ជន​ផ្តាច់​ការ​អាច​សន្យា​អ្វី​គ្រប់​យ៉ាង​ដើម្បី​រក្សា​ការ​ព្រម​ចំណុះ​ពី​ក្រុម​​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែល​ជា​គូ​ប្រជែង​ ហើយ​ក្រោយ​មក​រំលោភ​បំពាន​កិច្ច​ព្រម​ព្រៀង​ដោយ​គ្មានការ​​អៀន​ខ្មាស​។

អំពី​បរាជ័យ​នៃ​ចលនា​ប្រឆាំងរបប​ផ្តាច់​ការ​​

៥. នៅ​ពេល​កម្លាំង​ប្រឆាំង​ខាង​ក្នុង​ស្រុក​និងអន្តរជាតិដែល​​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​បាន​ដក​ចេញ​ ជន​ផ្តាច់​ការ​អាច​នឹង​កាន់​តែ​គាប​សង្កត់​និង​ប្រើ​ហិង្សា​ឃោរ​ឃៅ​ជាង​ពី​មុន​ទៅ​ទៀត​។​

អំពី​រដ្ឋ​ប្រហារ​និង​ការ​ប្រើ​ហិង្សា​ប្រឆាំង​របប​ផ្តាច់​ការ​

៦. ការ​ទាញ​បុគ្គល​ណា​ម្នាក់​និង​បក្ស​ពួករបស់​គេ​​ពី​តំណែង​ដែល​ពួក​គេ​កាន់​កាប់​ វា​ទំនង​គ្រាន់​តែជា​ការ​​បើក​ទ្វារ​ឱយ​ក្រុម​មួយ​ទៀត ឱយ​​មក​អង្គុយ​កន្លែង​ពួក​គេ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ៧. កុប​កម្ម​តវ៉ា​​ដោយ​​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​យោធា​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​ មិន​មែន​វាយ​ចំ​ចំណុច​ខ្សោយ​បំផុត​នៃ​របប​ផ្តាច់​ការ​ទេ​ តែ​បែរ​ជា​វាយ​ប្រហារត្រូវ​ចំណុច​ដែល​របប​ផ្តាច់​ការ​ខ្លាំង​បំផុតទៅ​វិញ​​។

អំពី​អន្តរាគមន៍​បរទេស​ឬ​អន្តរជាតិ​

៨. រដ្ឋ​បរទេស​មួយចំនួន​នឹង​ធ្វើ​សកម្មភាព​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ គ្រាន់​តែ​ដើម្បី​ចង់​ត្រួត​ត្រា​​សេដ្ឋកិច្ច​ នយោបាយ​ យោធា​របស់​​ប្រទេស​នោះ​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​។ ៩. រដ្ឋ​បរទេស​អាច​នឹង​ចូល​រួម​ជួយយ៉ាង​​សកម្ម​ក្នុង​បំណង​ល្អ​ តែ​នៅ​ពេល​ការ​តវ៉ា​នៅ​ខាង​ក្នុង​ប្រទេសបាន​ចាប់​ផ្តើម​ពុះ​ពោរ​អង្រន់​របប​ផ្តាច់​ការ​ហើយ​នោះ​ទេ​។ ជា​លទ្ធផល​នៃ​ស្ថាន​ភាព​នេះ​​​ ទើប​មាន​ការ​ចាប់​អារម្ម​ពី​អន្តរជាតិ​ចំពោះ​​សារ​ជាតិ​ឃោរឃៅ​នៃ​របប​​​ផ្តាច់​ការ​នោះ​​។ ​​១០. ទោះ​បី​របប​ផ្តាច់​ការ​អាច​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ ឬ​ក៏​ក្នុង​កំរិត​ខ្លះ​ត្រូវ​បាន​កាត់​បន្ថយ​ដោយ​សកម្ម​ភាព​របស់​អន្តរជាតិក៏ដោយ​​ ដំណើរ​បន្ត​នៃ​របប​នោះ​នៅ​តែ​ពឹង​អាស្រ័យ​ជា​ចំបង​លើ​កត្តា​ខាង​ក្នុង​ដដែល​។

អំពី​អំនាច​ប្រជាជន​និង​ការ​តស៊ូ​អហិង្សា

​១១. ការ​រំដោះ​ខ្លួន​ពី​របប​ផ្តាច់​ការ​ បំផុត​គឺ​ផ្អែក​លើ​សមត្ថភាព​របស់​ប្រជាជន​ក្នុង​ការ​រំដោះ​ខ្លួន​ឯង​។ ១២. ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ប្រតិបត្តិ​ការ​ដោយ​កែ​ប្រែ​ស្ថាន​ភាព​ទំនាស់និង​សង្គម​​ដើម្បីកុំ​​ឱយ​សត្រូវ​​ធ្វើ​​តាម​អំពើ​ចិត្ត​បាន​។

អំពី​ប្រភព​អំនាច​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​

១៣. ប្រភព​អំនាច​ទាំង​អស់​នេះ (អំនាច​ស្រប​ច្បាប់​, ធន​ធាន​មនុស្ស, ជំនាញ​និង​ចំណេះ​, ​កត្តា​អរូបិយ​ដូច​ជា​មនោគមវិជ្ជានិង​ចិត្ត​សាស្ត្រ​​, ធន​ធាន​សម្ភារៈ​ និង​ទណ្ឌកម្ម​)​ នៅ​តែ​អាស្រ័យ​លើ​ការ​ទទួល​ស្គាល់​របប​នោះ​ ការ​ព្រម​ចំណុះ​ និង​ការ​គោរព​ពីប្រជា​​ពលរដ្ឋ​​ទាំង​មូល​ ហើយ​និង​ផ្អែក​លើ​ការ​សហការ​ឥត​គណនា​ពី​ប្រជាជន​និងស្ថាប័ន​ទាំង​ឡាយ​​នៃ​សង្គម​។

អំពី​រក្សា​វិន័យអហិង្សា​ក្នុង​ពេល​ធ្វើ​យុទ្ធនាការ​

១៤. វិន័យ​អហិង្សា​គឺ​ជា​គន្លឹះ​ជោគ​ជ័យ​និង​ត្រូវ​តែ​រក្សា​ឱយ​បាន​ ទោះ​បី​ជន​ផ្តាច់​ការ​ព្យាយាម​បង្កប់​រនុក​ក្នុងមក​បង្ក​រឿង​​និង​ប្រើ​ហិង្សា​ឃោរ​ឃៅ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​។

អំពី​ការ​គោរព​តាម​បញ្ជា​របស់​ភ្នាក់​ងារ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​យល់​ស្រប​នឹង​បាតុកម្ម​របស់​ប្រជាជន​

១៥. ភាព​គ្មាន​ភក្តី​ភាព​​និង​ការ​មិន​គោរព​តាមបទ​បញ្ជា​​របស់​កម្លាំង​កង​ទាប់​និង​ប៉ូលីស​អាច​នឹង​នាំ​​គ្រោះ​ថ្នាក់​បំផុត​ដល់​​សមាជិក​នៃ​ក្រុម​នោះ​។ គេ​អាច​រំពឹង​ទុក​បាន​ថា ​កង​ទាហាន​និង​ប៉ូលីស​នឹង​ទទួល​រង​ការ​ដាក់​ទោស​ធ្ងន់​សំរាប់​អំពើ​មិន​គោរព​តាមបញ្ជា​និង​ទោស​ប្រហារ​ជីវិត​ចំពោះ​ការ​នាំ​គ្នា​​បះ​បោរ​​។ ហេតុ​នេះ​ កម្លាំង​ប្រជាធិបតេយ្យ​​​ពុំ​គួរស្នើ​ឱយ​កង​ទាហាន​និង​អ្នក​រដ្ឋការ​ឱយ​ចូល​រួម​ធ្វើ​សកម្មភាព​ប្រឆាំង​​ភ្លាម​ៗឡើយ​។ ជំនួស​មក​វិញ​ នៅ​ពេល​ទំនាក់ទំនង​អាចធ្វើ​ទៅ​បាន​ គួរតែ​ត្រូវ​​បញ្ជាក់​ឱយ​ច្បាស់​​ផង​ដែរថា​ នៅ​មាន​​ទំរង់​មាន​សុវត្ថិ​ភាព​ជា​ច្រើន​ទៀត​នៃ​ការធ្វើ​ជា​​​គោរព​តាម ​ពោល​គឺ​ការ​គោរព​តាម​ក្លាយ​ក្លែងដែល​ពួក​គេ​​​អាច​អនុវត្តនៅ​ជំហាន​ដំបូង​​បាន (ធ្វើ​ជា​បរាជ័យ​ពេល​ប្រតិបត្តិ​ការ​ រាយ​ការណ៍​ពត៌មាន​ខុស​ខ្វះ​ចន្លោះ បង្ក្រាប​ក្នុង​កំរិត​ស្រាល​​​​)​។​​​

អំពី​យុទ្ធសាស្ត្រ​ធំ​គោល​រយៈ​ពេលវែង​​ប្រឆាំងនឹង​​របប​ផ្តាច់​ការ​

១៦. ប្រឈម​មុខ​នឹង​របប​ផ្តាច់​ការ​ គោល​ដៅ​នៃ​មហា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ពុំ​មែន​គ្រាន់​តែ​ទាញ​ពួក​​ផ្តាច់​ការ​ចេញ​ពី​អំនាច​នោះ​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​ព្រម​ទាំង​ដំឡើងមក​វិញ​នូវ​​ប្រព័ន្ធ​ប្រជាធិបតេយ្យ​និង​បង្ក​លក្ខណៈ​មិន​ឱយ​ជន​ផ្តាច់​ការ​ថ្មី​ឡើង​មក​ដែរ​។ ១៧. ​ប្រជាជន​មួយ​ចំនួន​ធំទំនង​ជា​​មាន​បំណង​ចង់ចូល​រួមជាង​មុន​និង​អាច​ធ្វើ​សកម្មភាពបាន​​ បើ​សិន​ពួក​គេ​យល់​ពី​បញ្ញត្តិកម្ម​ទួទៅ​ ព្រម​ទាំង​សេចក្តីណែនាំ​ជាក់​លាក់​ច្បាស់​​​។ ១៨. នៅ​ក្នុង​កាលៈ​ទេសៈកំរ​បំផុត​ប៉ុណ្ណោះ​ដែល​ការ​តស៊ូ​គួរ​តែ​ឃ្លាត​ចេញ​ពី​មហា​យុទ្ធសាស្ត្រ​ដើម​។

អំពី​ររបប​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ក្រោយ​ពេល​របប​ផ្តាច់​ការ​ដួ​ល​រំលំ​

១៩. ឥទ្ធិពល​នៃ​ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ពុំ​មែន​ត្រឹម​តែ​បន្ថយ​កម្លាំងរបស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​​និង​ទាញ​ពួក​គេ​ចេញ​​ពី​អំនាច​នោះ​ទេ​ តែ​ក៏​បង្កើន​អំនាច​ប្រជាជន​ដែលត្រូវ​​គេ​ជិះ​ជាន់​ផង​ដែរ​។ ​២០. ការ​ដួល​រលំ​នៃ​របប​ដែល​ជិះ​ជាន់​ប្រជាជនមួយ​ សំរាប់​បុគ្គល​និង​ក្រុម​​មាន​អំនាច​មួយ​ចំនួន​ វា​គ្រាន់​តែ​ជា​ឱកាស​របស់ពួក​គេក្នុង​ការ​ឡើង​ទៅ​ធ្វើ​ជា​ម្ចាស់ថ្មី​ប៉ុណ្ណោះ​​។​​ ២១. ប្រទេស​ដែល​ទើប​តែ​រំដោះ​ខ្លួន​រួច​អាច​ចួប​ប្រទះ​​នូវ​ការ​គំរាម​កំហែង​ពី​បរទេស​ ដែលប្រទេស​នោះ​​ត្រូវ​ការសមត្ថភាព​ការ​ពារ​ជាតិ​​។ បរទេស​នឹងមាន​បំណង​​គំរាម​កំហែង​ប្រទេស​នោះ​ ដើម្បី​ត្រួត​ត្រា​សេដ្ឋកិច្ច​ នយោបាយ​ យោធា​របស់​ប្រទេស​នោះ​។ […] ដោយ​ប្រគល់​​​សមត្ថភាព​តវ៉ាដោយ​ផ្ទាល់​ទៅ​ឱយ​ប្រជាពលរដ្ឋ​​ប្រទេស​ដែល​ទើបបាន​​សេរីភាព​ថ្មី​ៗគួរចៀស​វាង​ពី​តំរូវ​ការស្ថាបនា​សមត្ថភាព​យោធា​រឹង​មាំ​​ ដែលតំរូវ​​ការ​យោធានេះឯង​គំរាម​កំហែង​ដល់ប្រជាធិបតេយ្យ​ [ក្នុង​ប្រទេស​ជា​ជាង​ការ​ពារ​ការ​ឈ្លាន​ពាន​របស់​បរទេស​] និង​ត្រូវ​ការ​ចំណាយធន​ធាន​សេដ្ឋកិច្ច​​យ៉ាង​ច្រើន​សម្បើម​ ដែលគេ​អាច​យក​ទៅ​ប្រើ​ក្នុង​គោល​បំណង​ផ្សេង​ទៀត​។ ​២២. ក្រុមមួយ​ចំនួន​នឹង​ធ្វើ​ភ្លេច​អំពី​ការ​កំណត់​ក្នុង​​ច្បាប់​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ​ក្នុង​បំណង​កសាង​ខ្លួន​ជា​ជន​ផ្តាច់​ការ​ថ្មី​។ អាស្រ័យ​ហេតុ​នេះ​ តួនាទី​​អចិន្ត្រៃយរបស់​ប្រជាជន​ទាំង​មូល​ គឺ​អនុវត្ត​ការ​រឹង​ទទឹងមិន​សហការ​​ខាង​នយោបាយ​ជំទាស់​នឹង​អនាគត​ជន​ផ្តាច់​ការ​ទាំង​ឡាយ​និង​រក្សា​ការ​ពារ​រចនាសម្ពន្ធ​ សិទ្ធិ​ ទំរង់​បែប​បទ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ [ពី​ការ​គំរាម​កំហែង​របស់​​របបផ្តាច់​ការ​និង​អ្នក​នយោបាយ​ណា​មួយ​]៕៚

វិធី​អហិង្សា​ទាំង​១៩៨ ចង​ក្រង​ដោយ​លោក​ ជីន​ សាប​ (Gene Sharp’s 198 Methods of Nonviolent Action)

 gene-sharp (2)

ទាញ​យក​អត្ថបទ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ

198 Methods Of Nonviolent Action (Bilingual Version Khmer-Eng)

ទាញ​យក​អត្ថបទ​ជា​ភាសា​អង្លេស​

Gene Sharp – 198 Methods of Nonviolent Action

អ្នក​ដែល​អនុវត្ត​វិធី​អហិង្សា​ប្រហែល​ជា​ពុំ​បាន​ដឹង​ថា​វិធី​ទាំង​នោះ​ជា «​វិធី​អហិង្សា​» នោះ​ទេ​។ ប្រាកដ​ណាស់ថា​​ ពួក​គេ​ក៏​ពុំ​ចាំបាច់​​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​​ទ្រឹស្តី​អហិង្សា​ឬ​ក្រម​សីល​ធម៌​ណាមួយ​ដែរ​ ​ដើម្បីអនុវត្ត​វិធី​​អហិង្សាទាំង​នោះ​ឱយ​បាន​​​ជោគ​ជ័យ​។ — ខឺត ហ្ស៊ក់​ (Kurt Schock)

 

វិធី​បាតុកម្ម​ជំទាស់​និង​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​​ឱយ​យល់​ព្រមស្រប​​តាម

The Methods of Nonviolent Protest and Persuasion

វិធី​នេះ​ប្រើ​ប្រាស់​ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា​​ អ្នក​តវ៉ា​ ប្រឆាំង​ឬ​ក៏​ធ្វើ​ដើម្បី​អ្វី​មួយ​ ហើយ​កំរិត​នៃ​ការ​ជំទាស់​ឬគាំទ្រ​អាស្រ័យ​លើ​ចំនួន​នៃ​អ្នក​ចូល​រួម​បាតុកម្ម​។​ សារ​របស់​បាតុកម្ម​មាន​ចេតនា​ជះឥទ្ធិពល​ទៅ​គូ​បដិបក្ខ​ សាធារណជន​ និង​ក្រុម​ដែល​រង​ការ​ឈឺ​ចាប់​ ឬ​​ក្រុម​ទាំង​បីនេះ​តែ​ម្តង​ក៏​មាន​​។ គោល​បំណង​របស់​អ្នក​ប្រើ​វិធី​​នេះ​​គឺ​ចង់​ឱយ​គូ​បដិបក្ខ​កែ​តំរូវ​ទង្វើ​របស់​ខ្លួន​​ ឬ​បញ្ឈប់​សកម្ម​ភាព​ណា​មួយ​ និង​ធ្វើ​ទៅ​តាមអ្វី​ដែល​ក្រុម​​ទទួល​រង​ការ​ឈឺ​ចាប់​នោះ​ចង់​បាន​។​ មានវិធី​ចំនួន​ ៥៤ និង​ចែង​ជាង​អនុ​ក្រុមបានចំនួន​ដប់​ នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​។

​​

សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ជា​ផ្លូវ​ការ

Formal Statements

១. សន្ទរ​កថា​សាធារណៈ​

Public speeches

២. សំបុត្រ​ជំទាស់​​ឬ​គាំទ្រ​

Letters of opposition or support

៣. សេចក្តី​ប្រកាសធ្វើ​ឡើង​​ដោយ​អង្គការ​និង​ស្ថាប័ន​នា​នា​

Declarations by organizations and institutions

៤. សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ដែល​មាន​ចុះ​ហត្ថលេខា

Signed public declarations

៥. ការ​ប្រកាស​អំពី​សេចក្តី​ថ្កោល​ទោស​​និង​គោល​បំណង​

Declarations of indictment and intention

៦. ការ​ដាក់​​ញត្តិ​ជា​ក្រុម​តូច​ឬដោយ​ប្រជុំ​មនុស្ស​ច្រើន​

Group or mass petitions

ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​នឹង​មហា​ជន

Communications with wider audience

៧. ពាក្យ​ស្លោក​ ​រូប​ត្លុក​​ និង​រូប​សញ្ញា​ (សរសេរ​, បោះ​ពុម្ព​, គូរដោយ​លាប​ពណ៌​​, គូស​វាស​, ធ្វើ​កាយ​វិការ, និយាយ, ធ្វើ​ត្រាប់​​)

Slogans, caricatures, and symbols (written, painted, drawn, gestured, spoken, mimicked)

៨. បដា​ ផ្ទាំង​ផ្សាយ​ និង​ទំនាក់​ទំនង​តាមរយៈ​​រូប​ភាព​

Banners, posters, and displayed communications

៩. ខិត្ត​បណ្ណ លិខិត​ ​និង​សៀវភៅ​

Leaflets, pamphlets, and books

១០. កាសែតនិង​ទស្សនាវដ្តី​

Newspapers and journals

១១. ថាស​, វិទ្យុ​ និង​ទូរទស្សន៍​

Records, radio, and television

១២. ​ការ​សរសេរ​បង្ហោះ​លើ​មេឃ​ឬចារ​​លើ​ដីឬ​ផ្លូវ​​

Skywriting and earthwriting

ការ​បង្ហាញ​​​ជា​ក្រុម​

Group Representations

១៣. ការ​បញ្ចូន​អ្នក​តំណាង​

Deputations

១៤. ការ​ប្រគល្ភ​​រង្វាន់​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​​​

Mock awards

១៥. ការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​សមាជិក​សភា​ឬ​អ្នក​នយោបាយ​

Group lobbying

១៦. ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​​នៅ​មុខ​កន្លែង​ធ្វើ​ការ (ដើម្បី​ទាម​ទារ​អ្វី​មួយ​ ទាក់​ទាញ​អ្នក​ចូល​រួម រាំង​ផ្លូវ​មិន​ឱយ​ចូល​ធ្វើ​ការ​​​)

Picketing

១៧. ការ​ធ្វើ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​

Mock elections

ការ​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​សាធារណៈ​ដោយ​បង្ហាញ​​និមិត្ត​សញ្ញា

Symbolic public acts

១៨. ការ​តាំង​ទង់​ជ័យ​ឬ​ក៏​ប្រើ​ពណ៌​ណា​មួយ​ជា​និមិត្ត​រូប

Displays of flags and symbolic colours

១៩. ការ​ពាក់​និមិត្ត​សញ្ញា​​

Wearing of symbols (advocacy buttons, patches)

២០. ការ​បន់​ស្រន់និង​គោរព​បូជា​​

Prayer and worship

២១. ការ​បញ្ជូន​​វត្ថុ​តំណាង​​តាង​និមិត្ត​សញ្ញា​អ្វី​មួយ​

Delivering symbolic objects​

២២. ការ​ស្រាត​តវ៉ា​ (នៅ​ទី​សាធារណៈ​)

Protest disrobings

២៣. ការ​បំផ្លាញ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​​ខ្លួន​ឯង​ (ផ្ទះ​, ឯកសារ, សញ្ញាបត្រ​)

Destruction of own property (homes, documents, credentials, etc.)

២៤. ការ​ប្រើ​ពន្លឺ​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​​ (ចន្លុះ​ គោម​ ភ្លឺ​ទៀន​)

Symbolic lights (torches, lanterns, candles)

២៥. ការ​តាំង​រូប​ថត​មនុស្ស​

Displays of portraits

២៦. បាតុកម្ម​ដោយ​ការ​គូរ​រូប ​

Paint as protest

២៧. រូប​សញ្ញា​និង​ឈ្មោះ​ថ្មី​

New signs and names and/or symbolic names

២៨. ការ​ប្រើ​សម្លេង​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​ (សម្លេង​កញ្ចែ​ ជួង​ ស៊ឺរ៉ែន​។ល។)

Symbolic sounds (‘‘symbolic tune,’’ using whistles, bells, sirens)

២៩. ការ​ដណ្តើម​កាន់​កាប់​ដី​ឬ​អាគារ​ ដោយមាន​ដាក់​​និមិត្ត​សញ្ញា​នៅ​ទី​នោះ​

Symbolic reclamations​ (takeover of land or buildings)

៣០. ​ការ​ធ្វើ​កាយ​វិការឈ្លើយ​

Rude gestures

ការ​ដាក់​សម្ពាធ​​លើ​បុគ្គល​

Pressures on Individuals

៣១. «ការ​លង​» ​មន្ត្រី​រដ្ឋការ​ (ដើរ​តាម​ពួក​មន្ត្រី​រដ្ឋការ​ឥត​ឈប់​ឈរ​ ដោយ​ស្ងៀម​ស្ងាត់​និង​ថ្លៃ​ថ្នូរ​​​)

“Haunting” officials (constantly following them, silently, respectfully)

៣២. ការ​ឌឺដង​​​មន្ត្រីរដ្ឋ​ការ​​ (ចំអក​ឡក​ឡឺយ​, ជេរ​ប្រមាថ​)

Taunting officials (mocking and insulting them)

៣៣. ការ​បង្កើត​​ភាព​ស្និទ្ធ​សា្នល​នឹង​គូបដិបក្ស​​​ (ធ្វើ​ឱយ​កង​សន្តិ​សុខ​ឬ​ប៉ូលីស​រង​ឥទ្ធិពលខ្លាំង​​ដោយផ្ទាល់​​ ដើម្បី​ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​ជឿ​ថា ​របប​ដែល​ពួក​គេ​កំពុង​បំរើ​នោះ​មិន​យុត្តិធម៌​​)​

Fraternization (Subjecting a person to intense direct influences to convince them that the regime they serve is unjust)

៣៤. ការចាំ​កំដរ​

Vigils

ល្ខោន​និង​តន្រ្តី​

Drama and music 

៣៥. ឆាក​កំប្លែងខ្លី​​និង​ការ​បញ្ឆោត​លេង​សើច​

Humorous skits and pranks

៣៦. ការ​សម្តែង​ល្ខោន​និង​ប្រគុំ​តន្រ្តី​

Performances of plays and music

៣៧. ​ការ​ច្រៀង​​

Singing

ការ​ដើរ​ដង្ហែ​

Processions 

៣៨. ការ​ដង្ហែ​​​ក្បួន​

Marches

៣៩. ការ​ដើរ​ជា​ក្រុមឬព្យុហយាត្រា​​

Parades

៤០. ហែ​ក្បួន​សាសនា

Religious processions

៤១. ធម្មយាត្រា​ ​

Pilgrimages

៤២. ហែ​ក្បួនដោយ​ជិះ​​ម៉ូតូ​

Motorcades

  

ការ​រំឭក​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​អ្នកស្លាប់​

Honoring the dead

៤៣. ការ​កាន់​ទុក្ខក្នុង​ន័យ​​​នយោបាយ​

Political mourning

៤៤. ការ​សម្តែង​ធ្វើ​ហាក់​ដូច​ជា​ពិធី​បូជា​សព​

Mock funerals

៤៥. ការ​ធ្វើ​បាតុកម្មជា​ពិធី​បូជា​សព ​ ​ (​ដង្ហែ​ក្បួន​សព​ អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​ឃាតទាំង​ប៉ុន្មាន​​ក្នុងបាតុកម្ម​​)

Demonstrative funerals

៤៦. ការ​សម្តែង​​សក្ការបូជា​​នៅ​ប៉ាឆា​

Homage at burial places

ការ​ចួប​ជុំជា​​សាធារណៈ​

Public assemblies 

៤៧. កិច្ច​ប្រជុំ​ជំទាស់​​ឬ​គាំទ្រ​

Assemblies of protest or support

៤៨. ការ​ប្រជុំក្នុង​ពេល​​បាតុកម្ម​

Protest meetings

៤៩. ការ​ប្រជុំក្នុង​បាតុកម្ម​​​ដោយបិត​បាំង

Camouflaged meetings of protest

៥០. បាឋកថា​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​ (ដោយ​វាគ្មិន​ជំនាញ​មួយ​ចំនួនធ្វើ​ឡើង​នៅ​​ក្នុង​បាតុកម្ម​) ​

Teach-ins (with several informed speakers)

ការ​ដក​ខ្លួន​និង​ការ​សម្តែង​ការ​​បោះ​បង់

Withdrawal and renunciation 

៥១. ការ​ដើរ​ចេញឈប់​ធ្វើ​ការ​ទៅ​ធ្វើបាតុកម្ម​

Walk-outs

៥២. ការ​នៅ​ស្ងៀម​ស្ងាត់

Silence​

៥៣. ការ​បដិសេធ​មិន​ទទួលការ​លើក​តម្កើង​ដោយ​ផ្លូវ​ការ​

Renouncing honors

៥៤. ការ​បែរ​ខ្នង​ដាក់​មនុស្ស​ឬ​ក្រុម​ណា​មួយ​

Turning one’s back

វិធី​ទាំង​អស់​ខាង​លើ​គឺ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​បង្ហាញ​​​និមិត្ត​សញ្ញា​។ វិធី​នេះ​នឹង​កាន់​តែមាន​​អំនាច​ដោយ​​ប្រើ​រួម​គ្នា​នឹង​វិធី​មិន​សហការ​និង​វិធី​អន្តរាគមន៍​ដោយអហិង្សា​។

វិធី​មិន​សហការ​ផ្នែក​សង្គម​

The Method of Social Noncooperation

​​

វិធី​នេះ​មាន​បី​ចំណែក​ គឺ​ផ្នែក​សង្គម​ ​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​នយោបាយ​។ មាន​១៥វិធី​ត្រូវបាន​​រាយ​នៅ​ក្នុង​អនុក្រុម​ចំនួន​បី​នៃ​ការ​មិន​សហការ​។

ការ​បណ្តេញបុគ្គល​ចេញ​ពី​ក្រុម​​

Ostracism of Persons 

៥៥. ​ពលិការ​​ខាង​សង្គម​​

Social boycott

៥៦. ​ពលិការ​ខាង​សង្គមដោយ​​​ជ្រើស​រើស​​

Selective social boycott

៥៧. ​អំពើ​អសកម្មយក​គំរូ​តាម​រឿង​​លីស៊ីស្ត្រាតា:​ គេ​ច្រើន​ស្គាល់​ថា​ជា​ «កូដកម្ម​មិន​រួម​ភេទ» (Sex Strike) ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ក្រុម​ស្រ្តី​ដើម្បី​បង្ខំ​ឱយ​មានការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ណាមួយ​។ របៀប​កូដកម្ម​នេះមាន​​ដើម​កំណើត​​ចេញ​ពី​តួ​អង្គ​ស្រី​នាម​ ​លីស៊ីស្ត្រាតា (ឈ្មោះ​របស់​នាង​មាន​ន័យ​ថា​ បំបែក​កង​ទាប់​​) នៅ​ក្នុង​រឿង​កំប្លែង​ក្លាស៊ីក​របស់​អ្នក​និពន្ធ​ក្រិច​ អារីស្តូហ្វាន​​ (Aristophanes) នៅ​ស.វ. ទី​៥ មុន​គ. ស.។ ​តួអង្គ​ស្រី្ត​​នេះ​​បាន​ដឹក​នាំ​ស្រ្តី​នៅ​ក្រិច​ធ្វើ​កូដកម្ម​ផ្តាច់​ការ​រួម​សង្វាស​ជា​មួយ​ប្តី​​ បង្ខំ​បុរស​ជា​កង​ទាប់​ទាំង​នោះឱយ​​បញ្ឈប់​សង្គ្រាម​នៅ​ភីឡូ​ប៉ូនេស (The Peloponnesian War)។ លោក​ ជីន​ សាប  ​ហៅ​ថា​ ពលិការ​ផ្លូវ​ភេទ (Sexual Boycott)។

Lysistratic nonaction

៥៨. ការ​បណ្តេញ​ចេញពី​សាសនា​​ (ពលិការ​ខាង​សាសនា​)

Excommunication (religious boycott)

៥៩. គំហាត់​​តាម​បែប​សាសនា​ (ការ​​ព្យួរ​សេវាកម្ម​សាសនា​​)

Interdict (suspension of religious services)

ការ​មិន​សហការ​ជា​មួយ​នឹង​​ព្រឹត្តិការណ៍​​សង្គម​ ទំនៀម​ទម្លាប់​ និង​ស្ថាប័ន​នានា​

Noncooperation with social events, customs, and institutions

៦០. ការ​ព្យួរ​សកម្ម​ភាព​សង្គម​ឬ​កីឡា​

Suspension of social and sports activities

៦១. ពលិការ​​មិន​ចូល​រួម​ក្នុង​កិច្ច​ការ​សង្គម​

Boycott of social affairs

៦២. កូដ​កម្ម​របស់​សិស្ស​និសិ្សត​

Student strike

៦៣. ការ​មិន​គោរព​តាម​​សង្គម​ (ទម្លាប់​​និង​វិន័យរបស់​សង្គម​)

Social disobedience (of social customs and rules)

៦៤. ការ​ដក​ខ្លួន​ចេញ​​ពី​ស្ថាប័ន​សង្គម​

Withdrawal from social institutions

 

ការ​ដក​ហូត​ពលកម្ម​ពី​ប្រព័ន្ធ​សង្គម​

Withdrawal from Social System 

៦៥. ការសំងំ​នៅ​​ផ្ទះ​មិន​ទៅ​ធ្វើ​ការបំរើ​ស្ថាប័ន​

Stay-at-home

៦៦. ការ​មិន​ធ្វើ​ការ​សហការទាំង​ស្រុង​​ដោយ​បុគ្គល​​

Total personal noncooperation​

៦៧. ការ​រត់​គេច​ខ្លួន​ចេញ​របស់​​កម្មករ (ភៀស​ខ្លួន​ចេញ​ទៅ​កន្លែង​ផ្សេង​)

“Flight” of workers (fleeing elsewhere)

៦៨. ការ​គេច​ខ្លួន​​ទៅ​រក​បដិសរណដ្ឋាន​ (ដក​ខ្លួន​ទៅ​កន្លែងដែល​គ្មាន​នរ​ណា​​អាចប៉ះពាល់​អ្នកនៅ​ទី​នោះ​​បាន​ ដោយ​មិន​បំពាន​ការ​ហាម​ឃាត់​ខាង​សាសនា​ សីលធម៌​ សង្គម​និង​ច្បាប់​​​)

Sanctuary (withdraw to a place where you cannot be touched without violation of religious, moral, social, legal prohibitions)

៦៩. អវត្តមាន​​ជា​ក្រុម (ប្រជាជន​ទាំង​អស់​នៅ​​ក្នុង​តំបន់​តូច​ណា​មួយ​បោះ​បង់​ផ្ទះ​ឬ​ភូមិរបស់​ពួកគេ​​​)

Collective disappearance (the population of a small area abandons its homes and villages)

៧០. បាតុកម្ម​ដោយ​​​ធ្វើ​និរប្រវេសន្ត​ (ហីច្រាត​): ការ​ចាក​ចេញដោយ​មាន​គំរោង​ទុក​​ពី​ប្រទេស​ខ្លួន​ជា​អចិន្ត្រៃយ

Protest emigration (hijrat: a deliberate permanent emigration)

វិធី​មិន​សហការ​ផ្នែក​សេដ្ឋ​កិច្ច​

Economic Noncooperation:

ក. ​ពលិការ​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​

Economic Boycotts

 

ពលិការខាង​សេដ្ឋកិច្ច​គឺ​ជា​ការ​ជំទាស់​មិន​ទិញ​, លក់​, ​កាន់​កាប់, ​​ចែក​ចាយ ទំនិញ​និង​សេវាកម្ម​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ។ នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​ មាន ​២៥វិធី​ដែល​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ប្រាំមួយអនុ​​ក្រុមនៃ​ពលិការ​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​។​​

សកម្មភាពដោយ​​អ្នក​ទិញ

Action by Consumers 

៧១. ពលិការ​របស់​អ្នក​ទិញដោយ​មិន​ទិញ​​ទំនិញ​ឬ​ជួល​សេវាកម្ម​ណា​មួយ​

Consumers’ boycott

៧២. ការ​មិន​ប្រើ​ប្រាស់​ទំនិញ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ពលិការ​ (ទំនិញ​ទិញ​រួច​ហើយ​តែ​មិន​ប្រើ​)

Nonconsumption of boycotted goods (already in one’s possession)

៧៣. ផែន​ការ​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់ (កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​​ទំនិញ​ណាមួយឱយ​ស្ថិត​នៅ​​​អប្បបរមា)​

Policy of austerity (reducing consumption to an absolute minimum)

៧៤. ការ​មិន​បង់​ឈ្នួល​ផ្ទះ

Rent withholding

៧៥. ការ​មិន​ព្រម​ជួល

Refusal to rent

៧៦. ពលិការ​​របស់​អ្នក​ទិញ​ក្នុង​ប្រទេស​​​ (មិន​ទិញ​ឬ​មិន​ប្រើ​សេវាកម្ម​ណា​មួយ​ពី​​ប្រទេសផ្សេង​​​​)​

National consumers’ boycott (refusal to buy products or used services from another country)

៧៧. ពលិការ​​របស់​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​លក្ខណៈ​អន្តរជាតិ​ (ការ​សហការ​របស់​ប្រទេស​ច្រើន​មិន​ទិញ​ផលិត​ផល​របស់​ប្រទេស​មួយ​)

International consumers’ boycott (operating in several countries against the products of a particular country)

សកម្មភាព​ដោយ​កម្ម​ករ​និង​អ្នក​ផលិត

Action by Workers and Producers

៧៨. ពលិការ​​របស់​កម្មករ (មិន​ធ្វើ​ការ​ដោយ​ប្រើ​ផលិតផល​ឬ​ឧបករណ៍​ផ្តល់​ដោយ​គូបដិបក្ខ​)

Workmen’s boycott (refusal to work with products or tool provided by opponents)

៧៩. ពលិការ​​អ្ន​ក​ផលិត​ទំនិញ (ការ​បដិសេធ​របស់​អ្នក​ផលិត​ក្នុងការ​​លក់​ឬ​ដឹក​ជញ្ជូន​ផលិត​ផល​របស់​ខ្លួន​ឯង​)

Producers’ boycott (refusal by producers to sell or otherwise deliver their own products)

សកម្មភាពដោយ​​ឈ្មួញ​កណ្តាល

Action by Middlemen

៨០. ពលិការ​​របស់​អ្នក​លក់​និង​អ្នក​ចែក​ចាយ​ទំនិញ (ការ​បដិសេធ​របស់កម្មករ​និង​​ឈ្មួញ​កណ្តាល​ក្នុង​ផ្គត់​ផ្គង់​និង​ចែក​ចាយ​ទំនិញ​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ​​)

Suppliers’ and handlers’ boycott (refusal by worker or middlemen to handle or supply certain goods)

សកម្មភាព​ដោយ​ម្ចាស់​ក្រុម​ហ៊ុន​និង​អ្នក​គ្រប់​គ្រង

Action by Owners and Management

៨១. ពលិការ​របស់​ពួក​ឈ្មួញ (ការ​បដិសេធ​របស់​អ្នក​លក់​រាយ​ក្នុងការ​​ទិញ​ឬ​លក់ទំនិញ​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ​​)

Traders’ boycott (refusal by retailers to buy or sell certain goods)

៨២. ការ​បដិសេធ​​មិន​លក់ឬ​មិន​ជួល​ផ្ទះ

Refusal to let or sell property

៨៣. ការបិត​មិន​ឱយ​កម្ម​ករ​ចូល​​​កន្លែងធ្វើ​ការ​​ដើម្បី​សំរេច​បំណង​ណា​មួយ​ (និយោជក​ផ្អាក​ការ​ងារ​ដោយ​បញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការ​​​បណ្តោះ​អាសន្ត​)

Lockout (the employer initiates the work stoppage by temporarily shutting down the operation)

៨៤. ការ​បដិសេមិន​ផ្តល់​ជំ​នួយ​ទៅ​រោង​ចក្រ ឬ​ការ​ងារ​ណាមួយ

Refusal of industrial assistance

៨៥. កូដកម្ម​រួម​គ្នា​​របស់ពួក​​ឈ្មួញ

Merchants’ “general strike”

សកម្មភាព​ដោយ​អ្នក​កាន់​​ធន​ធាន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ទាំង​ឡាយ​

Action by Holders of Financial Resources 

៨៦. ​ការ​ដក​លុយ​ពី​​ធនាគារ

Withdrawal of bank deposits

៨៧. បដិសេធ​​មិនបង់​ថ្លៃ​ឈ្នួល​ បំណុល​ និង​ ថ្លៃ​ចំណាយដែល​គេ​គណនា​ហើយ​​

Refusal to pay fees, dues, and assessments

៨៨. បដិសេធ​មិន​សង​បំណុល ឬ​ក៏​ការ​ប្រាក់

Refusal to pay debts or interest

៨៩. ការផ្តាច់​មូលនិធិឬ​ឥណទាន​

Severance of funds and credit

៩០. ការ​បដិសេធ​មិន​ទទួល​លុយ​ចូល​ឬ​ផល​ទុន​

Revenue refusal

៩១. ការ​មិន​ទទួល​លុយ​រដ្ឋាភិបាល​ (ទាម​ទារ​ឱយការ​បង់​​ប្រាក់តាម​មធ្យោបាយ​​ផ្សេង​ទៀត​​)

Refusal of a government’s money

សកម្មភាពដោយ​​រដ្ឋាភិបាល

Action by Governments 

៩២. បញ្ជា​ផ្លូវ​ការ​ពី​រដ្ឋ​​ហាម​មិន​ឱយ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​​ជា​មួយ​ប្រទេស​ណា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​

Domestic embargo

៩៣. ការ​ធ្វើ​បញ្ជី​ឈ្មួញ ដែល​មិនរក​ស៊ី​ជា​មួយ​

Blacklisting of traders

៩៤. ការ​ហាម​ឃាត់​របស់​អ្នកលក់​អន្តរជាតិ

International sellers’ embargo

៩៥. ការ​ហាម​ឃាត់​របស់​អ្នក​ទិញ​អន្តរជាតិ

International buyers’ embargo

៩៦. ការព្យួរ​សកម្មភាព​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្តរជាតិ

International trade embargo

ខ. កូដកម្ម ​

Strikes

 

វិធី​កូដកម្ម​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ជំទាស់​មិន​បន្ត​សហការ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​តាម​រយៈ​ការងារ​។ កូដកម្ម​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​រួម​គ្នា​ជា​ក្រុម​ ធ្វើ​ឡើង​ដោ​យ​មាន​គោល​បំណង​ច្បាស់​លាស់​និង​ជា​ទួទៅ​ពន្យារ​ពលកម្ម​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​អ្នក​ដទៃ​។ មាន​វិធីកូដកម្ម​​ចំនួន​ ២៣​ ដែល​ចែក​​ជា​ប្រាំពីរ​អនុក្រុម​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​។

កូដ​កម្ម​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​

Symbolic Strikes 

៩៧. កូដកម្ម​តវ៉ា​ (ដោយ​ប្រកាសជា​មុនធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ខ្លី​​)

Protest strike

៩៨. កូដកម្មដោយ​​ដើរ​ចេញ​​​ភ្លាមៗពីអង្គ​​ប្រជុំ​ណា​មួយ​​ (កូដកម្ម​ផ្លេក​បន្ទោរគឺ​កូដកម្មតវ៉ា​​ខ្លីៗធ្វើ​ដំណាល​គ្នា​​​​)

Quickie walkout (lightning strike)

 

កូដ​កម្មខាង​កសិកម្ម

Agricultural Strikes

៩៩. កូដកម្មកសិករ

Peasant strike

១០០. កូដកម្មរបស់​​កម្មករ​​កសិដ្ឋាន​

Farm workers’ strike

កូដកម្ម​របស់​ក្រុម​ពិសេស

Strike by Special Groups

១០១. ការ​បដិសេធមិន​ធ្វើ​ពលកម្មជំនួស​​

Refusal of impressed labour

១០២. កូដកម្ម​របស់​អ្នក​ទោស

Prisoners’ strike

១០៣. កូដកម្មរបស់​សិប្បករ​

Craft strike

១០៤. កូដកម្មរបស់​ពួក​អ្នកជំនាញ​អាជីព​​

Professional strike

កូដកម្មនៅ​តាម​ឧស្សាហកម្ម​សាមញ្ញ​

Ordinary Industry Strikes 

១០៥. កូដកម្មនៅតាម​គ្រឹះស្ថាន​ជំនួញ (ក្នុង​រោង​ចក្រ​មួយ​ឬ​លើស​ពី​នេះដែល​ឋិត​នៅ​​ក្រោម​ការ​គ្រប​គ្រង​តែ​មួយ​​)

Establishment strike (in one or more plants under one management)

១០៦. កូដកម្មនៅ​​តាមសហគ្រាស (ព្យួរ​ការ​ងារ​នៅ​តាម​គ្រឹះ​ស្ថាន​នៃ​ឧស្សាហ​កម្ម​មួយ​)​

Industry strike (suspension of work in all the establishments of an industry)

១០៧. កូដកម្ម​តាម​រយៈ​​សមាន​ចិត្ត (គាំទ្រ​តំរូវ​ការ​របស់​កម្មករ​រួម​អាជីព​)

Sympathetic strike (to support the demands of fellow workers)

កូដកម្មដោយ​មាន​កំណត់ជាក់​លាក់​

Restricted Strikes

១០៨. កូដកម្មលំអិត​​ (កម្មករ​នាំ​គ្នា​ឈប់​ម្តង​ម្នាក់ៗ​ ឬម្តង​មួយ​តំបន់​ៗ កូដកម្ម​ឈប់​សំរាប់​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​គ្នា ដោយ​របៀប​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​ យោល​ទៅ​តាម​ផែន​ការគ្រោង​ត្រឹម​ត្រូវ)

Detailed strike (worker by worker, or by areas; piecemeal stoppage)

១០៩. កូដកម្មដោយ​ចំពោះ (​ពួក​សហជីព​ធ្វើ​កូដកម្ម​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ហ៊ុន​តែ​មួយនៅ​វេលា​ណា​មួយ​ ដែល​ជា​ការ​ធ្វើឱយ​​ក្រម​ហ៊ុន​នេះ​ចាញ់​ប្រៀប​ក្រុម​ហ៊ុន​ប្រកួត​ឯទៀត)។

Bumper strike (union strikes only one firm in an industry at a time)

១១០. កូដកម្មពន្យឺត​ការងារ

Slowdown strike

១១១. កូដកម្មដែល​ធ្វើ​​ការងារ​ដោយ​ទៅ​តាម​ក្បួនត្រង់​ៗ​ដើម្បី​ពន្យឺត​ការ​ងារ​

Working-to-rule strike (the literal carrying out of regulations in order to retard production)

១១២. រាយ​ការណ៍​ធ្វើ​ជា​ឈឺ​​ធ្វើ​ការ​មិន​កើត

Reporting “sick” (sick-in)

១១៣. កូដកម្មដោយ​​ការ​សុំ​លា​លែង (កម្មករ​ដែល​​មាន​​ចំនួន​ច្រើន​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​ជះ​ឥទ្ធិពល​លើ​ទិន្នផល​ការ​ងារ​សុំ​ច្បាប់​លា​លែង​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​​)

Strike by resignation (a significant number of workers resign individually)

១១៤. កូដកម្ម​មាន​កម្រិត (កម្ម​ករ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​ការ​ងារ​បន្ទាប់​បន្សំ​បន្ថែម​ឬ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​ការក្នុង​ថ្ងៃ​ណា​មួយ​​)

Limited strike (worker refuse to perform certain marginal work or refuse to work on certain days)

១១៥. កូដកម្ម​ជ្រើស​រើស​ (កម្មករ​ជំទាស់​ដោយ​ជ្រើស​រើស​ផ្នែក​ណា​មួយ​នៃ​ការ​ងារ​​​ដែល​ពួក​គេ​មិន​ចង់​ធ្វើ​​)

Selective strike (worker refuse only to do certain types of work)

កូដកម្មនៅ​ក្នុង​​​ពហុ​សហគ្រាស​

Multi-industry Strikes 

១១៦. កូដកម្មដែលរីក​រាល​​ពី​សហគ្រាស​មួយ​ទៅ​​សហគ្រាស​ជា​ទៀត​ច្រើន​

Generalised strike (several industries are struck simultaneously)

១១៧. កូដកម្មដែល​ក្លាយ​ទួទៅមាននៅ​គ្រប់​សហគ្រាស

General strike

ការ​រួម​បញ្ចូល​នៃ​កូដកម្មនិង​ការ​បំបិត​​​សេដ្ឋកិច្ច

Combination of Strikes and Economic Closures 

១១៨. កូដកម្ម «ហាថុល»  (ការ​​ផ្អាក​ជីវភាព​ខាង​សេដ្ឋកិច្ចបណ្តោះ​អាសន្ន​ដោយ​ផ្អែក​លើ​មូលដ្ឋាន​ស្មគ្រ​ចិត្ត​​)

Hartal (economic life temporarily suspended on a voluntary basis)

១១៩. ការ​បិត​រោង​ចក្រ​ឬ​ជំនួញ​ (កម្មករ​ធ្វើ​កូដកម្ម​ ហើយ​និយោជក​បញ្ឈប់​សកម្ម​ភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ព្រម​​គ្នានោះ​​)

Economic shutdown (workers strike and employers simultaneously halt economic activity)

វិធី​​មិន​ធ្វើ​សហការផ្នែក​នយោបាយ​

The Methods of Political Noncooperation

 

វិធី​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ការ​តវ៉ា​និង​បញ្ឈប់​ដំណើរ​ការទៅ​តាម​មុខ​ងារ​របស់​អង្គ​ភាព​នយោបាយ​ឬ​ក៏​ចូល​រួម​បំបែក​រដ្ឋាភិបាល​។ បញ្ជី​នេះ​រួម​មាន​ ៣៨វិធី បែង​ចែក​ជា​ប្រាំ​មួយ​អនុក្រម​។

​​

ការ​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​​​អាជ្ញាធរ

Rejection of Authority 

១២០. ជំទាស់​មិន​ប្រគល្ភ​សេចក្តី​គាំទ្រ​ទុក​ចិត្ត​ឬ​ក៏​ការ​ដក​យកស្វាមីភក្តិ​​មក​វិញ​​​

Withholding or withdrawal of allegiance

១២១. ការ​បដិសេធ​ការ​គាំទ្រ​ពីសាធារណ​ជន (នឹង​របប​កំពុង​ដឹក​នាំ​និង​គោល​នយោបាយ​នា​នា​របស់​របប​នោះ​)

Refusal of public support (for the existing regime and its policy)

១២២. សំណេរ​និង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍គាំទ្រ​ការ​តវ៉ា​

Literature and speeches advocating resistance

ការ​មិន​សហការ​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល

Citizen’s Noncooperation with Government 

១២៣. ពលិការដោយ​សមាជិក​ក្នុង​​​អង្គ​​នីតិបញ្ញត្តិ (រដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា)

Boycott of legislative bodies

១២៤. ពលិការ​​មិនទៅ​​​បោះឆ្នោត

Boycott of elections

១២៥. ពលិការ​​មិន​ចូល​ទៅ​បំរើ​​ការងារឬ​មិនទៅ​​កាន់តំណែង​ក្នុង​​​រដ្ឋាភិបាល​​

Boycott of government employment and positions

១២៦. ធ្វើ​ពលិការ​​ប្រឆាំង​នឹង​​​​ក្រសួ​ង​រដ្ឋាភិបាល ភ្នាក់​ងារ​ និង​អង្គ​ភាព​ផ្សេង​ទៀត​​

Boycott of government departments, agencies, and other bodies

១២៧. ការ​ដក​ខ្លួន​ពី​​ស្ថាប័ន​អប់រំ​របស់​រដ្ឋាភិបាល

Withdrawal from governmental educational institutions

១២៨. ធ្វើ​ពលិការ​​នឹង​ស្ថាប័ន​​ណា​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​

Boycott of government-supported institutions

១២៩. បដិសេធ​មិន​ផ្តល់​ជំនួយការ​​ដល់​ភ្នាក់​ងារ​​​អនុវត្ត​ច្បាប់​

Refusal of assistance to enforcement agents

១៣០. ដក​ចេញ​​​នូវ​រូប​ផ្លាក​​និង​សញ្ញា​សម្គាល់​ផ្សេងៗ​របស់​ខ្លួន

Removal of own signs and placemarks

១៣១. បដិសេធ​មិន​ទទួលតំណែង​​មន្ត្រី​រដ្ឋ​ការ​ដែល​គេ​តែង​​តាំង

Refusal to accept appointed officials

១៣២. បដិសេធ​មិន​ព្រម​រំលាយ​ស្ថាប័ន​មាន​ស្រាប់​

Refusal to dissolve existing institutions

ជំរើស​ក្រៅពី​ការ​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់របស់​ពលរដ្ឋ​

Citizens’ Alternatives to Obedience 

១៣៣. ការ​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់​ទាំង​ទើស​ទាល់ឬ​​យឺតយ៉ាវ

Reluctant and slow compliance

១៣៤. ការ​មិន​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់ នៅ​ពេល​ដែល​គ្មាន​អ្នក​តាម​ឃ្លាំមើលដោយ​ផ្ទាល់​

Nonobedience in absence of direct supervision

១៣៥. ការ​មិន​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់ ពី​សំណាក់​ប្រជាពលរដ្ឋ (ដោយ​មិន​បញ្ចេញ​ជា​សាធារណៈ​ លាក់​កំបាំង​ពាក់​កណ្តាល​)

Popular nonobedience (not publicized, semi-concealed)

១៣៦. ការក្លែង​​​ធ្វើជា​គោរព​​តាម​បង្គាប់ (ធ្វើ​ឱយ​ដូច​ជា​អនុវត្ត​តាម​)

Disguised disobedience (look like compliance)

១៣៧. ការ​ប្រកែក​មិន​ចូល​រួម​ប្រជុំឬ​ទៅ​ប្រជុំ​ដើម្បី​​បំបែក​កិច្ច​ប្រជុំ​

Refusal of an assemblage or meeting to disperse

១៣៨. ការ​អង្គុយ​ចុះ​នៅ​មួយ​កន្លែង

Sit down

១៣៩. ការ​មិន​សហការ​ក្នុង​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​យោធា​​និង​ការ​និរទេស

Noncooperation with conscription and deportation

១៤០. ការលាក់​ខ្លួន គេច​ខ្លួន ឬ​ក៏​ប្រើអត្ត​សញ្ញាណ​ក្លែង​ក្លាយ​

Hiding, escape, and false identities

១៤១. ការមិន​គោរព​តាម​ច្បាប់​ដែល​អនុម័ត​ដោយ​មិន​ស្រប​ច្បាប់​

Civil disobedience of “illegitimate” laws

សកម្មភាព​ដោយ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល

Action by Government Personnel 

១៤២. ការបដិសេធដោយ​​​ជ្រើសរើស ​​​មិន​ទទួលយកអ្នក​ជំនួយ​ការ​​របស់​រដ្ឋាភិបាល (ធ្វើ​តាម​សេចក្តី​ណែនាំ​ ដោយ​រាយការណ៍​ទៅថ្នាក់​​លើពី​ការ​បដិសេធ​របស់​ខ្លួន​)

Selective refusal of assistance by government aides (to carry out particular instructions, informing superiors of the refusal)

១៤៣. ធ្វើឱយ​​រាំង​ស្ទះ​ខ្សែ​បញ្ជានិង​ពត៌មាន​

Blocking of lines of command and information

១៤៤. ការ​បង្កើត​ឧបសគ្គធ្វើ​ឱយ​​រាំង​ស្ទះ​

Stalling and obstruction

១៤៥. ការ​មិន​​សហការ​ផ្នែក​រដ្ឋ​បាល​ទាំង​អស់​

General administrative noncooperation

១៤៦. ការមិន​​សហការ​ជាមួយ​តុលាការ (ដោយ​ចៅ​ក្រម​)

Judicial noncooperation (by judges)

១៤៧. ការ​ធ្វើ​ការ​ដោយ​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាពនិងការ​មិន​សហការ​ដោយ​ភ្នាក់​ងារ​​​អនុវត្ត​ច្បាប់

Deliberate inefficiency and selective noncooperation by enforcement agents

១៤៨. ការ​បះបោរ

Mutiny

សកម្មភាពរបស់​​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​

Domestic Governmental action 

១៤៩. ការ​​គេច​វេះ​ឬ​​បន្លំ​ដោយ​ពន្យារពេល​​ការអនុវត្ត​ច្បាប់

Quasi-legal evasions and delays

១៥០. ការ​មិន​សហការ​របស់​អង្គភាពនា​នា​ដែល​ជា​​ផ្នែក​នៃ​​រដ្ឋាភិបាល

Noncooperation by constituent governmental units

សកម្មភាព​រដ្ឋាភិបាល​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ

International Governmental Action 

១៥១. ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​បុគ្គលិក​ទូតនិង​តំណាង​ផ្សេងៗ​

Changes in diplomatic and other representation

១៥២. ពន្យារពេល​ឬ​​លុប​ចោល​កម្ម​វិធី​ការ​ទូត

Delay and cancellation of diplomatic events

១៥៣. ការ​មិន​ព្រម​សម្រេច​ទទួល​ស្គាល់​តាមរយៈ​ការ​ទូត

Withholding of diplomatic recognition

១៥៤. ការ​ផ្តាច់​ចំណង​ការ​ទូត

Severance of diplomatic relations

១៥៥. ការ​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​អង្គការ​អន្តរជាតិ​នានា

Withdrawal from international organisations

១៥៦. ការ​បដិសេធ​មិនឱយ​​សមាជិក​ភាព​ក្នុងគណៈ​អន្តរជាតិ​ណាមួយ

Refusal of membership in international bodies

១៥៧. ការ​បណ្តេញ​ចេញពី​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ណាមួយ​

Expulsion from international organisations

វិធី​​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា

The Method of Nonviolent Intervention

 

វិធី​ទាំង​នេះ​គឺ​ជា​សកម្ម​ភាព​ដែល​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ដោយ​ផ្ទាល់​ដើម្បី​កែ​ប្រែ​ស្ថាន​ការណ៍​។ អន្តរាគមន៍​អវិជ្ជមាន​គឺ​អាច​រំខាន​ និង​អាច​ទាំង​​លុប​បំបាត់​​លំនាំ​អាកប្បកិរិយា​ គោល​នយោបាយ​ ទំនាក់​ទំនង​ និង​ស្ថាន​ការណ៍​​ដែល​ធ្លាប់​ជា​រចនាសម្ពន្ធ​មាន​ស្រាប់​ផង​​។ អន្តរាគមន៍​វិជ្ជមាន​បង្កើតរចនាសម្ពន្ធ​ថ្មី​​ជំនួស​រចនាសម្ពន្ធ​ចាស់​​​ខាង​លើ​។ វិធី​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា​ចោទ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ផ្ទាល់​និង​ភ្លាម​ៗ​។ វិធី​ទាំង​នេះ​ពិបាកស៊ូ​ទ្រាំ​អនុវត្ត​និង​​ធ្វើ​បន្តឱយ​ឋិត​ថេរ​ជាង​វិធីជំទាស់​​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ និងវិធី​​មិន​សហការ​​​ ព្រោះ​វិធី​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សាអាច​​​​នាំមក​នូវការ​បង្ក្រាបភ្លាមៗ​និងជា​​ច្រើនលើក​។ វិធី​ទាំង​នេះ​ប្រើ​ដើម្បី​ការ​ពារ​ ពោល​គឺ​រក្សា​លំនាំ​អាកប្បកិរិយា​ថ្មី​​​ ស្ថាប័ន​ថ្មី​ គោល​ជំហរ​ដើម​​​​ឯករាជ្យ ហើយ​វិធី​ទាំង​នេះ​ក៏​អាច​ប្រើ​ដើម្បី​តប​ត​តស៊ូ​ដើម្បី​សំរេច​គោល​ដៅ​របស់​សកម្ម​ជន​ដោយ​បញ្ចូលទៅ​ក្នុង​​កន្លែង​របស់​គូ​បដិបក្ស សូម្បី​តែ​​គ្មានការ​បញ្ឆោត​​​ភ្លាមៗក៏​ដោយ​ ក៏​អាច​បង្ខំឱយ​​ពួក​គេ​ទទួល​យក​បាន​ដែរ​​។​ ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​ មាន​វិធី​ចំនួន​ ៤០ ដោយ​ចែក​ចេញ​ជា​ប្រាំ​អនុ​ក្រុម​។

អន្តរាគមន៍​តាម​ផ្លូវ​ចិត្ត

Psychological Intervention

១៥៨. ការ​សំដិល​ខ្លួនឬ​យក​ខ្លួន​ទៅ​ដាក់នៅ​កន្លែងរងគ្រោះ​ពី​ធាតុ​អ្វី​មួយ​ (ដូច​ជា យក​ខ្លួនទៅ​​ហាល​​​កំដៅ​ថ្ងៃ​) ​​ដោយ​​គ្មាន​ការ​ពារ​ពី​ការ​ឈឺ​ចាប់​

Self-exposure to the elements

១៥៩. តំណម​អាហារ​

The fast

ក. តំណម​មិន​ទទួល​សំពាធ​សីលធម៌ Fast of moral pressure

ខ. កូដកម្មបង្អត់​អាហារខ្លួន​ឯង​ Hunger strike

គ. តំណម​បែប​សត្យាគ្រហ​ (តាម​របៀប​ដែល​មហាត្មៈ​គន្ធី​អនុវត្ត) Satyagrahic fast

១៦០. ការ​កាត់​ក្តី​បញ្ច្រាស​ (គេ​ប្តូរ​តួនាទី​រវាង​អយ្យកា និង​កូន​ក្តី​ក្នុង​ការ​កាត់​ទោស​ណាមួយ។ ពួក​កូន​ក្តី​នឹង​ក្លាយ​ទៅជា​អយ្យការ ហើយ​គេ​បង្វែរឱយ​​ទៅ​ជា​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​អ្វីមួយ​ទៅវិញ)

Reverse trial

១៦១. ការ​រំខាន​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent harassment

អន្តរាគមន៍​ផ្លូវ​​កាយ

Physical Intervention

១៦២. ការ​អង្គុយ​នៅ​មួយ​កន្លែង

Sit-in

១៦៣. ការ​ឈរ​នៅ​មួយ​កន្លែង​

Stand-in

១៦៤. ការចត​​​យាន​ជំនិះនៅ​មួយ​កន្លែង

Ride-in

១៦៥. ចុះ​លុយ​ទឹក​នៅ​មួយកន្លែង​​

Wade-in

១៦៦. ការ​កាន់​កាប់​ទីតាំង​ណា​មួយ​និង​មិន​ចាក​ចេញ​​ពី​​​ទី​នោះ​ (ប្រមូល​គ្នា​នៅ​ទី​កន្លែង​មាន​អត្ថន័យ​សំខាន់​ណា​មួយ​និង​នៅ​តែ​ធ្វើ​ដំណើរចុះ​ឡើង​​ ដោយ​មិន​ចាក​ពី​នេះ​នោះ​)។

Mill-in (gather in some place of symbolic significance and remain mobile)

១៦៧. ការ​បូង​សួង​នៅ​មួយ​កន្លែង

Pray-in

១៦៨. ការ​ឆ្មក់​ចូលលុក​លុយ​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent raids (march to designated key point and demand possession)

១៦៩. ការ​ចូលលុក​លុយតាម​អាកាស​ដោយ​អហិង្សា​

Nonviolent air raids (perhaps bring leaflets or food)

១៧០. ការ​ចូល​ឈ្លាន​ពាន​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent invasion

១៧១. ការ​​កាត់សង្វាក់​​​ដោយ​អហិង្សា (យក​ខ្លួន​ទៅ​លើ​ដាក់​ពាំង​នៅ​ចន្លោះ​រវាង​បុគ្គលនិង​គោល​ដៅ​នៃការ​ងារ​ឬ​សកម្ម​ភាពនោះ​​)

Nonviolent interjection (placing one’s body between a person and the objective of the work and activity)

១៧២. ការ​បង្កើត​ឧបសគ្គ​ដោយ​អហិង្សា (ជា​ទួទៅ​ ធ្វើ​ឡើង​រយៈ​ពេល​បណ្តោះ​អាសន្ន​)

Nonviolent obstruction

១៧៣. ការ​ចូល​កាន់​កាប់​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent occupation

អន្តរាគមន៍​ខាង​សង្គម

(Social Intervention) 

១៧៤. ការ​រៀប​ចំឱយ​​មាន​លំនាំ​សង្គម​ថ្មី

(Establishing new social patterns)

១៧៥. ការ​ដាក់​គ្រឿង​ប្រដាប់​ប្រដារ​ឱយ​​ច្រើន​ហួស

(Overloading of facilities)

១៧៦. ការ​ធ្វើឱយ​​ដំណើរ​ការ​យឺត​យ៉ាវ

(Stall-in)

១៧៧. ការ​រំខាន​អង្គ​ប្រជុំ​ ដោយនិយាយ​​ឡូឡា​

(Speak-in)

១៧៨. ការ​លេង​ល្ខោន​ចំអក (ការ​រំខាន​ដោយ​លេង​ជា​លោ្ខន​​ដោយ​ឥត​​បាន​គ្រោង​ទុក​ជា​មុន​)

Guerrilla theatre (improvised dramatic interruptions)

១៧៩. បង្កើត​ស្ថាប័ន​សង្គម​​​ផ្សេង​ទៀត ដើម្បី​បញ្ចៀស​ឥទ្ធិពល​រពី​ដ្ឋាភិបាល​

(Alternative social institutions)

១៨០ បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ទំនាក់​ទំនង​ផ្សេង​ទៀត កុំ​​​ជាប់​ជំពាក់​​​នឹងប្រព័ន្ធ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​

(Alternative communication system)

អន្តរាគមន៍ផ្នែក​​សេដ្ឋ​កិច្ច

(Economic Intervention) 

១៨១. កូដ​កម្ម​បញ្ច្រាស (កម្មករ​ធ្វើ​ការ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ ហើយ​លើស​ពេល​វេលា​ដោយ​ពុំ​បាន​កម្រៃ​បន្ថែម។ គេ​ធ្វើ​នេះ​ដើម្បី​ទាម​ទារឱយ​​ឡើង​ប្រាក់​ខែ​ ហើយ​និយោជក​ពិបាក​បដិសេធ)

Reverse strike (working to excess)

១៨២. កូដកម្ម​នៅ​នឹង​កន្លែង​ (កម្មករកាន់​កាប់​កន្លែង​ធ្វើ​ការ​តែ​​មិន​ធ្វើ​ការ​​ នៅ​ក្រាញ​មិន​ទៅ​ផ្ទះ ហើយ​បដិសេធ​មិន​ព្រម​ចេញ​ពី​កន្លែង​ធ្វើ​ការ រហូត​ដល់​គេ​បាន​សម្រេច​ដូច​បំណង)

Stay-in strike (occupation of work site)

១៨៣. ការ​រឹប​អូស​ដីធ្លី​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent land seizure

១៨៤. ការ​រឹង​ទទឹង​តទល់​ដោយ​បិត​ទី​តាំង​ណា​មួយ​

Defiance of blockades

១៨៥. ការ​ក្លែង​របស់​អ្វីមួយ​​ដោយ​សារ​កត្តា​នយោបាយ​

Politically motivated counterfeiting

១៨៦. ការ​ទិញ​ម៉ៅ (​ការ​ម៉ៅ​ទិញ​ទំនិញ​អ្វីមួយ នៅ​ក្នុង​ផ្សារ​អន្តរជាតិ​ ដើម្បី​កុំឱយ​​ទំនិញ​នេះ ធ្លាក់​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​សត្រូវ)

Preclusive purchasing

១៨៧. ការ​រឹប​អូសយក​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ

Seizure of assets

១៨៨. ការ​​អីវ៉ាន់​យក​ទៅ​ចោល​?

Dumping

១៨៩. ការ​ធ្វើ​បរិបាល​កិច្ច​ឬ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការ​គាំទ្រ​ ​ដោយជ្រើស​រើស

Selective patronage

១៩០. ការ​បង្កើត​ផ្សារ​ផ្សេង​ថ្មី​ពី​ផ្សារ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​

Alternative markets

១៩១. ការ​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ដឹក​ជញ្ជូន​ មិន​ចំណុះ​រដ្ឋាភិបាល​

Alternative transportation systems

១៩២. ការ​បង្កើត​ស្ថាប័ន​សេដ្ឋ​កិច្ចដទៃ​ ឯករាជ្យ​​ពី​ស្ថាប័ន​របស់​រដ្ឋាភិបាល​

Alternative economic institutions

អន្តរាគមន៍​នយោបាយ

Political Intervention

១៩៣. បន្ថែម​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋ​បាលឱយ​​លើស​កម្រិត

Overloading of administrative systems​​​​​

១៩៤. ការ​បើក​មុខ​ភ្នាក់​ងារ​សម្ងាត់​

Disclosing identities of secret agents

១៩៥. ការ​ចង់ឱយ​​គេ​ដាក់​គុក

Seeking imprisonment

១៩៦. ការ​មិន​គោរព​តាម​ច្បាប់​ដែល «អព្យាក្រឹត»

Civil disobedience of “neutral” laws

១៩៧. ការ​បន្ត​ការ​ងារ​ដោយ​មិន​សហការ

Work-on without collaboration

១៩៨. ការ​បង្កើតឱយ​មាន​អធិបតេយ្យ​ពីរ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​​និង​រដ្ឋាភិបាល​សន្ទឹម​គ្នា​មួយ​​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​សហព័ន្ធ ​ដែល​មាន​ដំណើរការ​​ទន្ទឹម​គ្នា (ច្រើន​កើត​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​ដែល​​សំបូរក្រុម​ជន​ជាតិ​ច្រើន​ ឧស្សាហ​មាន​​ទំនាស់នឹង​គ្នា​​)​៕​

Dual sovereignty and parallel government

៙កំណត់​សម្គាល់៖ វិធី​អហិង្សា​ចំនួន​ ១៩៨ លោក​ ជីន​ សាប​ បាន​គ្រាន់តែ​ចង​ក្រង​នឹង​បែង​ចែក​ជា​ចំណាត់​ថ្នាក់និង​ក្រុម​​ប៉ុណ្ណោះ​ មិន​មែន​គាត់​ចេះ​តែ​ប្រតិដ្ឋ​ឬ​ផ្តល់​អនុសាសន៍​ជា​គំរូ​នោះ​ទេ​។ នៅ​​មាន​វិធី​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​រង់​ចាំ​ការ​បំពេញ​បន្ថែម​ លោក​ ប្រ៊ៀន​ ម៉ារទីន​ (Brian Martin) បាន​បន្ថែម​ខ្លះ​ទៀត​ យោល​ទៅ​តាមការ​វិវឌ្ឍ​នៃ​បច្ចេកវិជ្ជា​ពត៌មាន​ ប៉ុន្តែ​យើង​ពុំបាន​​បញ្ចូល​នៅ​ទី​នេះ​ទេ​។ យើង​បាន​រាយ​ជា​ទ្វេ​ភាសា​ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ការ​បក​ប្រែ​ឆ្គាំ​ឆ្គង​និង​សំរួល​ដល់​អ្នក​ដែល​ចេះ​ទាំង​ពីរ​ភាសា​អាច​យល់​សេចក្តី​បាន​កាន់​តែ​ច្បាស់​។ មាន​ចំណុច​មួយ​ចំនួន​តូច​ដែល​យើង​​​​យល់បាន​ពុំ​បាន​​ច្បាស់​ ព្រោះ​លោក​ ជីន សាប​ រាយ​វិធី​នីមួយៗ​ជា​ចំណុច​ គ្មាន​សេចក្តី​ពន្យល់​ឬ​ឧទាហរណ៍​ទេ​​ នៅ​ក្នុងឧបសម្ពន្ធ​នៃ​ស្នារដៃ​ «ពី​របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ​» គឺ​ថា​​មាន​​តែ​នៅ​ក្នុង​និក្ខេបបទ​របស់​លោក​ «វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ​នៃ​អំពើ​អហិង្សា​ ភាគ​ទី​ពីរ​ ស្តីពី​​វិធី​អហិង្សា​» ប៉ុណ្ណោះ​ ទើប​មាន​សេចក្តី​អធិប្បាយ​ ភ្ជាប់​ដោយភស្តុតាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ការ​​អនុវត្តវិធី​ទាំង​នោះ​​។ ពី​ព្រោះ​គ្មាន​និក្ខេបបទ​របស់លោកសំរាប់​ផ្ទៀង​ផ្ទាត់​និង​យល់​សេចក្តី​ យើង​ជា​អ្នក​បក​ប្រែ​បាន​ប្រឹង​ប្រែង​ស្រាវជ្រាវ​បន្តិច​បន្តួច​តាម​អ៊ីនធើរនេត​បាន​រក​ឃើញ​សេចក្តី​ពន្យល់​ពី​វិធី​ខ្លះ​ប៉ុណ្ណោះ​ មិន​ទាំង​អស់​ឡើយ​។ ការ​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ យើង​មិន​បាន​បក​ប្រែ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ទាំង​អស់​ទេ​ គឺ​គ្រាន់តែ​​សំរួល​ការ​បក​ប្រែ ​រួចជា​​ស្រេច​របស់​លោក​ អ៊ឺង​ ប៉ុន​អាង​ (សមាជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​) ​​ក្នុង​សៀវភៅ​ «របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ​» បោះ​ពុម្ព​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៥ ប៉ុណ្ណោះ​។ យើង​សំរួល​ការ​បក​ប្រែនេះ​ ​ព្រោះ​មើល​ឃើញថា​​​មាន​ចំណុច​ទាស់​ឆ្គង់​ដោយ​អន្លើ​ ដែល​យើង​​មិន​អាច​គ្រាន់​តែ​ចម្លង​ការ​ប្រែ​បក​របស់​លោក​ដាក់​នោះ​ទេ​ ត្រូវ​បន្ថែម​និង​កែ​​ប្រែ​​ចំណុច​ដែល​យើង​មាន​សមត្ថភាព​អាច​កែ​បាន​ដែរ​។ សំណាង​ល្អ​      ដោយ​សារ​សារដ្នៃ​ថ្មី​របស់​ លោក​ ជីន​ សាប          ​«របៀប​ដែល​ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​» នៅ​ឆ្នាំ​ ២០១៣​ បាន​ផ្តល់​​ពន្លឺ​បន្តិចបន្តួច​ដែរ​ គឺ​​លោក​សង្ខេប​និក្ខេប​បទ​ទាំង​បី​របស់​លោក​ ទៅ​ជា​ស្នារដៃ​ខ្លី​មួយ​ ដែល​ក្នុង​នោះ​លោក​បាន​ពន្យល់​ខ្លីៗ​ពី​វិធី​អហិង្សា​ខ្លះក្នុង​​ចំណោម​វិធី​ទាំង​ ​១៩៨របស់​លោក​។ ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ វា​នៅ​តែ​មិន​គ្រប់​គ្រាន់​ យើង​នឹង​ព្យាយាម​កែ​សំរួលបន្ថែម​ទៀត​ នៅ​ពេល​រកបាន​​សៀវភៅ​និក្ខេបបទ​របស់​លោក​ ជីន​ សាប​។​

តៃ សុវណ្ណារុណ

សុក្រ, ២៧/០២/២០១៥

ប្រភព៖ ជីន សាប (២០១៣). «របៀប​ដែល​ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​» និង​ (២០១០). «ពី​​របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ» (From Dictatorship to Democracy). បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី​៤. វិទ្យាស្ថាន​អាល់​ប៊ឺត​ អាញស្តាញ (Albert Einstein)។

Sources: Gene Sharp (2013). How Nonviolent Struggle Works & (2010) From Dictatorship to Democracy. The Albert Einstein Institution.