បំប្លែង​សត្រូវមក​ជា​មិត្រ​​ យក​ក្តី​ស្រឡាញ់​ជំនះ​សេច​ក្តី​ស្អប់

 Security Force

ការ​បង្ក្រាបដោយ​ហិង្សា​ពី​កងកម្លាំង​​សន្តិ​សុខ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​​ គឺជា​ឧបសគ្គ​ធំ​បំផុត​​ដែល​បាតុកម្ម​អហិង្សា​តែង​តែ​ត្រូវ​ប្រឈម​មុខ​ជា​រឿយៗ​។ ការ​សិក្សា​រក​ឃើញថា​​ ការ​តវ៉ា​ប្រឆាំង​នឹង​របប​ដឹក​នាំ​ ៨៨ភាគ​រយ​ ចួប​ប្រទះ​នឹង​ការ​បង្ក្រាប​។ ដូច្នេះ​ហើយ​ ការ​បង្ក្រាប​មិន​មែន​ជា​រឿង​​ថ្មី ​គួរ​ឱយ​ភ្ញាក់​ផ្អើល​នោះ​ទេ​។ ពេល​មានការ​​បង្ក្រាប​គឺជា​ស្ថាន​ភាព​មួយ​ដែល​អាច​វាស់​ភាព​ក្រាញ​ននៀល​តស៊ូ​របស់​បាតុកម្មបាន​ប្រាកដ​​បំផុត​ គឺ​គេអាច​​ឃើញ​តាម​រយៈ​ចំនួន​សមាជិក​សកម្ម​របស់​ចលនា​ដែល​នៅ​តែ​រក្សា​ចំនួន​ឋិត​ថេរ​ អាច​កែន​សមាជិក​ថ្មី​ និង​នៅ​តែ​បន្ត​ប្រឈម​មុខ​នឹង​សត្រូវ ទោះ​បី​មាន​ការ​បង្ក្រាប​ប៉ុន្មាន​ដង​​ក៏​ដោយ​។​ គេ​តែង​គិតនិង​ជឿ​ជាក់​​ថា ​បាតុកម្ម​អហិង្សា​មិន​អាច​យក​ឈ្នះ​ការ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សាព្រៃ​ផ្សៃ​នោះ​ឡើយ​ ពោល​គឺ អំពើ​​ហិង្សាអាចយក​​​ឈ្នះ​លើ​អំពើ​អហិង្សា​ មិន​តប​ត​បាន​ដោយ​ងាយ​។ ​​រាល់​ពេល​មាន​ការ​បង្ក្រាប​ បាតុ​ករ​អហិង្សា​គ្មាន​អ្វី​ក្រៅ​ពី​ចុះ​ចាញ់​និង​បញ្ឈប់​ការ​តវ៉ារបស់​ខ្លួន​​ឡើយ​។ គួរ​ឱយ​ខ្មាស​ជាង​នេះ​ទៅ​ទៀតនោះ​​គឺថា​ ​សូម្បី​តែ​អ្នក​ដឹក​នាំ​បាតុកម្ម​ក៏​អាច​គិត​ដូច្នេះដែរ​ ក្នុង​ករណី​ដែល​​ពួក​គេគ្មាន​កល​យុទ្ធ​​ទប់​ទល់​ ព្រម​ទាំង​យក​លេស​ឈប់​តវ៉ា​ថា​កាត់​បន្ថយ​ការ​បង្ហូរ​ឈាមទៀត​។  អាស្រ័យ​ជំនឿ​នេះ​ បាតុករ​ខ្លះ​បាន​រិល​មក​រក​វិធី​ហិង្សា​វិញ ពីព្រោះ​​ពួក​គេគិត​​ថា​​  អហិង្សា​គ្មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ ហិង្សា​ទើប​​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​​និង​ជា​ជំរើស​ចុង​ក្រោយហើយ​។ ប៉ុន្តែ​ ការ​សិក្សា​បាន​បង្ហាញ​ផ្ទុយ​ពី​នេះ។ កុប​កម្ម​ហិង្សា​ដែល​គេ​ជឿ​​​ថា​ មាន​ឥទ្ធិពល​និង​ប្រសិទ្ធ​ភាព​នោះ​មិន​អាច​យក​ឈ្នះ​ឬ​ធ្វើ​ឱយ​កង​សន្តិ​សុខ​ ប៉ូលីស​ យោធា​ ឈប់​គាំទ្រ​របប​ដឹក​នាំនោះ​​ទេ​។ ​​កុប​កម្ម​ហិង្សា​ប្រឈម​មុខ​នឹង​គូ​បដិបក្ស​​បង្ក្រាប ​មាន​សង្ឃឹម​ជោគ​ជ័យ​តែ​ ២០ភាគ​រយ​ប៉ុណ្ណោះ។​ ​សារ​ជាតិ​ជា​មនុស្ស​ នរណា​ក៏​ដូច​គ្នា​ដែរ​ឱយ​តែ​​រង​ការ​វាយ​ប្រហារ​ ​ ជា​ទួទៅ ​គេ​នឹង​វាយ​តប​វិញ​ ដើម្បី​ការ​ពារ​ខ្លួន​​។ ប្រឈម​មុខនឹង​​គ្រោះថ្នាក់​គំរាម​កំហែង​ដល់​អាយុ​ជីវិត​ ភ្នាក់ងារ​បង្ក្រាប​ទាំង​អស់​​​​មាន​តែ​រួម​សាមគ្គី​គ្នា​វាយ​បក​ ដើម្បី​រួច​ជីវិតទាំង​អស់​គ្នា​ប៉ុណ្ណោះ​ដោយ​មិន​ខ្វល់​ថា​ពួក​គេ​ពេញ​ចិត្ត​របប​ដឹក​នាំ​ឬ​អត់​ទេ​។​ កង​កម្លាំង​សន្តិសុខ​ ប៉ូលីស​ យោធា​សុទ្ធ​តែ​មាន​បទ​ពិសោធ​ខាង​បាញ់​បោះ​វាយ​តប់​ ទទួល​បាន​ការ​បណ្តុះ​បណ្តាល​ត្រឹម​ត្រូវ​ ប្រើ​កម្លាំង​បាយ​និង​អាវុធ​គឺ​ជា​ជំនាញ​របស់​ពួក​គេហើយ​​។ ឯ​ខាង​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​វិញ​ មាន​តែ​ប្រុសៗពេញ​កម្លាំង​ប៉ុណ្ណោះ​ទើប​អាច​ទប់​ទល់​បាន​ តែ​ទប់​ទល់​បាន​មិន​មែន​វាយ​ឈ្នះ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​​ឡើយ​។

អំពើ​ហិង្សា​គ្មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ទៅ​ហើយ​​ តើ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​យក​ឈ្នះ​ដោយ​របៀប​ណា​​ទៅ​? ចម្លើយ​ងាយៗ​គឺ​ថា​ បាតុកម្ម​អហិង្សា​មិន​ចាំ​បាច់​យក​ឈ្នះ​ការ​បង្ក្រាប​ឡើយ​។ អ្វី​ដែល​បាតុកម្ម​អហិង្សា​ត្រូវ​ការ​គឺ​ធ្វើ​ឱយ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​បោះ​​បង់​ឆន្ទៈ​បង្ក្រាប​ ពោល​គឺ ​ធ្វើ​ឱយ​ក្រុម​អាជ្ញាធរ​ កង​កម្លាំង​រក្សា​សន្តិ​សុខ​ យោធា​ ប៉ូលីស បញ្ឈប់​ការ​បង្ក្រាប​ ធ្វើ​ជា​មិន​ឮ​បទ​បញ្ជា​ថ្នាក់​លើ​ ដាក់​ពាក្យ​សុំ​ច្បាប់​ឈប់​សំរាក​ គាំទ្រ​ចលនា​ប្រជាជន​ដោយ​ប្រយោល​វិញ​។ ខុស​ពី​កុប​កម្ម​ហិង្សា​ដែល​ត្រូវ​យក​ឈ្នះ​ដោយ​វាយ​បង្ខំ​នរណា​ម្នាក់​ឱយ​ចុះ​ចាញ់​ លុត​ក្រាប​ សំពះ​អង្វរ​ ​បាតុកម្ម​អហិង្សា​វិញ​មិន​ចង់​ឈ្នះ​នរណា​ម្នាក់​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​ពួក​គេ​លួង​លោម​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​បង្កើត​ភាព​ស្និទ្ធ​ស្នាល​នឹង​គូ​បដិបក្សដែល​ជា​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​​​តូច​ៗ រហូត​ដល់​ធ្វើ​ឱយ​រង្គោះ​រង្គើ​ដល់​ពួក​វរជន​ធំៗ​ដែល​ធ្លាប់​តែ​គាំ​ទ្រ​​ជន​ផ្តាច់​ការ ​​ឱយ​មក​ឈរ​ខាង​ប្រជាជន​​វិញ។ សំនួរ​ត្រូវ​បាន​គេ​ចោទ​សួរថា​ តើ​ត្រូវ​ធ្វើ​ម្តេច​ទើប​អាចផ្លាស់​​ប្តូរ​ម្ចាស់​របស់​អ្នក​ទាំង​នោះ​បាន​?​ ​លោក​ ម៉ារទីន​ លូធើរ​ ឃីង​ បាន​ឆ្លើយ​សំនួរ​នេះ​រួច​ហើយ​ ថែម​ទាំង​អនុវត្ត​បាន​ជោគ​ជ័យ​នៅក្នុង​​ចលនា​ទាម​ទារ​សិទ្ធិ​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ប្រឆាំង​នឹង​ការ​រើស​អើង​ជាតិ​សាសន៍​នៅ​សហរដ្ឋ​អាមេរិច​ទៀត​ផង​។ ​ក្នុង​អំលុង​ពេល​ជាប់​គុក​ដោយ​សារការ​អនុវត្តវិធី​​មិន​គោរព​តាមដោយ​អហិង្សានៅ​ក្នុង​រដ្ឋ​អាឡាបាមា​ លោកបាន​សរសេរ​អត្ថបទ​មួយចំណង​ជើង​ថា​ «ស្រឡាញ់​សត្រូវ​របស់​អ្នក​» ​ដែល​​​យើង​ដក​ស្រង់រៀប​ចំ​ជា​សេចក្តី​ដូច​ត​ទៅ​៖

ពួក​យើង​មិន​ត្រូវ​ព្យាយាម​យក​ឈ្នះ​និង​ធ្វើ​ឱយ​សត្រូវ​របស់​យើង​អាម៉ាស​មុខ​នោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​យើង​ត្រូវ​ទាញ​យក​មិត្ត​ភាព​និង​ការ​យល់​គ្នា​ពី​ពួក​គេ​ឱយ​បាន​។ សម្តី​និង​ទង្វើ​ត្រូវ​តែ​បំពេញ​ការ​យល់​​គ្នា​រវាង​យើង​និង​សត្រូវ ព្រម​ទាំង​​ធ្វើ​ឱយ​ឃ្លាំង​សុច្ឆន្ទៈ​ដ៏​ធំ​ទូលាយ​ធ្លាយ​ចេញមក​​ ឃ្លាំង​ដែល​ធ្លាប់​តែ​​បាន​បិត​ខ្ទប់ដោយ​​​​ជញ្ជាំង​នៃ​សេចក្តី​ស្អប់​ដែល​ពុំ​អាច​ទម្លុះ​បាន​។ […] ​ហេតុ​អ្វី​បាន​ជា​យើង​ត្រូវ​​ស្រឡាញ់​សត្រូវ​របស់​យើង​? ​ហេតុផល​ជាក់​ស្តែង​គឺ​ដោយ​ហេតុ​ថា​​ យក​សេចក្តី​ស្អប់​ទៅ​តប​នឹង​សេចក្តី​ស្អប់​បង្កើន​សេចក្តី​ស្អប់​។ បន្ថែម​ភាព​ងងឹតនៅ​ក្នុង​ពេល​យប់​ជ្រៅ​ គឺ​បាន​បំបិត​ផ្កាយ​ភ្លឺ​រួច​ទៅ​ហើយ​។ ភាព​ងងឹត​​មិន​អាច​បំបាត់​ភាព​ងងឹតបាន​​នោះ​ទេ​ មាន​តែ​ពន្លឺទេ​​ទើប​អាច​។ ស្អប់​មិន​អាច​កំចាត់​ស្អប់​ឡើយ​ មាន​តែ​ក្តី​ស្រឡាញ់​ប៉ុណ្ណោះ​ទើប​អាច​ធ្វើ​បាន​។ សេចក្តី​ស្អប់​បង្កើន​សេចក្តី​ស្អប់​ ហិង្សា​បង្កើន​ហិង្សា…។ […] សេចក្តី​ស្រឡាញ់​គឺ​ជា​ថាម​ពល​តែ​មួយ​គត់​ដែល​អាច​បំប្លែង​សត្រូវ​មក​​ជា​មិត្រ​។ យើង​មិន​ដែល​អាចប្រែ​សត្រូវ​ជា​​​មិត្រ​ដោយ​យក​ស្អប់ទៅ​​ទល់​នឹង​ស្អប់នោះ​​ទេ (ដោយ​ស្អប់​សត្រូវ​)។ ​យើង​​អាចប្រែ​សត្រូវ​មក​ជា​មិត្រ​ដោយ​​​បំបាត់​​ភាព​ជា​សត្រូវ​​​។ តាម​រយៈ​ធម្ម​ជាតិ​ពិត​របស់​វា​ សេចក្តី​ស្អប់​ត្រូវ​បាន​បំផ្លាញ​និង​ដាច់​ជា​ចំរៀក​ សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ត្រូវ​បាន​បង្កើត​និង​កសាង​ឡើង​។ សេចក្តី​ស្រឡាញ់​បំប្លែង​ដោយ​អំនាច​នៃ​ការជួយ​​សង្គ្រោះ​។

អ្នក​ស្អប់​គេ​និង​អ្នកដែល​​ត្រូវ​បាន​គេ​ស្អប់​ សុទ្ធ​តែ​ចូល​រួម​បង្កើត​ភាព​សត្រូវ​និងជាប់​ក្នុង​គុក​នៃ​សេចក្តី​ស្អប់​ដូច​គ្នា​ ឯ​អ្នក​​ដែល​ឈឺ​ចាប់​តប់ប្រមល់​ជាង​គេ​ពុំ​មែនជា​​អ្នកដែល​​ត្រូវ​គេ​ស្អប់​នោះ​ទេ​ ​តែ​គឺ​អ្នក​ដែល​ស្អប់​គេ​​។ មាន​តែ​ដោះ​លែង​ខ្លួនឯង​​​ឱយ​រួច​ពី​សេចក្តី​ស្អប់​សត្រូវ​ជា​មុន​សិន​ទេ ​ទើប​អាច​បង្កើត​មិត្ត​ភាព​ជាមួយ​​សត្រូវ​និង​ចុង​ក្រោយ ​សត្រូវ​ក៏​ក្លាយ​ជា​មិត្រ​​។ ទោះ​បី​ ​ឃីង​ បាន​សំរេច​បាន​​ជោគ​ជ័យ​ទទួល​បាន​ការ​ទទួល​ស្គាល់​​​សិទ្ធិ​ស្មើ​ភាព​រវាង​ជន​ស្បែក​ស​និង​ជន​ស្បែក​ខ្មៅ​ហើយ​ក៏​ដោយ​ ​ក៏​ក្រោយ​ពី​បាន​អាន​សេចក្តីសំរង់​​ខាង​លើមក​​ ​ពួក​យើងសរសើរ​ពី​គុណ​ធម៌​និង​សីល​ធម៌​របស់​លោក​ ជា​ជាងគិត​ថា​វា​អាច​អនុវត្ត​បាន​ ពោល​គឺ​អហិង្សា​របស់​ ឃីង​ ដូច​គន្ធី​ដែរ​ គឺ​ជា​អហិង្សា​ខាង​គោល​ការណ៍​ជា​ជាង​បែប​អនុវត្តន៍ ទោះ​បី​លោក​ទាំង​ពីរ​បាន​ជ័យ​ជំនះ​ហើយ​ក៏​ដោយ​ក្តី​។ ​​​តើ​បាតុករ​អហិង្សា​អាច​បង្កើត​មិត្ត​ភាព​ជា​មួយ​នឹង​អ្នកនិយម​ហិង្សា​ដូច​ម្តេច​ បើ​ពួក​គេ​ចូល​ចិត្ត​​ប្រើ​អាវុធ​កម្លាំង​បាយ​មក​និយាយ​ជំនួស​មាត់​ដូច្នេះ​? សូម្បី​តែ​កូន​ចៅ​តូចៗ​ ដូច​ជា​ កង​សន្តិ​សុខ​ ប៉ូលីស​ យោធា​ក៏​ពិបាក​ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​យល់​ស្រប​តាម​ដែរ​ ទំរាំ​ដល់​មេ​ៗ​ឬ​ពួក​​ផ្តាច់​ការទាំង​អស់​នោះ​​ទៀត​? លោក​ស្រី​ អ៊ុង​ សាន​ស៊ូជី​ (Aung San Suu Kyi)​ មេ​ដឹក​នាំ​ចលនា​ស្រប​​ប្រជាធិបតេយ្យ​នៅ​ភូមា​ក៏​បាន​និយាយ​​ដែរ​ថា​ «ពិត​ជា​មិន​ដែល​ងាយសោះ​ឡើយ​ ក្នុង​ការ​ធ្វើ​ឱយ​មនុស្ស​ដែល​បាន​អំនាច​ដោយ​កម្លាំង​ជឿ​លើ​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ដោយ​សន្តិ​ភាព​។​» លោក​ ជីន​ សាប​ ដូច​គ្នា​បាន​ព្រមានថា ​​​ជន​ផ្តាច់​ការ​មិន​ចេះ​គោរព​សន្យា​ទេ​។ ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ ​លោក​ក៏​មិន​បាន​និយាយថា ​យើង​មិន​អាច​បង្ខំ​​ពួក​គេឱយ​​គោរព​សន្យា​បាន​នោះ​ដែរ។ សូម​កុំ​ភ្លេច​ថា​ លោក​ នេលសុន មែនដឺឡា​ (Nelson Mandela) ទទួល​បាន​រង្វាន់​ណូបែល​សន្តិ​ភាព​នៅ​ឆ្នាំ​១៩៩៣ ចំពោះ​ការ​ប្រឹង​​ប្រែង​ធ្វើ​ឱយ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទៅ​រក​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​ពុំមានការ​​រើស​អើង​ជាតិ​សាសន៍​ ដោយ​សន្តិ​ភាព​ឱយ​សោះ​។ តាម​រយៈ​ការ​ចរ​ចា​ដោយ​សន្យា​​មិន​ផ្តន្ទា​​ទោស​ជន​ល្មើសដែល​​ពាក់​ពាន់​ទាំង​ឡាយ​ ជំនួស​ដោយ​លក្ខ​ខណ្ឌ​សារ​ភាព​កំហុស​នា​នា​ដែល​បាន​ប្រព្រឹត្ត​ខុសកន្លង​មក ​លោក​នៅ​តែ​អាច​សំរេច​សមិទ្ធ​ផល​បាន​ដ៏​អស្ចារ្យ​មិន​គួរ​ឱយ​ជឿ គឺបញ្ចប់​ទំនាស់​ដោយ​គ្មាន​អំពើ​ហិង្សា​កើត​ឡើង​​​​​។

ចលនា​ប្រជាជន​បាន​ជោគ​ជ័យលើសលុប​ជា​ច្រើន​ករណី​មក​ហើយ​ ដោយ​សារ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​យក​ឈ្នះ​សេចក្តី​ស្អប់នេះ​។​ ឯ​ករណី​ចរចា​បញ្ចប់​ជម្លោះ​ដោយ​សន្តិ​ភាព​នេះ​ គេ​អាច​ធ្វើ​ទៅ​បាន​ តែ​មិន​មែន​ចាប់​ផ្តើម​ភ្លាម​ៗ​ទេ​ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ គេ​​ត្រូវ​​បង្ក​លក្ខណៈ​ងាយ​ស្រួលនិង​ទាល់​ច្រក​​ឱយ​ជន​ផ្តាច់​ការ​និង​បក្ស​ពួកអាច​ទទួល​យក​ការ​ចរចា​ដោយចលនា​ប្រជាជន​ដើរ​ខ្សែ​លើ​​​​​ជា​មុនសិន។​ ​បើ​កម្លាំង​ពួក​គេ​នៅ​តែ​ខ្លាំង​ សសរ​ស្ត​ម្ភ​គាំទ្រ​របស់ពួក​គេ​នៅតែ​រឹង​មាំ​ ពួក​គេ​មិន​ចេះ​ចរចា​ជា​មួយ​នរណា​ឡើយ​ ទោះ​ចរចា​ក៏​ក្បដ​ក្រលាស់​សម្តី​ជា​ធម្មតា ពោល​គឺ​បើ​ចរចា​ចាញ់​គឺមិន​ចរ​ចា​​។ ដើម្បី​បង្ខំ​ជន​ផ្តាច់​ការ​ឱយ​គោរព​តាម​ការសន្យា​ពេល​ចរចា​​ គេ​ត្រូវ​ដណ្តើម​យក​ការ​គាំទ្រ​​ពី​អ្នក​ឋិត​ក្រោមអំនាច​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​ឱយ​ឈរ​ខាង​ប្រជាជន​ជា​ដំបូង​សិន។ បើ​ចង់​ឱយ​អ្នក​ធំៗ​ទាំង​នោះ​ឈរ​ខាងប្រជាជន​ មិន​ងាយ​ភ្លាម​ៗនោះ​ទេ​។ គេ​ត្រូវ​​ការ​​​រយៈ​ពេល​យូរ ​ក្រោយ​ពេល​ចលនា​មាន​ការ​គាំទ្រ​ខ្លាំង​ទៅៗ ពួក​គេ​នឹង​​បន្ទន់​គោល​ជំហរទៅ​រក​ខាងណា​​ដែល​ទំនង​ឈ្នះ​ ប៉ុន្តែ​ជន​ផ្តាច់​ការ​និង​គ្នី​គ្នា​ជិត​ស្និទ្ធ​ជាង​គេ​បំផុត​មិន​ងាយ​ចុះ​ចាញ់​ជា​ដាច់​ខាត​ ហេតុ​នេះ​​ ចលនា​ក៏​ត្រូវ​ស្វិត​ស្វាញ​មិន​ឱយ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​វាយ​យក​ឈ្នះ​បាន​ជា​ដាច់​ខាត​​ដែរ​។​ ​​​ត្រង់​នេះ​ វិធីអហិង្សា​ ដូច​ជា​​​ការ​លួង​លោម​ បង្កើត​ភាព​ស្និទ្ធស្នាល​ ​យក​ចិត្តយក​ថ្លើម​ ជូន​ឬ​ដោតផ្កា​ ​ ហុច​ទឹកនំ​ចំណី លេង​ល្បែង​កំសាន្ត​ជា​មួយ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​ទាំង​នោះ​ ​មិន​មែនរឿង​​ចៃ​ដន់នោះ​ទេ​ ​នៅ​ក្នុង​បាតុកម្ម​អហិង្សា។​ ​វា​គឺ​ជា​កល​យុទ្ធ​ទិញ​ទឹក​ចិត្ត ប៉ុន្តែ​ឥត​ក្លែង​ក្លាយ​​។ ​ខុស​​ពី​​ក្នុងយុទ្ធ​សាស្ត្រ​សង្គ្រាម​ដែល​គេ​និយម​បោក​ប្រើ ​ដោយ​វិធី​ទិញ​ទឹក​ចិត្ត​តាម​រយៈ​ផ្តល់​តំណែង​ មាស​ប្រាក់​ ស្រី​ញី។ល។​ កល​យុទ្ធ​ក្នុង​បាតុកម្ម​អហិង្សា​​គ្មាន​ចេតនា​បោក​ប្រាស់​អ្នក​ណា​​ម្នាក់​ឡើយ តែ​ទាម​ទារ​ការ​យល់ពី​​គ្នាយ៉ាង​​ពិត​ប្រាកដ​។​ វិធី​នេះ​កាន់​តែ​ប្រើ ​កាន់​តែ​​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ ទោះ​បី​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​មិន​ព្រម​ទទួល​​ឬ​តប​ដោយ​កំរោល​ក៏​ដោយ ព្រោះ​ថា​ ពួក​គេ​ពិបាក​បដិសេធ​អំពើ​ល្អ​ខ្លាំងណាស់​​ ទោះ​បី​មាន​គោល​ជំហរ​ពុំ​​ចុះ​ចំរុង​គ្នាក៏​ដោយ​ ​​ហើយ​បើ​ពួក​គេ​តប​ដោយ​ការ​បង្ក្រាប​ឬ​រារាំង​សកម្ម​ភាព​វិជ្ជមាន​ទាំង​នោះ​ ពលរដ្ឋ​នឹង​មើល​មកភ្នាក់​ងារ​ដែល​មាន​​ប្រតិកម្ម​បែបប​នេះ​​ថា​អមនុស្ស​ធម៌​ គ្មាន​សុជីវធម៌​​ បាក់​​មុខ​អាប់​មាត់​ ការ​គាំទ្រ​របប​ដឹកនាំ​ក៏​​ថយ​ចុះដូចគ្នា​​។ ​​វិធី​ទាំង​នេះ​មិន​មែន​​យក​ចិត្តតែ​ភ្នាក់ងារ​រដ្ឋាភិបាល​ទេ​ តែ​គឺអន្ទង​ចិត្ត​​សាធារណជន​និង​ភាគី​ទី​បី​ផង​ដែរ​។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ ទើប​សកម្ម​ជន​និង​អ្នក​ដឹក​នាំ​បាតុកម្ម​តែង​តែ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ជា​សាធារណៈ​ឱយ​មហាជន​ដឹង​ ដើម្បី​ឱយ​ពួក​គេ​គាំទ្រ​ចលនា​និង​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​ផង​។​ បើ​ភាគី​ខាង​រដ្ឋាភិបាល​​មិន​ទទួលយក​​ការ​ស្វាគម​នេះ​ទេ​ គេ​នៅ​តែ​មាន​វិធី​មានប្រសិទ្ធ​ភាព​ជាង​នេះ​ទៀត​ ដើម្បី​ទាក់​ទាញ​ការ​គាំទ្រ​ពី​អាជ្ញាធរ​ទាំង​នោះ​។ បើ​ក្រោម​កែវ​ភ្នែក​របស់​ភ្នាក់​ងាររដ្ឋាភិបាល បាតុករ​ត្រឹមតែ​​ជា​មនុស្ស​មិន​ស្គាល់​គ្នា​​ឬ​ប្រជាជន​សាមញ្ញ​ទេ​ នោះ​គេ​មិន​អាច​ធ្វើឱយ​​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​នោះ​បញ្ចេញ​ភាព​សកម្ម​របស់​ខ្លួន​ឡើយ​។ ឧបករណ៍​ហិង្សា​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​ ​ដូច​ជា​អាជ្ញាធរ ប៉ូលីស​ កង​សន្តិ​សុខ​ យោធា​ អាច​វាយ​ធ្វើបាប​​បាតុ​ករ​តាម​បញ្ជា​ថ្នាក់​លើ​ដោយ​ឥត​មាន​​អល់​អែក​និង​គ្មាន​មេត្តា​ បើ​ពួក​គេ​ពុំ​ជាប់​ទាក់​ទង​អ្វី​​នឹងបាតុករទាំង​នោះ​។ លោក​ រ៉ូបឺត​ ហ៊ែល​វី (២០០៤, ទំ. ៧៤) បាន​ផ្តល់​ដំបូន្មាន​ក្នុងការ​ទាញ​យក​ការ​គាំទ្រ​ពី​អ្នក​នៅ​ក្នុង​របប​ដឹក​នាំ​មក​ជួយជា​កម្លាំង​​ចលនា​ដូច្នេះ​៖

ផែន​ការ​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​គួររាប់​​បញ្ចូល​ការ​ប្រឹង​ប្រែង​កែន​មិត្រ​ភក្តិ​និង​សាច់​ញាតិ​របស់​អ្នក​រដ្ឋ​ការ​សំខាន់ៗ​ ដែលជា​សសរ​ស្តម្ភ​គាំទ្រ​របស់​​​ជន​ផ្តាច់​ការ។ ក្នុង​ករណី​នេះ​ វា​ពិត​ជា​​សំខាន់​ណាស់​ក្នុង​ការ​សង្កត់​ធ្ងន់​លើ​ការ​ដក​យក​សសរ​ស្តម្ភគាំទ្រ​​សំខាន់​ៗពី​របប​ដឹក​នាំ​បញ្ជូន​ទៅ​ឱយ​ចលនា​ប្រឆាំងវិញ​ ជា​ជាង​ប្រើ​វិធីណា​​ដែល​រុញ​ពួក​គេ​ឱយចូល​ទៅ​ក្នុង​មជ្ឈដ្ឋាន​នៃ​រចនាសម្ពន្ធ​អំនាច​របស់​របប​​​ដឹក​នាំ​កាន់តែ​​ជ្រៅ​ (ប្រមូល​ផ្តុំ​កម្លាំង​គ្នា​នៅ​ក្រោម​របប​ដឹក​នាំជា​ជាង​បែក​ខ្ញែក​ចេញ​​)។​ ជន​ផ្តាច់​ការ​ក៏​នឹង​ត្រូវ​ប្រឈម​នឹង​បញ្ហា​​​​ស្វាមីភក្តិបន្ត​ទៀត​​របស់អ្នក​ដែល​រំពឹង​ថា​ត្រូវចាប់​ខ្លួន​ ត្រូវ​គំរាម​កំហែងពួក​គេ​ដែល​បាន​បណ្តែត​បណ្តោយ​​​ឱយ​សមាជិក​ក្រុម​គ្រួសារ​ខ្លួន​ឯងដើរ​​ផ្លូវ​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ (គាំទ្រ​ចលនា​ប្រឆាំង​)​​។ វា​ពិត​ជា​លំបាក​សំរាប់​មេ​បញ្ជា​ការ​ដែល​ត្រួត​ត្រា​កម្លាំង​​ គ្រប់​គ្រង​​ចលាចលណាស់​​ក្នុង​ការប្រើ​កូន​ចៅ​របស់​ខ្លួន​ឱយ​យក​ដំបង​ អាវុធ​ ​ឧស្ម័ន​បំពុល​ វាយ​ប្រហារ​បាញ់​បោះ​ទៅ​លើ​ក្រុម​បាតុករ​ ​នៅ​ពេល​ដែលមើល​ឃើញ​​កូន​របស់​ពួក​គេនៅ​ជួរ​មុខនៃ​​បាតុកម្ម​​​។​ បើ​យោលទៅ​តាម​​ភាពសម​​ហេតុ​ផល​ មេ​បញ្ជាការ​នោះ​នឹង​ត្រូវ​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ និង​ជំនួយ​ដាក់មកវិញ​ដោយ​​មេ​បញ្ជាការ​ថ្មី​ផ្សេង​ទៀត​ដែល​មាន​បទ​ពិសោធ​ទាប​ជាង​អ្នក​ចាស់​​។ តាម​ហេតុ​ផល​ដដែលនេះ​​ មេ​បញ្ជាការ​ថ្មី​​​ក៏​ក្លាយ​មុខ​សញ្ញា​មួយ​ទៀត​​របស់​ក្រុម​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ដដែល​។ សេចក្តី​លំបាក​របស់​របប​ដឹក​នាំ​ក៏​មិន​ចេះ​ចប់​មិនចេះ​ហើយ នៅ​ពេល​ដែល​សសរ​ស្តម្ភ​គាំទ្រ​ទាំង​នោះ​រលំ​បន្ត​គ្នា​ទប់​លែង​ជាប់​។

យុទ្ធសាស្ត្រ​ទន់​បង្ក្រាប​រឹង ស្រឡាញ់​ជំនះ​ស្អប់​នេះ​ មិន​មែន​ជាការ​ចាប់​ជំរិត​ឬ​ចាប់​​បង​ប្អូន​សាច់​ញាតិ​របស់​ភាគី​ស្រប​រដ្ឋាភិបាល​ជា​ចំណាប់​ខ្មាំង​នោះ​ឡើយ​ ព្រោះ​ចលនា​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ដោយ​អហិង្សា​មិន​អាច​និង​ត្រូវ​​បង្ខិត​បង្ខំ​ឱយ​ពួកគេ​ចូល​រួម​ចលនា​ឡើយ​ តែត្រូវ​​លួង​លោម​​និង​ទាក់​ទាញ​ពួក​គេ​ឱយ​ស្មគ្រ​ចិត្ត​ជួយ​ចលនា ទើប​ពួក​គេ​ក្លាយជា​​កម្លាំង​មានឥទ្ធិ​ពល​ពិត​ប្រាកដ​​ អាច​ប្រើ​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​របស់​​មនុស្ស​ស្និទ្ធ​ស្នាល​របស់​ភ្នាក់​ងាររដ្ឋាភិបាល​ទាំង​នោះ​ មក​បន្សាប​សេចក្តី​ស្អប់​ចំពោះ​ចលនា​ រួច​​ដាក់​អាវុធ​ចុះ​ មក​ឈរ​ខាង​ក្រុម​បាតុករ​វិញ​​។ ដូច​យើង​បាន​ដឹងពី​ខាង​ដើម​​ហើយ​ថា បាតុកម្ម​អហិង្សា​ផ្តល់​​សេរី​ភាពក្នុង​ការ​ចូល​រួម​និង​ចាក​ចេញ​ឱយ​សមាជិក​​ ​គ្មាន​នរណា​មាន​សិទ្ធិ​បំបាត់​សេរី​ភាព​របស់​អ្នក​ណា​ឡើយ​។

ចុះ​បើ​បាតុកម្ម​មិន​អាច​ទាក់​ទាញ​អ្នក​មាន​ទំនាក់​ទំនងនឹង​របប​ដឹក​នាំ​បាន​ តើ​គេ​គួរ​ធ្វើ​ដូច​ម្តេចទៅ​​? ប្រាកដ​ណាស់​​ថា ​ពួក​គេ​កំរ​​អាចក្បដ​គ្រួសារ​មិត្រ​ភក្តិ ​សាច់​ញាតិ ​មក​ជួយ​ចលនា​ប្រឆាំងនឹង​បក្ស​ដែល​ផ្តល់​ផល​ប្រយោជន៍​​ជូនក្រុម​គ្រួសារ​​​គេយូរ​មក​ហើយ​​ណាស់​។ គាំទ្រ​ចលនា​ប្រជាជន​មាន​តែធ្វើ​ឱយ​​បាត់​បង់ផល​​ប្រយោជន៍​បក្ស​ពួករបស់​​ខ្លួន​​ប៉ុណ្ណោះ​។​​​​ ពិត​មែន​តែ​គេ​ពិបាក​ទាញ​យក​ការគាំទ្រ​ពី​អ្នក​ជិត​ស្និទ្ធរបស់វរជន​សំខាន់​ៗ​ក្នុង​​របប​ដឹក​នាំ​ តែ​សំរាប់​អ្នក​បង្ក្រាប​ដែល​ជា​កូន​ចៅ​គេ​ មាន​ឋានៈ​តូចៗ ​ប្រឈម​មុខ​ផ្ទាល់​នឹង​ចលនា​ ពួក​គេ​​មាន​​ពីប្រភព​ចេញ​ពី​​ប្រជាជនស៊ីវិល​សុទ្ធ​សាធ​។ ម្យ៉ាង​ លោក​ ហ៊ែល​វី​ ក៏​មិន​បាន​សំដៅ​​ចំៗ​ថា​ ទាល់​តែ​អ្នក​មាន​ទំនាក់​ទំនង​នឹង​អ្នក​ធំនោះ​ដែរ​។ កូន​ ប្រពន្ធ​ ម្តាយ​ឪពុក​ គ្រួសារ សាច់​ញាតិ​របស់​កង​កម្លាំងរក្សា​សន្តិ​សុខ​ ប៉ូលីស​ យោធា​ អាជ្ញាធរ​ ទាំង​អស់​នោះ​​ ​ជា​ទួទៅ​ជា​ប្រជាជនសាមញ្ញ​​ ហើយ​ចង់​ទាក់​ទាញ​យក​ការ​គាំទ្រ​របស់​ពួក​គេ​មិន​ពិបាក​នោះ​ទេ​។ ដូច្នេះ​ហើយ​ ការស៊ើប​ប្រវត្តិ ដើម្បី​​​​ស្គាល់អត្តសញ្ញាណ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​គឺ​សំខាន់ណាស់​ ព្រោះ​គេ​អាច​រក​ឃើញ​​និង​ស្គាល់​អ្នក​ជិត​ស្និទ្ធ​នឹងភ្នាក់​ងារ​ទាំង​នោះ​ នឹង​អាច​ទាក់​ទាញ​អ្នក​ទាំង​នោះ​ឱយ​ចូល​រួម​គាំទ្រ​ចលនា​បាន​។ ក្នុង​ករណី​ដែល​ពិបាក​អូស​ទាញ​ ឬ​មាន​ការ​​ភ័យខ្លាច ​គ្មាន​សេចក្តី​ក្លាហាន​ចូល​រួម​បាតុកម្ម​ អ្នក​ជិត​ស្និទ្ធ​ទាំង​អស់​នោះ​នៅ​តែ​អាច​គាំទ្រជួយ​ចលនា​​ដោយ​ប្រយោល​ ពោល​គឺ​ពួក​គេ​អាច​បង្ខិត​បង្ខំ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​ តាម​រយៈ​ពលិការ​សង្គម ផ្តាច់​ទំនាក់​ទំនង​ ដេញ​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​ឬ​មិនឱយ​ចូល​ផ្ទះ​ ជំរុញ​ឱយ​ភ្នាក់​ងារ​ទាំង​នោះ​សុំ​ច្បាប់​ឈប់​សំរាក​ ឬ​បើ​ចាំ​បាច់​លាលែង​ពី​ការ​ងារ​តែ​ម្តង បើ​ពួក​គេ​នៅ​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​បន្ត​ទៀត​។ សំរាប់​ស្ត្រី​ជា​ភរិយា​វិញ​ ពួក​នាង​អាច​ធ្វើ​កូដកម្ម​ភេទ​ (Lysistratic inaction) ផ្តាច់​សង្វាស​ឬ​ដំណេក​ជា​មួយ​ស្វាមី​ ដូច​គំរូ​ក្នុង​រឿង​កំប្លែង​ក្លាស៊ីក​ «លីស៊ីស្ត្រាតា​» (Lysistrata) របស់​អ្នក​និពន្ធ​ក្រិច​ អារីស្តូហ្វាន​​ (Aristophanes) នៅ​ស.វ. ទី​៥ មុន ​គ. ស.​។ ​​​ក្នុង​ករណី​​នេះ​​ ​ក្រុម​​ស្រ្តី​ធ្វើ​កូដកម្ម​ភេទ​ ដើម្បី​បង្ខំ​ឱយ​មានការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ណាមួយ​។ របៀប​កូដកម្ម​នេះមាន​​ដើម​កំណើត​​ចេញ​ពី​តួ​អង្គ​ស្រី​នាម​ ​លីស៊ីស្ត្រាតា (ឈ្មោះ​របស់​នាង​មាន​ន័យ​ថា​ បំបែក​កង​ទាប់​​)។ ​តួអង្គ​ស្រី្ត​​នេះ​​បាន​ដឹក​នាំ​ស្រ្តី​នៅ​ក្រិច​ធ្វើ​កូដកម្ម​ផ្តាច់​ការ​រួម​សង្វាស​ជា​មួយ​ប្តី​​ បង្ខំ​បុរស​ជា​កង​ទាប់​ទាំង​នោះឱយ​​បញ្ឈប់​សង្គ្រាម​នៅ​ភីឡូ​ប៉ូនេស (The Peloponnesian War)។ សូម្បី​តែ​មហាត្មៈ​ គន្ធី​ ក៏​បានពោល​​លើក​តម្កើង​ស្រ្តី​ដែរ​ថា​ «ហៅ​មនុស្ស​ស្រី​ថា​ជា​ភេទ​ទន់​ខ្សោយ​គឺ​ជា​ការ​ដាក់​នាម​បង្ខូច​កេរតិ​ឈ្មោះ​ស្រ្តី​។ វា​គឺ​ជា​អំពើ​អយុត្តធម៌​របស់​បុរសចំពោះ​ស្ត្រីភេទ​​។ ប្រសិន​កម្លាំង​មាន​ន័យ​ថា​កម្លាំង​ដោយ​កម្រោល​ ដូច្នេះ​ ពិត​ណាស់​ ស្ត្រី​មិន​​ឃោរ​ឃៅ​ជាង​បុរស​ទេ​។ បើ​សិន​កម្លាំងមាន​ន័យ​ថា​ជា​អំនាចខាង​ផ្លូវ​​សីល​ធម៌វិញ​ នោះ​ស្ត្រី​គឺ​ជា​ភេទដ៏​​ឧត្តុង្គ​ឧត្តម​ជាង​បុរស​ រហូត​ដល់​ឥតអាច​​វាស់​វែង​បាន​។​​ តើ​ស្រ្តី​មិន​មាន​សភាវគតិ ​ មិន​មាន​ការ​លះ​បង់​ខ្លួន​ឯង​​ មិន​មាន​ការ​តស៊ូ​អត់​ធ្មត់​​ មិន​​មាន​សេចក្តី​ក្លាហាន​ជាងបុរសឬ​​? បើគ្មាន​ស្រ្តី​ទេ​ បុរស​មិន​អាច​មាន​លក្ខណៈទាំង​នោះ​ឡើយ​​។ ប្រសិន​បើអហិង្សា​គឺ​ជា​ច្បាប់​នៃ​សភាវៈ​ជា​មនុស្ស​របស់​យើង​ នោះ​អនាគត​គឺ​ឋិត​លើ​​ស្ត្រី​​។ តើ​អ្នក​ណា​អាច​មាន​​ភាព​ទាក់​ទាញ​ដ៏​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ដល់​បេះដូង​ជាង​​ស្ត្រី​ទៀត​នោះ​?» មនុស្ស​ប្រុស​មើល​ស្រាល​កម្លាំង​មនុស្ស​ស្រី​ មនុស្ស​​ស្រី​ទទួល​រង​ឥទ្ធិពល​វប្បធម៌​តែង​តែ​គិត​​ថា ​ខ្លួន​​ឯង​ជា​ភេទ​ទន់​ខ្សោយ​ ប៉ុន្តែ​គ្រាន់​តែ​ពួក​គេ​បដិសេធ​មិន​រួមភេទ​ ក៏​​​​អាច​ធ្វើ​ឱយ​បុរសចុះ​ញ៉ម​ដែរ​។ ចំពោះ​វិធី​ហិង្សា​ ប្រើ​កម្លាំង​​កាយ វាយប្រហារ​​ បាញ់និង​កាប់​​សម្លាប់​ ​ ស្ត្រី​ខ្សោយ​ជាង​បុរស​មែន​។ ប៉ុន្តែ​ចំពោះ​វិធី​អហិង្សា​វិញ​ ស្ត្រី​មាន​ប្រៀប​ជាង​បុរស​ឆ្ងាយ​ណាស់ ព្រោះ​សូម្បី​តែ​ពេល​បាតុករ​អហិង្សា​ជា​ស្ត្រី​ភេទ​រង​ការ​បង្ក្រាប​ក៏​សាធារណជន​ និង​ក្រុម​ទី​បី​មាន​ប្រតិ​កម្ម​ខ្លាំង​ជាង​បាតុ​ករ​ជា​បុរស​ដែរ​ គឺថាវប្បធម៌​ចាត់​ទុក​នារី​គឺ​ភេទ​ទន់​ខ្សោយ​ នាំ​ឱយ​ការវាយ​មនុស្ស​ស្រី​គឺ​ជាការ​​រំលោភ​បំពាន​បទដ្ឋាន​សង្គម ទោះ​ការ​ឱយ​តម្លៃ​ស្ត្រី​ខុស​គ្នា​ទៅ​តាម​​​វប្បធម៌​ក៏​ដោយ​​​​។ ​កុប​កម្ម​ហិង្សា​មើល​រំលង​តម្លៃ​នៃ​ការ​ចូល​រួម​​របស់​មនុស្ស​ស្រី​ ទើប​ងាយ​បរាជ័យ​និង​​គ្មាន​លក្ខណៈ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ បង្ក​ជា​ហិង្សា កាប់​សម្លាប់​ ​សង្គ្រាម​ឥត​ឈប់​ឈរ ពោល​គឺ​ពួក​គេ​ដោះ​ស្រាយ​ទំនាស់​ដោយ​ចង​ទំនាស់​បន្ថែម​លើ​ទំនាស់​ ហិង្សា​លើ​ហិង្សា​​។

ចំនួន​ចំរុះ​នៃ​អ្នក​ចូល​រួមគឺ​ជា​​កត្តា​សំខាន់​បំផុត​ កំណត់​ជោគ​ជ័យ​​ចលនា​ប្រជាជន ព្រោះ​វា​​អាច​ធ្វើ​ឱយ​ការ​បង្ក្រាប​គ្មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាពនិង​ពិបាក​​ធ្វើ​ទៅបាន​ដោយ​សារ​ចំណង​បណ្តាញ​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ភាគី​ទាំង​ពីរ​ខាង​, ការ​បង្ក្រាប​បង្ហាញ​រូប​ភាព​អយុត្តិធម៌និង​មិន​ស្រប​ច្បាប់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ ដែល​​​ជួយ​​កៀង​គរ​ប្រជាជន​ឱយ​ចូល​រួម​ចលនា​ឱយ​រិត​តែ​កុះ​ករ,​ អ្នក​គាំទ្រ​របប​ដឹក​នាំ​នឹង​បែរ​មក​នៅ​ខាង​ចលនា​, គ្មាន​អ្នក​នៅ​ស្តាប់​តាម​បញ្ជា​ ជន​ផ្តាច់​ការក៏​គ្មានអំនាច​​បង្ក្រាបចលនា​ប្រជាជន​​​ទៀត​ដែរ​​។​​​​ ពេល​នោះ​ ពួក​គេ​នឹង​ព្រលែង​ស្ថាប័ន​ទាំង​ឡាយ​ម្តងៗ​មួយ​ ហើយ​ចលនា​ប្រជាជន​ត្រូវ​រៀប​ចំ​ស្ថាប័ន​ទាំង​នោះ​ឱយ​មាន​ឯករាជ្យ​ មិន​ចំណុះ​បក្ស​នយោបាយ​ មាន​ការ​បោះ​ឆ្នោតជ្រើស​រើស​អ្នក​ដឹក​នាំ​ស្ថាប័ន​និង​​សំរេច​ចិត្ត​ជា​ក្រុម​ដោយ​សមាជិក​ទាំង​អស់​។ល។ លុះ​ត្រា​តែ​គេ​អាច​ធានា​យន្ត​ការ​ប្រជាធិបតេយ្យ​គ្រប​ដណ្តប់​ទៅ​លើ​​ស្ថាប័ន​សំខាន់​ៗជា​ច្រើន​សិន​ ទើប​គេ​អាច​ចាប់​បង្ខំ​ឱយ​ជន​ផ្តាច់​ការ​ចរចា​និង​ទទួល​យក​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​រប​ប​ដឹក​នាំ​ដោយ​សន្តិ​ភាព​បាន​។ ការ​លើក​ទោស​ឱយ​អ្នក​ដឹក​នាំ​របប​ចាស់​និង​បក្ស​ពួក​ ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការ​សារភាព​ការ​ពិត​ ដូច​របៀប​​លោក​ មែន​ដឺឡា​ អាច​​អនុវត្ត​បាន​ដោយ​ជោគ​ជ័យ​បាន ​ក្នុង​ពេលដែល​ចលនា​បើក​​យន្ត​ការ​បំបែក​ជន​ផ្តាច់​ការ​ចេញពី​សសរ​ស្តម្ភគាំទ្រ​ទាំង​ឡាយ​​បាន​សំរេច​​៕

គោល​បំណង​នៃ​ការ​បង្ក្រាប និង​ឆន្ទៈ​របស់​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​

Policemen detain a man during clashes with garment workers in Phnom Penh

[សម្តេច] (The Prince)​ ដែល​មាន​សាធារណជន​ទាំង​មូល​ជា​សត្រូវ​ហើយ​ មិន​ដែល​អាច​ផ្តល់​សេចក្តី​សុខ​ដល់​ខ្លួន​ឯង​បាន​នោះ​ឡើយ​។ កាល​ណា​សម្តេច​កាន់​តែ​សាហាវ​យង់​ឃ្នង​ របប​របស់​សម្តេច​កាន់តែ​​ចុះ​ខ្សោយ​។​

— នីក្កូឡូ ម៉ាគីយ៉ាវែលី្ល​​​ (Niccolo Machiavelli)

គោល​ដៅ​នៃ​ការ​បង្រ្កាប​​បាតុកម្មអហិង្សា​​ដោយ​ហិង្សា​គឺ​ពុំ​មែន​ដើម្បី​សម្លាប់​ឬ​បង្ក​របួស​ស្នាម ​ឱយ​បាតុករ​មាន​ការ​ឈឺ​ចាប់​ផ្លូវ​កាយ​ទេ​ តែ​គឺសម្លាប់​​ផ្លូវ​ចិត្តតស៊ូ​របស់​ពួក​គេ​​។ អ្វី​ដែល​ជន​ផ្តាច់​ការ​ចង់​ឃើញ​និង​ចង់​បាន​គឺ​ការ​គាំទ្រ​ ការ​ឈប់​តវ៉ា​ ការរក្សា​ភាព​​ស្ងាត់​ស្ងៀម​ (សំរាប់​ប្រជាជន​ គឺ​ស្ងាត់​ដោយ​​គ្មាន​សេចក្តី​ស្ងប់​​) និង​ការ​ទទួល​ស្គាល់​​រដ្ឋាភិបាល​ឡើង​វិញ​ ព្រោះ​ពួក​គេដឹង​ថា​ពួក​គេ​​មិន​អាច​កាន់​អំនាច​ដោយ​មាន​ប្រជាជនខ្លួន​​ឯង​ជា​សត្រូវនោះ​ឡើយ​​។ ការ​បង្ក្រាប ​ហេតុ​តែត្រូវ​ធ្វើ​ឡើង​ឱយ​ធ្ងន់ ឱយ​ព្រៃ​ផ្សៃ​ មិន​មែន​ដើម្បី​ជីក​ស្មៅ​ឱយ​ដាច់​ឫស​ទេ​ តែ​គឺ​ដើម្បី​កុំឱយ​​ស្មៅ​ងើប​ឡើង​ស្រុះ​គ្នា​ ចង​ជា​បាច់​ កាច់​លែង​បាក់​ នាំ​ឱយ​ទប់​ទល់​លែង​ជាប់​ ធ្វើ​ឱយ​កងសន្តិ​សុខ​ ប៉ូលីស​និង​​យោធា បោះ​បង់​ភារកិច្ច​ ព្រោះ​បារម្ភ​ពី​អនាគត​របស់​ខ្លួន​ នៅ​ពេលមើល​ឃើញ​ថា​របប​ដឹក​នាំ​ទំនង​មិន​អាច​ទប់​ទល់​​បាន​យូរ​បន្ត​ទៀត​។​ អត្ថន័យ​បង្កប់ក្នុង​ការ​បង្ក្រាប​​​គឺ​ «សម្លាប់​មួយ​គំរាម​មួយ​រយ​» គឺ​ការភ័យ​​ខ្លាច​របស់​ប្រជាជន​គឺ​ជា​សំណើច​ចំអក​ឡក​លើយ​ពី​​ជន​ផ្តាច់​ការ​ ព្រោះ​ប្រជាជន​កាន់​តែ​ខ្លាច ​ឱកាស​ឈ្នះ​កាន់​តែ​ច្រើន​ ពួក​គេ​​កាន់​តែ​សប្បាយ​ចិត្ត។ ការ​គិត​ពីប្រយោជន៍​ផ្ទាល់​ខ្លួន​របស់​​ប្រជាជន​ម្នាក់​ៗ​ មិនសូវ​​គិត​ប្រយោជន៍​រួម​ ការ​មិនអាច​​​រួប​រួម​គ្នា​ជា​ធ្លុង​មួយ​ គឺ​ជា​អ្វី​ដែល​ជន​ផ្តាច់​ការ​ចង់​បាន​បំផុត​។ បើ​គេ​ពិត​ជា​ចង់​សម្លាប់​អ្នក​ប្រឆាំង​ឱយ​អស់​មែន​ គេ​អាច​ប្រើ​អាវុធ​ធុន​ធ្ងន់​ មួយ​គ្រាប់​ចង់​សម្លាប់​ប៉ុន្មាន​រយ​ក៏​បាន។​ គេ​អាច​ស៊ើប​រក​ជន​សង្ស័យ​និង​​អាច​សម្លាប់​ដោយ​គ្មាន​ការ​កាត់​ទោស​។ បើ​ប្រជាជន​កាន់​អាវុធប្រើ​ហិង្សា​​កាន់​តែ​ប្រសើរ ​ព្រោះ​ពួក​គេ​អាច​សម្លាប់​តែ​ម្តង​ដោយគ្រាន់​តែ​​ចោទ​ប្រកាន់​ថា​ប្រើ​ប្រាស់​អាវុធ​ខុស​ច្បាប់គំរាម​កំហែង​ជីវិត​អ្នក​ដទៃ​ ឬ​និយាយ​ថា​ពួក​គេ​ប្រើ​ហិង្សាលើ​បាតុករ​ដើម្បី​​ការ​ពារ​ខ្លួន​ប៉ុណ្ណោះ។​​ ទោះ​គ្មាន​ទោស​ប្រហារ​ជីវិត​ក៏​ដោយ​ ក៏​ពួក​គេ​មិន​គោរព​ច្បាប់ ​សម្លាប់មិន​ញញើតដៃ​​​​ ​មិន​ចាំ​បាច់​ចាប់​ឃុំនាំ​ឱយតែ​​ចង្អៀត​គុក​​ដែរ​ ព្រោះ​ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ប្រជាជន​មិន​សូវ​ចោទ​សួរ​ពី​សិទ្ធិស្រប​ច្បាប់​ប្រើ​ហិង្សា​រក្សា​សណ្តាប់​ធ្នាប់​របស់​អាជ្ញាធរ​នោះ​ទេ បើ​ពួក​គេ​ធ្វើ​ទៅ​លើ​កុប​ករ​ហិង្សា​។ ​ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ ​ប្រជាជន​គ្មាន​សិទ្ធិ​ស្រប​ច្បាប់ប្រើ​អាវុធរក្សា​ឬ​​​​បំផ្លាញសណ្តាប់​ធ្នាប់​ទេ។ ប្រជាជន​ទំនង​ជា​ពុំ​មាន​​សមាន​ចិត្ត​ចំពោះ​អ្នក​ប្រើ​អាវុធ​ប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​នោះ​ឡើយ​​ ទោះ​បីមាន​ហេតុ​ផល​ត្រឹម​ត្រូវ​និង​រដ្ឋាភិបាល​គ្មាន​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​ក៏​ដោយ​​​។ ប៉ុន្តែ​ បើ​សម្លាប់បាតុករ​​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​បាន​ ជន​ផ្តាច់​ការ​​មិន​ទុក​នោះ​ទេ​​​។ ពួក​គេ​ដឹងយ៉ាង​ច្បាស់​​ថា​ ការ​បង្ក្រាប​ខ្លាំង​​​ពេគ បើ​ភាព​ព្រៃ​ផ្សៃ​នៃការ​​បង្ក្រាប​មិន​អាច​បំភ័យ​ប្រជាជន​បានទេ​ វា​​​នឹង​រិត​តែ​បង្កើន​​កំហឹង​ប្រជាជន​ទៅ​វិញ​ ជា​លទ្ធផល​ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​រិតតែ​​តវ៉ា​​ កាន់​តែ​ចូល​រួម​បាតុកម្មប្រឆាំង​បន្ត​ទៀត​​ ក្នុង​ករណី​ដែល​ចលនា​នៅ​តែ​បន្ត ​បន្ទាប់​ពី​មាន​ការ​បង្ក្រាប​។ ម្យ៉ាង​​ ទោះ​បី​ពួក​គេ​ប្រឹង​ប្រែង​សម្លាប់​ក៏​សម្លាប់​មិន​អស់ដែរ​​ ព្រោះ​អ្នក​រង​គ្រោះ​ដោយ​សារ​ការ​ចាប់​ខ្លួន​​​ខុស​បច្ចេកទេស​និង​​អ្នកមាន​​សាច់ញាតិ​ស្លាប់​ដោយ​សារ​ការ​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​ នឹង​គុំ​កួន​​បេ្តជ្ញា​ប្រឆាំង​ដល់ដំណក់​ឈាម​ចុងក្រោយ​ ហើយ​នឹង​ក្លាយ​ជា​កង​ទាប់​អហិង្សា​ស្មគ្រ​ស្លាប់​​​ បើសិន​​វិន័យ​អហិង្សា​នៅ​តែ​ត្រូវ​បាន​រក្សា​ មិនបាន​​បាត់​បង់​។ ដូច្នេះ ​ឱយ​តែ​បំបាក់​ស្មារតី​បាតុករ​បាន​គឺមាន​ន័យ​ថា​​ការ​បង្ក្រាប​បាន​សំរេច​លទ្ធ​ផល​ល្អ​បំផុត​ សម្លាប់​កាន់​តែ​តិច​កាន់​តែ​ល្អ​។ ការ​សម្លាប់​អស់ប្រជាជន​ច្រើន​ ធន​ធានកម្លាំង​ពល​កម្ម​​មនុស្ស​ដែល​ជា​ប្រភព​នៃ​អំនាច​របស់​របប​ដឹក​នាំ​ដែរ​នោះ​ កាន់​តែ​ហោច​, ​ ប្រមូល​ពន្ធ​បាន​កាន់​តែ​តិច,​ រដ្ឋ​ក្រ​នាំ​ឱយ​អំពើ​ពុក​រលួយ​កាន់​តែ​ស៊ី​ជ្រៅ​​, រដ្ឋ​កាន់​តែ​ខ្សោយ។ លទ្ធផល​អាក្រក់​ជាង​នេះ​​ទៀត​នោះ​គឺ​​ ​យោធា​ក៏​មិន​អាច​នៅ​ស្មគ្រស្មោះ​​នឹង​របប​​ដឹក​នាំ​​បន្ត​ទៅ​ទៀត​ដែរ​​​ ប្រសិន​បើ​មាន​សមាជិក​​​ក្រុម​គ្រួសារ​ ញាតិ​សន្តាន​ មិត្រ​ភក្តិ​របស់​ពួក​គេ​​ស្លាប់​ដោយ​សារ​ការ​បង្ក្រាបនោះ​​។

បើ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​​មិន​សម្លាប់​ ប៉ុន្តែ​គ្រាន់​តែ​ចាប់​ដាក់​គុក​ធ្វើ​ទារុណ​កម្ម​វិញ​នោះ​ ក៏បាតុករ​មាន​តែ​​តាំង​ស្មារតី​ឱយ​រឹង​មាំ​​ ព្រោះ​សូម្បី​តែ​ពួក​គេ​​ប្រមូល​គ្នា​ស្មគ្រ​ចិត្ត​ឱយអាជ្ញាធរ​​ប៉ូលីស​​ចាប់ទាំង​អស់​គ្នា​​ក៏​គ្មាន​គុក​មាន​ទំហំ​ធំ​​គ្រប់​គ្រាន់​សំរាប់​ច្រក​ប្រជាជនដ៏​ច្រើន​នោះ​ដែរ​។ បាតុករ​កាន់​តែ​ខ្លាច​ អ្នក​បង្ក្រាប​កាន់​តែ​ព្រហើន​ តែបើ​​ពួក​គេ​ក្លាហាន​វិញ អ្នក​​បង្ក្រាប​នឹង​ខ្លាច​ពួក​គេ​វិញ​។ ​គុក​ធ្វើ​ឡើង​សំរាប់​ដាក់​ឧក្រិដ្ឋ​ជន អ្នក​​ទោស​ ជន​សង្ស័យ​ ​មិន​មែន​សំរាប់ដាក់​​ប្រជាជនស៊ីវិល​ទេ​ ដូច្នេះ​រដ្ឋក៏​ទំនង​ជា​​គ្មាន​គុក​ទំហំ​ធំ​ល្មម​​ទៅផ្ទុកបាតុករ​ទាំង​អស់​នោះ​ដែរ​ អាចច្រក​បាន​តែ​​​ត្រឹម​តែ​មួយ​ចំនួន​តូច​ប៉ុណ្ណោះ​។ ទោះរដ្ឋ​​មានគុក​ធំ​​ក៏​ដោយ​ កង​កម្លាំង​សន្តិ​សុខ​ក៏​គ្មាន​ចំនួន​ច្រើន​អនេក​​អាច​ទៅ​ចាប់​ប្រជាជន​​មក​​ដាក់​គុក​ទាំង​អស់គ្នា​​ដែរ ទោះ​ចាប់​បាន​ក៏​បាន​ដោយ​ពិបាក​​​។ ​​​បើមាន​​អ្នក​ត្រូវ​បាន​ចាប់​ខ្លួន​មកនោះ​​ជា​សមាជិក​​​គ្រួសារ ​ញាតិ​សន្តាន​ មិត្រ​ភក្តិ​ អ្នក​ជិត​ខាង​ អ្នក​ស្គាល់​គ្នា​ របស់ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​ទាំង​នោះ ពួក​គេ​ត្រូវតែ​បង្ខំ​ចិត្ត​មិន​អនុវត្ត​តាម​បទបញ្ជា​​​ ព្រោះ​ពួក​គេ​​មិន​អាច​ដាច់​ចិត្តចាប់​មនុស្ស​ដែល​ជាប់​មាន​ទំនាក់​ទំនង​គ្នា​ទាំង​នោះ​ដាក់​គុក ឬ​បណ្តោយ​ពួក​គេ​ឱយ​​រស់​នៅ​ត្រដាប​ត្រដួស​ក្នុង​គុកនោះឡើយ​​។​ ទោះបី​​មេ​​ពួកគេ​​បង្ខំ​ឱយ​សម្លាប់​ ក៏​កំរ​មាន​មនុស្ស​ណា​អាច​សម្លាប់ឬ​ធ្វើ​ទារុណ​កម្ម​មនុស្សដែល​​ជិត​ស្និទ្ធ​នឹង​ខ្លួន​ណាស់​ ភ្នាក់​ងារ​ទាំង​នោះ​​ក៏​មិន​មែន​ជា​ករណី​លើក​លែង​​ដែរ​។ អ្នក​ដែល​ដាច់​ចិត្តធ្វើ​បាន​ លុះ​ណា​​ការ​តាំង​ចិត្ត​ខ្ពស់​ឬ​អមនុស្ស​ធម៌​បំផុត​។​

ក្នុង​របប​ដឹក​នាំបែប​​ផ្តាច់​ការ ទោះ​បី​​កង​កម្លាំង​សន្តិ​សុខ​និង​​យោធា​គឺ​ជា​ប្រភេទ​មនុស្ស​ដែល​គេ​បណ្តុះ​បណ្តាលទុក​គ្រាន់​​បង្រ្កាប​ប្រើ​ហិង្សា​លើ​មនុស្ស​មួយ​ក្រុម​ទៀត​ក៏​ដោយ​ ​​​វា​មិន​អាច​ទៅ​រួច​ឡើយ​ដែលថា​ ​មនុស្សមួយ​​ក្រុម​អាច​រស់​នៅ​ដាច់​ពី​ប្រជាជន​ទួទៅ​​ទាំង​មូលបាន​​។ ​ គុក​ដែល​ពោរពេញ​ដោយ​​បាតុករ​ច្រើន​ហៀរ​ពេគ​​ធ្វើ​ឱយ​​ពិបាក​គ្រប់​គ្រង​ ​ចំណាយ​ធន​ធាន​​ទំនុក​បំរុងច្រើន​ បង្កើត​បាន​ជា​សម្លេង​​ឡូឡាខ្លាំង​​ គ្រាន់​តែ​នាំ​ពួក​គេ​នាំ​គ្នាស្រែក​​ឬ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​អត់​អាហារ​ទាំង​អស់​គ្នា​នោះ​ ក៏​ឈឺ​ក្បាល​វិល​មុខ​ឆ្មាំ​គុក​ដែរ​។ រដ្ឋ​មួយ​ដែល​ចាប់​ប្រជាជន​ច្រើន​ដាក់គុក​​ ​​កម្លាំង​ពលកម្ម​ក៏​​ច្រើន​ដែល​ត្រូវ​បាត់​បង់​ពី​ទី​ផ្សារ​ បាត់​បង់​ពន្ធ​អាករ​​ចូល​រដ្ឋ​ ប្រជាជន​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ឯទៀត​មិន​អាច​នៅ​សុខ​ដែរ​ ព្រោះ​ពួក​គេក៏​អាច​មាន​សមាជិក​​គ្រួសារ​ ញាតិ​សន្តាន ​មិត្រ​ភក្តិ​ជាប់​ឃុំ​ដែ​រ។ បើ​អ្នក​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ទាំង​អស់​នាំ​គ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម​អហិង្សា ឬ​កូដ​កម្ម​ឈប់​ធ្វើ​ការ​​ទៀត កង​កម្លាំង​ទាំង​នោះ​ពិត​ជា​ពិបាក​ទប់​ទល់​ណាស់​​។ បើ​ចាប់​ឃុំ​បាតុករ​ថ្មី​ទៀត​ គ្មាន​​កន្លែងសល់​សំរាប់​ដាក់​ទេ​។  បើ​ប្រើ​ឡាន​ទឹក​ ឬ​ឧស្ម័ន​បង្ហូរ​​ទឹក​ភ្នែក​ ហើយ​ពួក​គេ​នៅ​តែ​ធ្វើ​បាតុកម្មទាម​ទារ​ឱយ​ដោះ​លែង​ទៀត ក៏​មិន​ប្រាកដ​ថា​អាច​បញ្ឈប់​បាតុកម្មបាន​​ដែរ​។ ​​លោក​ស្រី​​ ឆេណូវេថ បាន​អះ​អាង​ថា​ «ទោះ​នៅ​ក្នុង​ប្រទេស​ណា​ក៏​ដោយ​ គ្មាន​អ្នក​មាន​ស្វាមី​ភក្តិនឹង​​របប​ណា​មួយអាច​រស់​នៅ​ដាច់​តែ​ឯង​ពី​ប្រជាជន​ខ្លួន​ឯង​ទាំង​មូលបាន​​ឡើយ​។»

យោធា​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​ខ្លាំង​តែកាយ​និង​អាវុធប៉ុណ្ណោះ​ ប៉ុន្តែ​ពួក​គេ​ខ្លះ​គ្មាន​ឆន្ទៈ​​បំរើរបប​ដឹក​នាំ​ដោយ​ស្មោះ​អស់​ពី​ចិត្ត​នោះ​ទេ​​។ ក្នុង​របប​ផ្តាច់​ការ ​ទាហាន​យោធា​ ​កង​សន្តិ​សុខ​ ប៉ូលីស​ ក៏​ពុំ​ខុស​ពី​ប្រជាជន​ទួទៅ​ដែរ​ គឺ​រង​គ្រោះ​ពី​អំពើ​ពុក​រលួយ ខ្សែ​ស្រលាយបក្ស​ពួក​​និយម​របស់​មេ​ដឹក​នាំធំ​ៗ​ដូច​តែ​គ្នាទេ​​។​ ការ​ប្រកាន់​បក្ស​ពួក​និយម​ អ្នក​ធំ​ស៊ី​​អ្នក​តូច​ អ្នក​តូច​ស៊ី​អ្នក​តូច​បន្ត​គ្នា​​ ហើយ​នៅចួន​កាល​​ អ្នក​ធំ​​មាន​ក្រពះ​​​យក្ស ​ ស៊ីទាំង​អស់តែ​ម្តងក៏​មាន​​​ ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​មិន​ពេញ​ចិត្ត​នឹង​ថ្នាក់​លើរបស់​ខ្លួន ពួក​គេ​​​ធ្វើ​តាម​តែ​ទង្វើ​ តែ​ក្នុង​ចិត្ត​ខឹង​ស្អប់​ពេគ​ក្រៃ​។ ថ្នាក់​លើ​នោះ​ហើយ​ដែល​​តែង​តែ​គាប​សង្កត់​ កិន​យក​ប្រយោជន៍​ លួច​ឬកាត់​ប្រាក់​ខែ​ពួក​គេ​ មិន​ខ្វាយ​ខ្វល់​ពី​សុខ​ទុក្ខ​ជីវភាព​រស់នៅ​​​របស់​​ពួក​គេ​ ប្លន់​ដី​ពួក​គេ​ ពេល​សង្គ្រាម​នឹក​ដល់​ពួក​គេ​ ក្រោយ​សង្គ្រាម​ ពិការ​ផង​ អស់​ទ្រព្យ​ផង​ ត្រូវ​គេ​បំបរ​បង់បំភ្លេច​​ចោល​​លែង​នឹក​នាយ៉ាង​កំសត់​​។​ ក​ម្លាំង​យោធា​​អាច​យក​ជីវិត​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​​ដោយ​ងាយ​ស្រួល​ក៏​ពិត​មែន​ ប៉ុន្តែ​​​សូម្បី​តែ​ពួក​គេ​​ក៏​ទទួល​រង​ការ​ខូច​ខាត​​ដែរ គ្រាន់​តែ​តិច​ឬ​ច្រើន​ ដោយ​ផ្ទាល់​ឬ​ប្រយោល​ប៉ុណ្ណោះ​ ព្រោះ​ពួក​គេ​ស៊ី​ប្រាក់​ខែ​ប្រជាជន​និង​រស់​នៅ​ជា​មួយ​ប្រជាជន​ មិន​មែន​ជា​មួយ​ថ្នាក់​លើ​នោះ​ទេ​។​ ​រដ្ឋ​សម្លាប់​ប្រជា​ជន​ឯងដែល​ជា​ធន​ធាន​​មនុស្ស​ដ៏​ចាំ​បាច់​របស់​រដ្ឋ​ប្រាកដ​ជា​មិន​អាច​បន្ត​ត្រដរ​រស់​បាន​យូរ​ប៉ុន្មាន​ឡើយ។ ការ​បង្រ្កាប​មិន​មែន​បង្ហាញ​ថា ​​ជន​ផ្តាច់​ការ​ខ្លាំងនោះ​ឡើយ​​​ តែ​គឺ​បាតុករ​ខ្លាំង​ រហូត​ដល់​ធ្វើ​ឱយ​ជន​ផ្តាច់​ការ​​ខ្លាច​ព្រួយ​បារម្ភ​ពី​សុវត្ថិភាព​និង​​អំនាច​របស់​ពួក​គេ​ ហេតុ​នេះ​ទើប​ពួក​គេប្រញាប់​​ប្រញាល​វាយ​បំបែក​ជា​បន្ទាន់​​។​ លោក​ ខាល់​ ឌើត (Karl W. Deutsch) អ្នក​ជំនាញ​វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ​ជាតិ​ឆែក បានអះ​អាង​អំពី​របប​ផ្តាច់​ការ​ប្រមូល​ផ្តុំ​ខ្លាំង​ដូច​ជា​ របប​សព្វាអាជ្ញាធរ​និយម​ ដែល​គេ​តែង​តែង​គិត​ថា​ខ្លាំង​នោះ​ ថា​រិត​តែ​ត្រូវ​ការ​ប្រជាជន​ខ្លាំង​ជាង​របប​ផ្សេង​ទៅ​ទៀត។ ​​​លោក​បាន​សរសេរ​ដូច្នេះ​​​ «​អំនាច​ប្រមូល​ផ្តុំផ្ដាច់មុខ​​ (Totalitarian Power) មាន​អានុ​ភាព​ខ្លាំង​ លុះ​ត្រា​តែ​វា​មិន​ត្រូវ​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​ញឹក​ញាប់​។ ប្រសិន​បើ​គេ​ប្រើ​វាប្រឆាំង​នឹង​ប្រជាជន​ទាំង​មូល​​គ្រប់​ពេល​វេលានោះ​​ វា​ពុំ​ទំនង​ជាអាច​​នៅ​តែមាន​អានុភាព​​​​ខ្លាំង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​យូរនោះ​​ឡើយ​​។ ដោយ​សារ​របប​សព្វាជ្ញាធរ​និយម​ត្រូវ​ការ​អំនាចត្រួត​ត្រា​ប្រជាជន​​ច្រើន​ជាង​​របប​ផ្សេងទៀត​ របប​បែប​នេះ​ត្រូវ​ការ​​ទម្លាប់​​គោរព​តាម​អាជ្ញាធរ​ ដែលមាន​​​នៅ​ពាស​ពេញ​ប្រទេស​និង​អាច​ទុក​ចិត្ត​បាន​ផង​ដែរ ​នៅ​ក្នុង​ចំណោម​ប្រជាជន។ លើស​ពី​នេះ​ ពួក​គេ​ត្រូវ​ការ​ការ​គាំទ្រ​សកម្ម​ យ៉ាង​ហោច​ណាស់​ ក៏​ពី​ផ្នែកសំខាន់​​នៃប្រជាជន​ទាំង​មូល​នៅ​ក្នុង​ករណី​ចាំ​បាច់​​ដែរ​។» ហេតុ​នេះ​​ហើយ​ គេ​មិន​អាច​អះ​អាង​ថា​ អំនាច​ប្រមូល​ផ្តុំ​ផ្តាច់​មុខ​និង​ការ​ប្រើ​កម្លាំង​ហិង្សា​បង្ក្រាប​ប្រជាជន​ថា​ខ្លាំង​នោះ​ទេ​ នៅ​ពេល​ដែល​អំនាច​និង​កម្លាំងនោះ​ពឹង​ផ្អែក​យ៉ាង​សម្បើម​​លើ​ប្រជាជន​ដដែលនោះ​​​។ ប្រើ​កម្លាំងកាន់​តែ​ខ្លាំង​ ​​មិន​មែន​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ទេ​តែ​គឺ​កាន់​តែ​ខ្សោយ​ ហើយ​កាន់​តែ​គ្មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ចំពោះ​អ្នក​រង​អំនាច​បែប​នេះ​​ទៀត​ផង​​។ ទោះ​កាយ​ស្រប​ក៏​ចិត្ត​ពួក​គេមិនអាច​​ស្រប​ដែរ​ ព្រោះ​ចិត្ត​គ្រប់​គ្រង​រាង​កាយ​ជា​ជាង​រាង​កាយ​ត្រួត​ត្រា​ចិត្ត​។ វា​មិន​ខុស​ពី​បុរស​ខ្លាំង​ម្នាក់​​ប្រើ​កម្លាំង​មិន​សំរាក​ ​ហើយ​ទី​បំផុត​ក៏​អស់​កម្លាំង​ដួលដេក​​ដោយ​ឯក​ឯងនោះ​ដែរ​។

អប្រសិទ្ធភាព​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​បាតុកម្ម​អហិង្សា​

Repression Painting

នៅ​ពេល​ប្រឈម​មុខ​នឹង​ការ​បង្ក្រា​ប អំពើហិង្សា​មិន​មែន​ជា​ជំរើស​ចុង​ក្រោយ​ឡើយ​។ ​​ វិធី​អហិង្សា​នៅ​តែអាច​​ប្រើ​បាន​និង​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ បើ​វិធី​មួយ​ទៅ​មិន​រួច​ គេ​នៅ​សល់​វិធី​ជា​ច្រើន​ទៀតដែល​​ទៅ​រួច​។ ​គេ​អាច​យក​​ទៅ​ប្រើ​បាន​ទៅ​តាម​កាលៈ​ទេសៈ​ ស្ថាន​ភាព​ជាក់​ស្តែង​ ​​ថ្លឹង​ថ្លែង​ទៅ​តាម​​ការ​សំរេច​ចិត្ត​និង​ប្រតិកម្ម​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ​។ ជំនឿ​ដែល​ថា ​នៅ​ពេល​មាន​ការ​បង្ក្រាប ​បាតុករ​ឈប់​គាំទ្រ​និង​មិន​ចូល​រួមបាតុកម្មទៀតនោះ​​​​ គ្រាន់​តែ​ជា​ការ​ពិត​ក្លែង​ក្លាយ​ប៉ុណ្ណោះ​។​​ពេល​ចួបប្រទះ​​នឹង​ការបង្ក្រាប បាតុកម្ម​អហិង្សា​មាន​សង្ឃឹម​ជោគ​ជ័យ​ដល់ទៅ​ ​៤៦ភាគ​រយឯ​ណោះ​​ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ កុប​កម្ម​ហិង្សា​មាន​សង្ឃឹម​តែ​ ២០ភាគ​រយ​ទេ​​ ពោល​គឺ​បាតុកម្ម​អហិង្សា​ទំនង​ជា​អាច​ជោគ​ជ័យ​ជាងកុប​កម្ម​ហិង្សា​​លើស​ពី​ពីរ​ដង​។ ​​បាតុកម្ម​អាច​ឈ្នះ​និង​ទាញ​យក​ប្រយោជន៍​ពី​ការ​បង្ក្រាប​បាន​ យោល​តាម​លោក​ស្រី​ ឆេណូវេថ​ ពី​ព្រោះ​មាន​​ហេតុ​ផលចំបង​​ពីរ​៖

១. ​ការ​បង្ក្រាបដែល​មាន​ចេតនា​ចង់​បំបែក​បាតុកម្ម​មិន​បាន​ធ្វើ​ឱយ​បាតុកម្ម​ចុះ​ខ្សោយ​ទេបែរ​ជា​ធ្វើ​ឱយ​​បាតុកម្មកាន់​តែ​​ខ្លាំង​ទៅ​វិញ​ ពោល​គឺ​ការ​បង្ក្រាប​បាន​​​​បង្កើន​កំរិតនៃ​​ការកៀង​គរ​​បាតុករ​ឱយ​ចូល​រួម​បន្ថែម​ទៀត​ (Mobilization)​។ លោក​ស្រី​ ឆេណូវេថ​ មិន​បាន​រក​ឃើញថា​​ ការ​បង្ក្រាប​ធ្វើ​ឱយ​បាតុកម្ម​ចុះ​ខ្សោយ​ឡើយ​ វា​អាច​បន្ថយ​កំរិត​សកម្ម​ភាព​បាតុកម្ម​ក្នុង​រយៈ​ខ្លី​ ប៉ុន្តែ​ក្នុង​រយៈពេល​​វែង​ វា​ជំរុញ​ឱយ​មាន​ការ​កៀង​គរ​ប្រជាជន​ឱយ​ចូល​រួម​ចលនា​ក្នុង​ទ្រង់​ទ្រាយ​ធំ​ទៅ​វិញ​។​ បាតុកម្ម​អហិង្សា​មិន​ត្រឹម​តែ​អាច​ជោគ​ជ័យ​ពេល​ប្រឈម​ដោយ​ផ្ទាល់​​នឹង​ការ​បង្ក្រាបនោះ​ទេ​ ប៉ុន្តែ​របប​ដឹក​នាំ​បើក​ការ​បង្ក្រាបដោយ​ហិង្សា​​បែរ​ជាបង្កើន​ឱកាស​ជោគ​ជ័យ​ឱយ​ចលនា​ ២២ភាគ​រយ​ថែម​ទៀត​។ លោក​ ប៊្រៀន​ ម៉ារទីន​ (Brian Martin)​ ជា​​អ្នក​វិទ្យាសាស្ត្រ​ម្នាក់​ដែល​បានចំណាយ​ពេល​​សិក្សា​អំពី​ដំណើរការ​​នេះ ហើយ​លោកបានហៅ​បាតុភូត​នេះ​​ថា​​ Backfire យើង​សូម​ប្រែ​នៅ​ទី​នេះ​បណ្តោះ​អាសន្ន​ថា​​ «បដិផល​ឬ​ប្រតិ​ផល​» ពោល​គឺ ​​​ជា​​លទ្ធ​ផល​ផ្ទុយ​ពីការ​រំពឹង​ទុកដែល​អ្នកប្រពឹត្ត​មាន​ចេតនា​ចង់​បាន​។ យោល​តាម​លោក ​ការ​បង្ក្រាប​របស់​របប​ដឹក​នាំ​អាច​ទទួល​បាន​បដិផល​ ល្គឹក​ណា​អំពើ​អយុត្តិធម៌​ ជា​រឿយ​ៗគឺ​ការ​វាយ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​ហុច​ផល​អវិជ្ជមាន មក​​​ផ្លាត​ត្រូវ​អ្នក​បង្ក​ឡើង​ទៅ​វិញ៖ ក. ធ្វើ​ឱយ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទំនាក់​ទំនង​អំនាច​ដោយ​ពង្រឹង​សាមគ្គី​ភាព​ក្នុង​ចលនា​តវ៉ា ​​ ខ. ប្រជាជន​គាំទ្រ​និង​ចូល​រួម​កាន់តែ​​ច្រើន​ គ. បង្កើត​ឱយ​មានការ​ខ្វែង​គំនិត​និង​ទំនាស់​ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​គាំទ្រ​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​ ឃ. ការ​គាំទ្រ​ពី​ខាង​ក្រៅ​​រួម​មាន​​ភាគី​​អន្តរជាតិ​ដែល​ធ្លាប់​តែ​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​បែរប្តូរមក​​​គាំទ្រ​ចលនា​ប្រឆាំង​វិញ​​​។

២.​ ការ​បង្ក្រាប​មិន​អាចប្រព្រឹត្ត​ទៅ​​បាន​ឋិត​ថេរ​យូរ​អង្វែង​​ឡើយ​​ ពោល​គឺ​ គេ​មិន​អាច​បង្ក្រាប​គ្រប់​ប្រជាជន​ គ្រប់ពេល​វេលា​ គ្រប់ទីកន្លែង​បាន​ទេ​។ ​​​បើ​បាតករ​នៅ​តែ​ចួប​គ្នាជា​ថ្មី​ ចលនា​នៅ​តែ​បន្ត​ នឹង​នៅ​តែ​​​កើន​សមាជិក។ ម្យ៉ាងទៀត ​ចលនា​អាច​ផ្លាស់​ប្តូរ​ទី​តាំង​ធ្វើ​បាតុកម្ម​មិន​ឱយ​អ្នក​បង្ក្រាប​ដឹង​ បាតុកម្ម​នៅ​ច្រើន​កន្លែង​ផ្សេង​គ្នា​ ប្រើ​វិធី​បាតុ​កម្ម​ដោយ​មិន​ចេញ​មុខ​ផ្ទាល់​នៅ​ទី​សាធារណៈ​ ឧ. ​វិធី​បំបែក​គ្នា​ទៅរក​​ទី​មាន​សុវត្ថិភាពពេល​មាន​ការ​បង្ក្រាប​ (Dispersion)​,​ វិធី​នៅ​ឱយ​ឆ្ងាយ​ពី​កន្លែង​គ្រោះ​ថ្នាក់​ (Stay away),​ ឬ​ការ​តវ៉ា​នៅ​ផ្ទះ សំងំ​មិន​ចេញ​ទៅ​ចួប​ជុំ​គ្នា (Stay at home protest),​​កូដកម្ម​ឈប់​សំរាក​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ មិន​ព្រម​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ ឬ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​តែ​ធ្វើ​យឺត (Go slow)​។ល។ អ្នក​បង្ក្រាបមិន​អាច​ដើរ​តាម​បង្ក្រាប​គ្រប់​ប្រជាជន​ដែល​មាន​ចំនួន​ច្រើន​ជាង​ខ្លួនឡើយ​ ហើយ​ទោះ​បង្ក្រាប​បានក៏​បាន​​តិចនិង​​ធ្វើ​មិន​បាន​យូរ​​​​​ដែរ​​។​ នៅ​ពេល​មាន​ការ​លំបាក​បែប​នេះ​ ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​អាចអស់​កម្លាំងធ្វើ​ការ​​ ដូច្នេះ​រដ្ឋាភិបាល​ត្រូវ​ផ្តល់​លុយ​បន្ថែម​ច្រើន​ឡើង​រហូត​ ដើម្បី​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឱយ​ពួក​គេ​ព្រម​មក​បំពេញ​ភារកិច្ច​បន្ត​ ស្រប​ពេល​ប្រជាជនកាន់​តែ​ច្រើន​​ពន្យារ​ពេល​ធ្វើ​កូដកម្ម​ទៀត​ ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​គាំង​ធ្វើ​ឱយ​រដ្ឋាភិបាល​ពុំ​អាច​ស៊ូ​បាន​យូរ​ឡើយ​។ ក្រុម​ហ៊ុន​នា​នា​ក៏​រង​ការ​ខូច​ខាត​ខ្លាំង​ពី​កូដកម្ម​ដែរ​ ជា​ហេតុ​​ជំរុញ​ឱយ​​ពួក​គេ​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​និង​គ្មាន​លុយ​ច្រើនទៅ​​ជួល​កង​សន្តិ​សុខ​ឱយ​ទៅ​បង្ខំ​បាតុករ​នោះ​ទេ​​​។ នៅ​ពេល​វិធី​បំបែក​គ្នាត្រូវ​បាន​ប្រើ​ដើម្បី​​គេច​ពី​ការ​បង្ក្រាប​ វា​នាំ​ឱយ​កង​កម្លាំង​សន្តិ​សុខ​ អាជ្ញាធរ​ ប៉ូលីស​ យោធា​ទាហាន​ មាន​ការ​លំបាក​យ៉ាង​ខ្លាំង​ក្នុង​ការ​តាម​បង្ក្រាប​និង​​ចាប់​ខ្លួន​ ពី​ព្រោះ​ក្រុម​បាតុករ​ដើរ​ខ្សែលើ​​ក្រុម​អាជ្ញាធរ​ត្រង់​មាន​គ្នី​គ្នា​ច្រើន​ទាំង​ពេល​បំបែក​គ្នា​ប្រសេច​ប្រសាច​និង​ពេល​ពួក​គេ​ធ្វើ​កូដកម្ម​នៅ​ផ្ទះ​ មិន​ទៅ​ធ្វើ​ការ​។ ​ការ​ដែល​បាតុករ​ពួន​សំងំនៅ​​ផ្ទះ​ក្នុង​តំបន់ដែល​មាន​ការ​ប្រទូស​សារាយ​​ ​មិន​ចេញ​ឱយ​ពួក​គេ​វាយ​នៅ​ទី​សារធារណៈ​ ពួក​គេ​ត្រូវ​ដើរ​ឆែក​ឆេរ​ពី​ផ្ទះ​មួយ​ទៅ​ផ្ទះមួយ​​ ដើម្បី​បង្ខំ​ឱយ​បាតុករ​ចូល​ទៅ​ធ្វើ​ការ​វិញ​។ ទោះ​បី​បាតុករ​គ្មាន​ពាក់​ម៉ាស់​បិត​មុខ​ក៏​ដោយ​ ក៏​ចំនួន​ច្រើន​នៃ​បាតុករ​បានបង្កើន​​ភាព​​អនាមិក​ដោយ​ស្វ័យ​ប្រវត្តិ​ ដូច្នេះ​អាជ្ញាធរ​ពិបាក​ចំណាំ​អត្តសញ្ញាណបាតុករ​ណាស់​។ ពួក​គេ​មាន​តែវាយ​ឬ​សម្លុត​ពី​ផ្ទះ​មួយ​ទៅ​ផ្ទះ​មួយ ដោយ​​មិន​ខ្វល់ថា ​​អ្នក​នោះ​បាន​ចូល​រួម​បាតុកម្ម​ឬ​អត់ទេ​​​​។ ការ​ដើរ​បង្ក្រាបតាម​​​ផ្ទះ ​គ្មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ផង​និង​មិន​អាច​ធ្វើបាន​រហូតផង​។​​ យើង​ដឹង​ហើយ​ថា ​បាតុករ​ទាំង​អស់​ ពុំ​មែននៅ​កន្លែង​តែ​មួយ ដូច​ជា​នៅ​ទី​សាធារណៈ​ ឬ​តាម​ផ្លូវ​ដូច​កាល​ដែល​ដើរ​ហែ​ក្បួន​​ផ្តុំ​គ្នា​តវ៉ា​នោះ​ទេ​។ ​​​​បាតុករ​មាន​ទី​លំនៅ​ចួន​ក្បែរគ្នា​​ ចួន​ឆ្ងាយ​ពី​គ្នា​​ គេ​ពិត​ជា​ត្រូវ​ការ​កង​សន្តិសុខ​ច្រើន​ដើម្បី​ដើរ​បង្ក្រាប​តាម​ផ្ទះ​។ ការ​វាយ​បង្ក្រាប​តាម​ផ្ទះបញ្ឈប់​បាតុកម្ម​មិនបាន​ហើយ​ នៅ​ជំរុញ​ឱយ​ពួក​គេ​ផ្តុំ​គ្នា​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ជា​ថ្មី​ទៀត​ ព្រោះ​​នៅ​ពេលដែល​​ពួក​គេ​ចេញ​ទៅ​ផ្តុំ​គ្នា​ក៏​វាយ​ ពួន​សំងំ​នៅ​ផ្ទះ​សោះ​ក៏​វាយ​ គឺ​ជំរុញ​ឱយពួក​គេ​ចាក​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​ទៅ​ស្រុក​កំណើត កម្លាំង​ពល​កម្ម​រិត​​តែ​បាត់បង់​ពី​កន្លែង​ធ្វើ​ការ​ ដោយ​ហេតុ​ថា​ពួក​គេ​មិន​នៅ​ផ្ទះ​ផង​ ចង់​​បង្ខំ​ពួក​គេ​ឱយ​ទៅ​ធ្វើ​ការ​វិញ ក៏​មិន​ដឹង​ថា​ទៅតាម​រក​​ពួក​គេ​នៅ​ឯ​ណា​ដែរ​​។ នៅ​ពេល​គេ​ដើរ​បង្ក្រាប​តាម​ផ្ទះ​ នាំ​ឱយ​ប្រជាជន​បិតទ្វារ​​ផ្ទះ​ចាក់​ចោរ​ចាក​ចេញ​ពី​​កន្លែង​ទៅ​ផ្តុំ​គ្នា​ដដែល មិន​នៅ​ផ្ទះ​ឱយ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​វាយ​ដោយ​ងាយៗនោះ​​ទេ​ ព្រោះ​មាន​គ្នា​កាន់​តែ​ច្រើន​ កាន់​តែ​មាន​ភាព​កក់​ក្តៅ​និង​សុវត្ថិភាព​ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ទើប​​ពួក​គេ​​ផ្តុំ​គ្នា​ឡើង​វិញ​​។ ការដើរ​​បង្ក្រាបតាម​ផ្ទះ​នៅ​តំបន់​បាតុកម្ម​ធ្វើ​ឱយ​ផ្ទះ​​ដែល​ធ្លាប់​តែ​ជា​កន្លែង​មាន​សុវត្ថិភាព​បំផុត ​ក្លាយ​ជាទី​អសុវត្ថិភាព​បំផុត​ទៅវិញ​។ ដរាប​ណា​​បាតុករ​ចេះ​តែ​គេច​វេះ​ មិនទៅ​បំពេញ​​​ពល​កម្ម​បំរើ​ការ​ងារឱយ​ស្ថាប័ន​របស់​ពួក​គេ​ ​ស្ថាប័ន​ទាំង​នោះ​នៅ​តែ​គាំង​ដំណើរ​ គេ​ពុំ​អាច​បង្ក្រាប​ប្រជាជន​ដែល​បបួល​គ្នា​ធ្វើ​ជា​ពលរដ្ឋ​អត់​ការ​ងារ​ធ្វើ​ទាំង​អស់​គ្នាបាន​​ដែរ​​។ បាតុករ​នឹង​បង្ខំ​ចិត្ត​ចាក​ចេញ​ពី​ផ្ទះ​ ឬទោះ​​នៅ​ក៏​នៅ​មិន​សុខដែរ​​ ​ជា​ពិសេស ​នៅ​ពេលដែល​​ពួក​គេ​អាច​មើល​តាម​​បង្អួច​ឃើញ​ឆាក​ប្រយុទ្ធ​ផ្ទាល់​នឹង​ភ្នែក ពួក​គេ​រិត​តែ​បារម្ភ​ពី​សុវត្ថិភាព​ផ្ទាល់ខ្លួន​​។ នៅ​ក្នុង​តំបន់​បាតុកម្ម​ ក្រោយ​ពេល​ប្រជាជន​ទៅ​​ធ្វើ​បាតុកម្ម​អស់​ អ្នក​នៅ​ផ្ទះមួយ​ចំនួន​តូច​​ទៅ​ជា​មាន​អារម្ម​ថា​គ្មាន​សុវត្ថិភាព​ទៅ​វិញ​។ គួរ​កត់​សម្គាល់​ផង​ដែរ​ថា​ កង​កម្លាំងសន្តិ​សុខ​​ទាំង​នោះ​ពូកែ​តែ​ខាង​វាយ​បង្ក្រាបប៉ុណ្ណោះ​​។ នៅ​ពេល​ប្រឈម​នឹង​ភាគី​ម្ខាង​ទៀត​ដែល​មិន​ព្រម​តដៃ​ ​បែរ​ជាធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​ពិបាក មិន​ងាយ​ស្រួលដូច​ជា​​តតាំង​ជា​មួយ​កុប​ករ​ហិង្សា​ឡើយ​។​ ពេល​ចុះ​ទៅ​បង្ក្រាប​ ពួក​គេ​ត្រូវ​លេង​ល្បែង​ដេញ​ចាប់​ជា​មួយ​បាតុករ​ដដែលៗ​រហូត​ វា​ពិត​​ជា​ហត់​និង​គួរឱយ​​ធុញ​ទ្រាន់​ណាស់​សំរាប់​ពួក​គេ​។

លោក​ ខឺត​ ហ្ស៊ក់​ (២០០៥, ទំ. ១០) បាន​បដិសេធ​មតិ​ទួទៅ​ដែល​ថា​ ការ​បង្ក្រាប​កាត់​បន្ថយ​ប្រសិទ្ធ​ភាពនៃ​វិធី​អហិង្សា​របស់​​ចលនា។ លោក​​អះ​អាង​ថា «យុទ្ធនាការ​ប្រើ​ប្រាស់​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ធ្លាប់បាន​ជោគ​ជ័យ​រហូត​មក​នៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​គាប​សង្កត់​ ហើយ​ក៏​មាន​ករណី​អប្រសិទ្ធ​ភាព​ក្នុង​ការ​​បើកចំហ​នយោបាយ​ប្រជាធិបតេយ្យ​ដែរ​។ ប្រាកដ​ណាស់​ថា​ ការ​បង្ក្រាប​ដាក់​កំរិត​​​សមត្ថភាព​របស់​គូ​ប្រជែង​ក្នុង​ការ​រៀប​ចំ​ចលនា​ ទាក់​ទងគ្នា​​ កៀង​គរសមាជិក​​ និង​ការ​ចូល​រួម​ក្នុង​សកម្ម​ភាព​​ជា​ក្រុម ព្រម​ទាំង​បង្កើន​ហានិភ័យ​នៃ​ការ​ចូល​រួម​សកម្ម​ភាព​រួមគ្នា​ទៀត​ផង​​​។ តែ​ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ ការ​បង្ក្រាប​គ្រាន់​តែ​ជា​កត្តា​មួយ​ក្នុង​ចំណោមកត្តា​​ជា​ច្រើនទៀត​ដែល​ជះ​ឥទ្ធិ​ពល​លើ​ចម្ងាយ​ផ្លូវទៅ​ដល់​គោល​ដៅ​​នៃ​ការ​​តស៊ូដែល​ប្រើ​ប្រាស់​សកម្ម​ភាពអហិង្សា​ប៉ុណ្ណោះ​​ ប៉ុន្តែ​​វា​ពុំ​មែន​ជាគ្រឿង​កំណត់​តែ​មួយ​នៃ​​ទិន្ន​ផល​របស់​យុទ្ធនាការ​នោះ​ទេ។​​​» យើង​តែង​តែ​គិត​ថា​ វិធីតវ៉ា​ដោយ​​អហិង្សា​មិន​តប​ត​នេះ​ពុំ​អាចយក​​ឈ្នះ​ការ​បង្ក្រាប​ដ៏​សាហាវ​របស់​កង​រក្សា​សន្តិ​សុខ​ឡើយ​ វា​មិន​ត្រឹម​តែ​មិន​សម​ទំនង​នឹ​ង​វិចារណញ្ញាណ​ប៉ុណ្ណោះ​ទេ​ តែ​គឺ​ព្រមទាំង​​ផ្ទុយ​ស្រលះ​ពី​សភាវគតិ​ទៀត​ផង​។ ទាំង​អស់​នេះ​កើត​ឡើង​ដោយ​សារ​​ការ​​យល់​ច្រលំ​អំពីពាក្យ​ថា​ «យក​ឈ្នះ​» ក្នុង​បរិបទ​ប្រយុទ្ធ​របស់​កុប​កម្ម​ហិង្សា​។ បាតុកម្ម​អហិង្សា​មិន​មែន​យក​ឈ្នះ​អ្នក​បង្ក្រាប​ដោយ​វាយ​ពួក​គេ​ឱយ​ក្រាប​ចុះ​ចាញ់​នោះ​ទេ តែ​គឺ​ឈ្នះ​ផ្លូវ​ចិត្ត​របស់​ពួក​គេ​ ដោយ​ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​ឈប់​បង្ក្រាប​ឬឈប់​ស្តាប់​បញ្ជា​មេ​របស់​ពួក​គេ​។​ លោក​ ខឺត​ ហ្ស៊ក់​ (២០០៥, ទំ. ៤២-៤៣) ឱយ​ហេតុ​ផល​ចំនួន​បួន​អំពី​អប្រសិទ្ធ​ភាព​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​៖

១. ការ​បង្ក្រាប​បង្កើន​សាមគ្គី​ភាព​និង​ការ​ប្តេជ្ញា​របស់​បាតុករ​ចំពោះ​យុទ្ធនា​ការ​​ ហើយ​ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​នៅ​តែ​បន្ត​សកម្ម​ភាព​ជា​ក្រុម​និង​រក្សា​វិន័យ​អហិង្សា​របស់​ខ្លួន​ ទោះ​បី​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ការ​បង្ក្រាប​ ក៏​ចំនួន​សមាជិក​ថ្មីនឹង​កើន​ឡើង​ជា​បន្ត​បន្ទាប់ដែរ​ គឺ​សមាជិក​ថ្មី​​ដែល​​​បាន​មក​ពី​​ក្រុម​ជំទាស់​ដែល​រង​អំពើ​អយុត្តិធម៌​របស់​រដ្ឋាភិបាល​​នោះ​។

២. ការ​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​ទៅ​លើ​ពលរដ្ឋ​ដែល​គ្មានអាវុធ​នៅ​នឹង​ដៃ​នឹង​នាំ​ឱយ​មាន​ការ​ចោទ​សួរ​ងឿង​ឆ្ងល់​​យ៉ាង​ខ្លាំង​ពី​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​របស់អាជ្ញាធរ​​រដ្ឋាភិបាល​ ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​​វរ​ជន​នយោបាយ ដែលបាតុភូត​នេះ​មិន​ងាយ​កើត​ឡើង​ឡើយ​​ក្នុង​​ការ​បង្ក្រាបកុប​កម្ម​ហិង្សា​​។ ​បើ​ការ​បែក​ខ្ញែក​ខ្វែង​មតិ​រវាង​វរជន​ទាំង​នោះ​កើត​មាន​​​​ នោះ​ការ​បង្ក្រាប​នឹងបំណែក​បង្កើត​បាន​នូវ​​ចំណែក​ក្រុម​វរជនស្រប​ចលនា​ទៅ​តទល់​មតិ​នឹង​ក្រុម​វរជន​ប្រឆាំង​ចលនា​។ ប៉ុន្តែ​ទោះ​បី​មិន​ទាន់​មាន​ការ​បែក​ខ្ញែក​នោះ​កើត​ឡើងក៏​ដោយ​​ ក៏​ការ​បង្ក្រាប​នៅ​តែ​ជំរុញ​ឱយ​ការ​បែក​ខ្ញែក​នោះ​កកើត​ឡើង​ដែរ​ វា​គ្រាន់​តែ​ជា​បញ្ហា​វេលា​មុន​និង​ក្រោយ​ប៉ុណ្ណោះ​។

៣.​ ការ​បែង​ខ្ញែក​នេះ​ក៏​អាច​កើត​មាន​ក្នុង​ចំណោម​កង​កម្លាំង​ការ​ពារ​សន្តិ​សុខ​និង​យោធាដែរ​ ដោយ​មាន​ក្រុម​ស្រប​នឹង​ចលនា​បដិសេធ​មិន​គោរព​តាមបទ​បញ្ជា​ថ្នាក់​លើ​ ក្នុង​នោះ​លេច​រូប​ភាព​ចេញ​ជា​​​ការចាក​ចេញ​បោះ​បង់​ការងារ​​ឬ​សុំ​ច្បាប់​ឈប់​សំរាក​ ការ​មិន​គោរព​ឬ​មិន​ធ្វើ​តាមសេចក្តី​បង្គាប់​របស់​មេ​ជា​ដើម​។ ប្រតិ​កម្ម​របស់​ពួក​គេ​​ចំពោះ​បាតុករ​អហិង្សា​អាច​មាន​ជា​សមាន​ចិត្ត​ ​ទោះ​ខ្លះ​មាន​តិច​ឬខ្លះ​មាន​​ច្រើន ​ប៉ុន្តែក្នុង​ករណី​កុប​កម្ម​ហិង្សា​វិញ​ វាជា​​បាតុកភូតដ៏​​​កំរ​ ពី​ព្រោះ​ជីវិត​បុគ្គល​ផ្ទាល់របស់​អ្នក​បង្ក្រាប​​​រង​ការគំរាម​កំហែង​ពីអំពើ​ហិង្សា​របស់​កុប​ករ​។

៤. ​ភាគី​ទី​បី​និងក្រុម​​សាធារណៈ​​​ មាន​ដូច​ជា​មហាជន​ទួទៅ​ ចលនា​សង្គម​ឆ្លង​ប្រទេស​ អង្គការ​អន្តរ​ជាតិ​ រដ្ឋាភិបាល​បរទេស​ ទំនង​ជាបញ្ចេញ​សកម្ម​ភាព​ជំទាស់​ទៅ​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​​ ឬ​ផ្តល់​ជា​ការ​គាំទ្រ​ដល់​ភាគី​ប្រឆាំង​រដ្ឋាភិបាល​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​ដែល​មានការ​បង្ក្រាប​ពលរដ្ឋ​គ្មាន​ប្រដាប់​អាវុធ ​ព្រោះ​អំពើព្រៃ​ផ្សៃ​បង្ក្រាបដោយ​​ហិង្សាពន្លេច​ចេញ​នូវ​ភាព​មិន​ស្រប​ច្បាប់​​របស់​រដ្ឋាភិបាលថា ​ពួក​គេ​កាន់​អំនាច​ដោយ​អាស្រ័យ​លើ​កម្លាំង​ជា​ជាង​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​។​​ ដំណើរ​ការ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​នេះ​អាច​កើត​ឡើង​តាម​រយៈ​ក្រុម​ទី​បី កាល​ណា​ពួក​គេ​​​បាន​ដឹង​ឮ​អំពី​ព្រឹត្តិការណ៍​បង្ក្រាប ​និង​យក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​ខ្វាយ​ខ្វល់​អំពី​ផល​វិបាក​អវិជ្ជមាន​​​នោះ។ ការ​ប្រឈម​មុខ​គ្នា​តទល់​មិន​ស្មើ​ភាព​រវាង​​កង​កម្លាំងសន្តិសុខ​របស់​រដ្ឋដោយ​​​មាន​ប្រដាប់​អាវុធនិង​បាតុករ​តវ៉ា​ដោយ​ដៃ​ទទេ នឹង​នាំ​ឱយ​មាន​ការ​រីក​រាលនូវ​ទំហំ​​​ភាព​តាន​តឹង​​​​ក្នុង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ មាន​ប៉ះ​ពាល់អាក្រក់​​យ៉ាង​ខ្លាំងទៅ​លើ​ជំហរ​របស់​រដ្ឋក្នុង​ការ​បន្ត​ការ​បង្ក្រាប​និង​ជំរុញ​ឱយ​ភាគី​ទី​បី​ចូល​រួម​ដែរ​។

អាស្រ័យ​លើ​ហេតុ​ទាំង​បួន​នេះ​ហើយ​ លោក​ ខឺត​ ហ្ស៊ក់​ ​​សន្និដ្ឋាន​​ថា​ «ចលនា​អហិង្សា​នៅ​តែ​ឋិត​ថេរ​នៅ​ចំពោះ​មុខ​ការ​បង្ក្រាប​ ដំណើរ​ការ​ទាំង​នេះ​កាន់តែសកម្មឡើង​​។ រដ្ឋ​បញ្ចេញឱយ​ឃើញ​នូវ​​អំពើ​ហិង្សា​​របស់​ខ្លួន​ ផ្ទុយ​ពី​អំពើ​អហិង្សារបស់​បាតុករ វា​​ហុច​ផល​អវិជ្ជមាន​ទៅ​លើ​រដ្ឋ​ខ្លួន​ឯង​និង​នាំ​ឱយ​មាន​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​មតិ​ [ចំពោះ​រដ្ឋាភិបាល]​ ដែល​កែ​ប្រែ​ទំនាក់​ទំនង​អំនាច​។ ប៉ុន្តែ​ ឋិត​នៅ​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​ដែល​គូ​ប្រជែង​​រដ្ឋាភិបាល (កុប​ករ​) ​​ប្រើប្រាស់​ហិង្សា​វិញ​ ការ​បង្ក្រាប​របស់​រដ្ឋ​នឹង​ត្រូវ​បាន​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ត្រឹម​ត្រូវ​អាច​ទទួល​យក​បានទៅ​វិញ​​។​»

​            ចំណុច​ដ៏​​សំខាន់​បំផុត​ដែល​ជា​លទ្ធផល​គួរ​ជា​ទី​គាប់​ចិត្ត​ចំពោះ​ចលនាប្រជាជន​ ​គឺ​​​ការ​បែក​ខ្ញែក​ឬ​ខ្វែង​ទស្សនៈគ្នា​​ក្នុង​ចំណោម​ពួក​អ្នក​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​កើត​ចេញ​មក​ពី​​ការ​បង្ក្រាប​​។ ​លោក​ស្រី​ ឆេណូវេថ​ បាន​បន្ត​ពិសោធ​បន្ថែម​លើចំណុច​​នេះ ដោយ​ពង្រីក​ករណី​សិក្សា​ ​និង​តេស្តឃើញ​​ថា​សមត្មិកម្ម​នេះ​​ត្រឹម​ត្រូវ​ប្រាកដមែន​​​។ ​លោក​ស្រី​បាន​ហៅចំណុច​នេះ​​ថា​ «ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ម្ចាស់​ឬ​ភក្តី​ភាព​» (Loyalty Shift)​​។ លោក​ស្រីបាន​កំណត់​យក​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ភក្តី​ភាព​នេះ​តែ​ក្នុង​ចំណោម​កង​​​សន្តិ​សុខប៉ុណ្ណោះ​​និង​គិត​តាំង​ពី​យុទ្ធនាការ​ផ្តើម​រហូត​ដល់បញ្ចប់​ ព្រោះការ​កំណត់​បែប​នេះ​​ជា​រង្វាស់​ម៉ត់​ចត់​ជាង​គេ​​ ដោយ​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​ជា​ឧបករណ៍​ប្រឆាំង​នឹង​បាតុករ​សំខាន់​ជាង​គេ​ ទោះ​បី​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ភក្តី​ភាព​នេះ​ក៏​កើត​មាន​ក្នុង​ចំណោម​ក្រុម​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាលលផ្សេង​ទៀត​ក៏​ដោយ​ ដូច​ជា​ពួក​អ្នក​រដ្ឋ​ការ​ជា​អាទិ​។ លទ្ធ​ផល​នៃ​ការ​សិក្សា​​បាន​រក​ឃើញ​ថា​ យុទ្ធនាការ​ដែល​មាន​ការ​ចូល​រួម​ទូលំ​ទូលាយ​ទំនង​ជា​នាំទៅ​​រក​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ភក្តី​ភាព​នេះ​​​​​​ គឺ​ថា​ការ​ចូល​រួម​ឬ​ចំនួន​សមាជិក​របស់​យុទ្ធនាការ​កាន់​តែ​កើន​ឡើង​ ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ភក្តី​ភាព​កាន់​តែ​ទំនង​ជា​កើត​មាន​​និង​រីក​រាល​ដាល​ នាំ​ឱយ​ការ​បង្ក្រាបកាន់​តែ​​មិន​ងាយ​​កើត​ឡើង​។ យុទ្ធនាការ​ធំៗ​ដែល​មានការ​​ប្តេជ្ញា​ប្រកាន់ខ្ជាប់​នូវ​ការ​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សា​ ជា​ជាង​ធ្វើ​កុប​កម្ម​ដោយ​ហិង្សា​​ ទំនង​ជាជំរុញ​ឱយ​មាន​​ការ​បោះ​បង់​ការ​បង្ក្រាប​របស់កង​សន្តិ​សុខ​​។ យុទ្ធនាការធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​ទ្រង់​ទ្រាយ​ធំមាន​សមាជិក​ច្រើន​ ​ មាន​ឱកាស​ ៦០​ភាគ​រយក្នុង​ការ​ជះ​ឥទ្ធិ​ពល​លើ​​កង​សន្តិ​សុខឱយ​​​បោះ​​បង់​ភារកិច្ច​ និង​មាន​ការ​កើន​ឡើងមក​​ពី​យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​តូចបំផុត​លើស​ពី​ ៥០​ភាគ​រយ​។ ចំណែក​កុប​កម្ម​ហិង្សា​វិញ​ ​ជ័យ​ជំនះ​ដោយ​ឡែក​ចំពោះ​ការ​ទាញ​យក​កង​យោធា​មក​នៅ​ខាង​ខ្លួន​វិញ​ គឺ​នៅ​ចន្លោះ​ពី​ ១០ភាគ​រយ​ទៅ​ ៤០ភាគ​រយ​ ហើយក៏​​អាស្រ័យ​ទៅ​លើ​​ចំនួន​សមាជិក​កុប​កម្ម​កើន​ឡើង​ដែរ​។ តែ​មាន​រឿង​​មិន​ល្អ​មួយ​ត្រង់​ថា​ ​តទល់​នឹង​កុប​កម្ម​ហិង្សា​ កង​សន្តិ​សុខ​មាន​តែ​រួប​រួម​ឯក​ភាព​នៅ​ពី​ក្រោយ​របប​ដឹក​នាំ​ ​ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​រឹត​​តែ​ប្រយុទ្ធ​ស្លាប់​រស់​ស្មោះ​ស្មគ្រ​នឹង​របប​ដឹក​នាំ ហើយ​​របប​ដឹកនាំ​ក៏​នឹង​សម្អាត​ក្រុម​អ្នក​មាន​គំនិត​ប្រឆាំងចេញ​​ពីជួរ​ទាប់​ដែរ​។ រឿង​ដ៏​សំខាន់ជាក់​ស្តែង​​ដែល​ជំរុញ​ឱយ​​កង​សន្តិ​សុខ​បោះ​បង់​ការ​ងារ​បង្ក្រាប​របស់​ខ្លួន ​គឺ​មកពី​​ចំណង​ខ្សែ​ស្រលាយ​ញាតិ​សន្តាន​​​និង​បណ្តាញ​ទំនាក់​ទំនង​សង្គម​ ដែល​ចង​ភ្ជាប់​សមាជិក​ខាង​វរជន​ទៅ​នឹង​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ទាំង​មូល​ដែល​បាន​កើន​ឡើង​។ ប្រសិន​បើ​មាន​គេសុំ​សម្ភាសន៍​​​​អំពី​ការ​មិន​បង្ក្រាប​ ពួក​កង​សន្តិ​សុខ​នឹង​ប​ន្លឺ​យ៉ាង​សាមញ្ញថា​​ «ខ្ញុំ​ឃើញ​កូន​របស់​ខ្ញុំ​នៅ​ក្នុង​ហ្វូង​បាតុករ​» ​«ពួក​ម៉ាក​របស់​ខ្ញុំ​នៅ​ក្នុង​នោះ​» ឬ «មាន​អ្នក​ជិត​ខ្ញុំ​នៅ​​ក្នុង​ចំណោម​បាតុករ​។»​ បណ្តាញ​សង្គមគ្រួសារ​ទាំង​អស់នេះ​​នឹង​កាន់​តែ​អាច​មាន​ច្រើន​ឡើង​ នៅ​ពេល​ដែល​អ្នក​ចូល​រួម​យុទ្ធនាការកើន​ឡើង​ដែរ​។ នេះ​ក៏​បង្ហាញពី​​ហេតុ​ផល​មួយ​ដែល​ក្រុម​កង​សន្តិ​សុខមាន​ទំនោរ​អារម្ម​មួយ​គិត​ថា​មិន​ល្អ​ឬ​មិន​ត្រឹម​ត្រូវ​ ដែល​វា​ជាឧបករណ៍​វាស់​ស្ទង់​សមត្ថ​ភាព​របស់ចលនា​ប្រឆាំង​។ ​តំរូវ​ការ​កញ្ចប់​ថវិកា​រដ្ឋ​​របស់​ទាហាន​ ប៉ូលីស​ ថ្នាក់​លើ​​របស់​ពួក​រដ្ឋ​ការ នាំ​ឱយ​ពួក​គេ​ពិចារណា​ចោទសួរ​​អំពី​ជីវភាព​រស់​នៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​ ហានិភ័យ​ និង​ថ្លៃ​ខូច​ខាត​ជា​ច្រើន​ដែល​អាច​កើត​មាន​ចំពោះ​ពួក​គេ ​នៅ​ពេល​ដែល​ប្រើ​សកម្ម​ភាព​ហិង្សា​​ទៅ​លើ​យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​។ ​​ករណី​កុប​កម្ម​ហិង្សា​វិញ​ ពួក​គេ​មិន​ចាំ​បាច់​គិត​គូរ​ពិចារណា​ច្រើន​អំពី​ប្រការ​ខាងលើ​នេះ​ទេ​ ​ ព្រោះ​​បង្ក្រាប​ក្រុម​កុប​ករ​គឺ​ជា​ជំរើស​តែ​មួយ​គត់​ដើម្បី​បំបាត់​ការ​​គំរាម​កំហែង​សុវត្ថិភាព​ផ្លូវ​កាយ​របស់​ពួក​គេ​ ​​ម្យ៉ាង​កុប​ករ​គ្រាន់​តែ​ជា​ក្រុម​ភាគ​តិច​ចេញមក​ពី​ចំនួន​​ប្រជាជន​ទាំង​មូល​ប៉ុណ្ណោះ​ ដូច្នេះ​កំរ​មាន​អ្នក​ស្គាល់​​គ្នាក្នុង​នោះ​ដែល​អាច​នាំ​ឱយ​មាន​សមាន​ចិត្ត​កើត​ឡើង​ណាស់​​។ យ៉ាង​ណា​មិញ​ ក្នុង​ចំណោម​អ្នក​រក​ស៊ី​ធំៗ​ដែល​ស្និទ្ធ​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​វិញ​ ការ​បន្ត​ទំនាស់​រវាង​រដ្ឋាភិបាល​និង​ក្រុម​​បាតុករ​បង្ក​ការ​​ខាតបង់​​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​ខ្លាំង​ដែល​ជំរុញ​ឱយ​ពួក​គេ ដាក់​សម្ពាធ​​បង្ខំរដ្ឋាភិបាលឱយ​សំរុះ​សំរួល​ផ្សះ​ផ្សារ​ធ្វើ​តាម​ការ​ទារ​ទាម​របស់​បាតុករដែរ​។

បាតុកម្ម​អហិង្សា​អាច​បង្ក​បង្កើត​បាតុភូត​វិជ្ជមាន​ចំពោះ​ចលនា​របស់​ខ្លួន​ និង​អវិជ្ជមាន​ចំពោះ​របប​ដឹក​នាំ​បាន​ លុះ​ត្រា​តែ​បាតុកម្ម​នោះ​អហិង្សា​ ពោល​គឺ​វិន័យ​អហិង្សា​គឺ​ជា​កត្តា​ចាំ​បាច់​ណាស់​ក្នុងការ​កំណត់​វាសនា​បាតុករ​ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ បើ​បាតុករ​ប្រែ​ទៅ​​ប្រើ​កម្លាំង​ហិង្សា​និង​អាវុធ​ នោះ​បាតុភូត​វិជ្ជមានដែល​បំរុង​នឹង​កើត​ឡើង​​​នឹង​បាត់​បង់ អ្នក​ទទួល​ផល​គឺ​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ទើប​ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​ប្រឹង​បញ្ចូល​ជន​បង្កប់​ទៅ​​បំប្លែង​ចលនា​ឱយ​ប្រែ​ជា​ហិង្សា​ ព្រោះ​ពួក​គេ​ខ្លាច​ពី​ឥទ្ធិពល​នៃ​អំនាច​អហិង្សា​របស់​ប្រជាជន​នេះ​ឯង​។ លោក​ ជីន​ សាប​ បាន​រំឭក​ថា​ «វិន័យ​អហិង្សា​គឺ​ជា​គន្លឹះ​ជោគ​ជ័យ​និង​ត្រូវ​តែ​រក្សា​ឱយ​បាន​ ទោះ​បី​ជន​ផ្តាច់​ការ​ព្យាយាម​បង្កប់​រនុក​ក្នុងមក​បង្ក​រឿង​​និង​ប្រើ​ហិង្សា​ឃោរ​ឃៅ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​។» បើ​គិត​ពីរឿង​សីលធម៌​ អហិង្សា​គោល​ការណ៍​គឺជា​អំពើ​ដ៏​គួរ​ឱយ​សរសើរ​និង​គួរ​ឱយ​គោរព​ ដោយ​សុខ​ចិត្ត​គេច​វេះ​មិន​ប្រយុទ្ធ​ ឬបើ​ចៀសមិន​​ផុត​ សុខ​ចិត្ត​​ឱយ​គេ​វាយមិន​ត​ដៃ​​ ​ជា​ជាង​ដូច​មនុស្ស​មួយ​ចំនួន​យល់​ថា​ទន់​ជ្រាយ​និង​គ្មាន​បាន​ការ​។ ​លោក​ ខឺត​ ហ្ស៊ក់​ បាន​ពន្លះ​ចេញ​នូវ​សារៈ​សំខាន់​ខាង​យុទ្ធ​សាស្ត្រនៃ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ដោយ​លើក​ឡើង​ថា «សំរាប់​ការ​អនុវត្តជាក់​ស្តែង​ វិន័យ​អហិង្សា​គ្មាន​ទាក់​ទង​អ្វីទាល់​តែ​សោះ​​នឹង​សីល​ធម៌​ ប៉ុន្តែអ្វី​ទាំង​អស់​គឺ​ជា​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​។  វា​ពាក់​ពាន់នឹង​ការ​អប់​រុំ​អ្នក​ចូល​រួមអំពី​អំនាច​នៃ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ ផល​វិបាក​អវិជ្ជមានទៅ​ថ្ងៃ​ក្រោយ​នៃ​អំពើ​ហិង្សា​ និង​ការ​បង្កប់​រនុង​ក្នុង​របស់​រដ្ឋដែល​អាច​​អុច​អាល​ឱយ [បាតុករ] ​​មាន​ប្រតិកម្ម​ហិង្សា [ទៅ​នឹង​ការ​បង្ក្រាប]​ ដើម្បី​រដ្ឋ​អាចធ្វើ​ឱយ​ការ​​បង្ក្រាប​ដោយ​ហិង្សា​របស់​ខ្លួន​ត្រឹម​ត្រូវ​ស្រប​ច្បាប់​និង​​សម​ហេតុ​ផល​។​​​​​​​» អំពើ​ហិង្សា​មិន​ត្រឹម​តែសង្គ្រោះ​ចលនា​មិនបាន​ទេ​ តែ​ជួយ​ឱយ​គំរោង​ការ​បំផ្លាញ​ចលនា​របស់​រដ្ឋាភិបាល​សំរេច​ទៅ​វិញ​។ ដូច្នេះ​ តើ​បាតុករ​មិន​ត្រូវ​​សូម្បី​តែ​វាយ​ការពារ​ខ្លួន​មែន​ទេ​​​​? ត្រង់​ចំណុច​នេះ​ហើយ​ដែល​លោក​ ម៉េលខូម​ អ៊ីច (Malcolm X)​​ ​អ្នក​រិះ​គន់​ការ​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សារបស់​លោក​ ម៉ារទីន​ លូធើរ​ ឃីង​ ថ្លែងជំទាស់​​​ថា​ «វាជា​​ទង្វើ​ឧក្រិដ្ឋ​ដែល​បង្រៀន​មនុស្ស​មិន​ឱយ​វាយ​ការ​ពារ​ខ្លួន​​ នៅ​ពេល​ដែល​ពួក​គេ​តែង​តែ​​ជា​ជន​រង​គ្រោះ​ពី​​ការ​វាយ​ប្រហារ​ឃោរ​ឃៅ​នោះ​។» លោក​ ជីន​ សាប​ ក៏​បាន​និយាយ​ដែល​ថា​ ហិង្សា​បន្តិច​បន្តួច​ការ​ពារ​ខ្លួនគឺជា​រឿង​ដែល​​ពុំ​ចៀស​រួច​ ឬ​ហិង្សា​តិច​តួច​ ដើម្បី​រំដោះ​ខ្លួន​រត់​គេចគឺ​អាច​ទទួល​យក​បាន​ ប៉ុន្តែ​គេ​ពុំ​អាច​យក​មក​លាយ​ឡំ​​នឹង​ហិង្សា​ចេតនា​របស់​បាតុករ​ទៅ​លើ​ភ្នាក់​ងារ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​នោះ​ទេ ទោះ​បី​ពួក​គេ​មិន​មែន​ជា​ជន​បង្កប់​ក៏​ដោយ​។​​​​ ​ ​លោក​ក៏​បាន​ផ្តល់​យោបល់ឱយ​​​កែន​បាតុករ​ចេញ​ឱយ​ឆ្ងាយ​ពី​ក្រុម​​ដែល​ប្រើ​ហិង្សា​ទាំង​នោះ​ដែរ​។ លោក​ ខឺត​ ហ្ស៊ក់​ (២០០៥, ទំ. ៤៤) បាន​ពន្យល់​ហេតុ​ផល​យ៉ាង​ល្អ​អំពីភាព​ចាំ​បាច់​​នៃ​ការមិន​ព្រម​ប្រើ​ហិង្សា​របស់​បាតុករ​​ ឬ​ផល​អាក្រក់​នៃ​អំពើ​ហិង្សារបស់​បាតុករ​ទៅ​លើ​បាតុកម្ម​ខ្លួន​ឯង​​​៖

១.​ ការ​ឈឺ​ចាប់​និង​បញ្ហា​របស់បាតុករ​នឹង​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋាភិបាល​បង្វែរ​បន្លំ​ទៅ​រក​អំពើ​ហិង្សា​របស់​​បាតុករ​វិញ​​​។

២. ចលនា​ប្រើ​មធ្យោបាយ​​ហិង្សាដែល​​ជា​ចំណុច​​ខ្សោយ​បំផុត​របស់ចលនារបស់​ខ្លួន​ទៅ​វាយ​ក្រុម​រដ្ឋាភិបាល​ដែល​មាន​កម្លាំង​​ខ្លាំង​បំផុត​ខាង​ប្រើ​ហិង្សា​​ ជាលទ្ធ​ផល​​នាំ​ឱយ​​ឱកាស​ដើរ​​ខ្សែ​លើ​របស់​ចលនាត្រូវ​បាន​យក​ចេញ​ទៅ​បាត់​និង​បាន​ទៅ​លើ​រដ្ឋាភិបាល​វិញ​​​។

៣. ប្រព្រឹត្ត​អំពើ​ហិង្សា​ក្នុងចលនា​បង្កើត​ឱយ​មាន​ផល​ប៉ះ​ពាល់អាក្រក់​​ផ្ទុយ​ពី​ការ​ចង់​បាន​ (បដិផល​) បង្ខំ​ឱយ​ក្រុម​សាធារណៈ​និង​ភាគី​​ទីបីកាន់​ជើង​រដ្ឋាភិបាល​​ ចលនា​នឹងស្រកចុះ​​ការ​គាំទ្រ ​រដ្ឋាភិបាល​នឹង​ចាំ​ត្រង​ប្រយោជន៍។​​ពាក្យ​ចោទ​​ប្រកាន់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ថា​ចលនា​ប្រជាជន​ប្រើ​ហិង្សា​នឹង​​​​ក្លាយ​ជា​ការ​ពិត​ ជា​ហេតុ​នាំ​ឱយ​​គេ​​ជឿ​រដ្ឋាភិបាលវិញ​ រដ្ឋាភិបាល​ក៏​មិន​ចាំ​បាច់​ហត់ចំណាយ​ប្រាក់​​បញ្ជូន​ជន​បង្កប់ទៅ​បង្ក​រឿង​ដែរ​​។ រដ្ឋាភិបាល​នឹង​រិត​តែ​រឹង​មាំ​ អ្នក​គាំទ្រ​ដ៏ខ្លាំងក្លា​របស់​ចលនា​នឹង​រវាត​ចិត្ត​ ទោះ​បី​ហិង្សា​របស់​បាតុករ​មាន​មូល​ហេតុ​សម​រម្យក៏​ដោយ​។

៤.​ ហិង្សា​របស់បាតុករ​នឹងជួយ​​ផ្តល់​ហេតុផល​ស្រប​ច្បាប់​ត្រឹម​ត្រូវឱយ​​ការ​បង្ក្រាប​របស់​​រដ្ឋាភិបាល​​​ ក្នុង​លេស​រក្សា​សណ្តាប់​ធ្នាប់ ​​អនុវត្ត​ច្បាប់​និង​ការ​ពារ​សន្តិ​សុខ​ជាតិ​។ ទោះ​បី​របប​ដឹក​នាំ​មិន​គោរព​ច្បាប់​ក៏​ដោយ​ បើ​មាន​ច្បាប់​កំពូល​ការ​ពារ​សិទ្ធិ​ធ្វើបាតុកម្ម​ដោយ​សន្តិ​វិធី​និង​ច្បាប់​ព្រហ្មទណ្ឌ​ការ​ពារ​​ជន​ស៊ីវិល​គ្មាន​អាវុធ​នៅ​នឹង​ដៃ​​ រដ្ឋាភិបាល​នឹងទទួល​បាន​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​ដែល​​បាត់​បង់​​នោះ​ បើ​សិន​បាតុករ​​ប្រើ​ហិង្សា​។ សរុប​មក​ ដរាប​ណា​ឱយ​តែ​រក្សា​វិន័យ​អហិង្សា​​បាន​ខ្ជាប់​ខ្ជួន​ ទោះ​រដ្ឋ​បង្ក្រាប​ឬ​មិន​បង្ក្រាប​ក៏​ដោយ​ ចលនា​ប្រជាជន​នៅ​តែ​ឈ្នះ​ចិត្តទស្សនិក​ជន​ទាំង​ឡាយ​ ​បាន​ការ​គាំទ្រ​ពី​មជ្ឈ​ដ្ឋាន​សង្គម​ជាតិ​និង​អន្តរជាតិ និង​បំបាក់​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​​ បង្ក្រាប​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ ចលនា​កាន់​តែ​ចំណេញ​ រដ្ឋាភិបាល​កាន់​តែ​ខាត​។​

លោក​ស្រី​​ ឆេណូវេថ​ (២០១១) តាម​រយៈ​ករណី​សិក្សា​ដោយ​ឡែក​ផ្សេង​ពី​ការ​សិក្សាដែល​ធ្វើ​រួម​នឹងលោក​ស្រី​ ស្ទីហ្វឹន​​ អំពី​បដិផល​នៅ​ក្នុង​ចលនា​ប្រជាជន​នៅតាម​បណ្តា​​ប្រទេស​នៃ​តំបន់​អារ៉ាប់​ (Backfire in Arap Spring) មាន​ដូច​ជា​ ទុយនេស៊ី ដែល​មានលោក​​ បេន​ អាលី (Ben Ali)  ជា​ជន​ផ្តាច់​ការ​,​ អេហ្ស៊ីប មានលោក​ ​ហូស្ន៊ី មូបារ៉ាក់ (Husni Mubarak),​ លីប៊ី មានលោក​ មូអាមម៉ារ ​ហ្គាដាហ្វ៊ី​ (Muammar al-Qadhafi)  និង​បារ៉ែន មានលោក​​​ ហាម៉ាត់​ អាល់​ ខាលីហ្វា​ (Hamad Al Khalifa) ដែល​គេនិយម​​ស្គាល់​ថា​ជា​ «និទាឃរដូវ​អារ៉ាប់»។  លោក​ស្រី​បាន​អះ​អាង​ថា​ «អ្នក​កាន់​អំនាច​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ការ​បង្ក្រាបក៏​អាច​ជា​ប្រភព​នៃ​ចំណុច​ខ្សោយធំ​​បំផុត​របស់​របប​ដឹក​នាំ​ដែរ។ របប​ដឹក​នាំ​ត្រូវ​ឱយ​លុយ​ប៉ូលីស​និង​ទាហាន​ដើម្បី​បំពេញ​ការ​ងារ​របស់​ពួក​គេ​។ ហានិភ័យ​ការ​ងារ​កើន​ឡើង​ ថ្លៃ​ចំណាយ​ក៏​ត្រូវ​កើន​ឡើងទៅ​តាម​នោះ​ដែរ​ ដើម្បី​ឱយ​ពួក​គេ​មក​ធ្វើ​ការ​បន្ត​។ ​គិត​​តាមដំណើរ​​នយោបាយ​ ការ​បង្ក្រាប​បាន​បំបាក់​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​ នៅ​ពេល​ដំណាល​គ្នា​នោះ​​ដែរ​ វា​ក៏​បង្កឱយ​មាន​​ការ​ឈឺ​ចាប់​តវ៉ាប្រឆាំង​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​វិញដែរ​​​​។ ការ​ឈឺ​ចាប់​នេះ​បើ​ត្រូវ​បាន​គេ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ទូលំ​ទូលាយ​អាចធ្វើ​ឱយ​​ជន​ផ្តាច់​ការធ្លាក់ជ្រុះ​​ចេញ​ពីកៅអី​​អំនាចរបស់​ពួក​គេ​បាន​​។» ដើម្បី​ធ្វើឱយ​​ការ​បង្ក្រាប​ផ្លាត​មក​ត្រូវ​ជន​ផ្តាច់​ការ​វិញ​ មាន​កត្តា​ចាំ​បាច់​មួយ​ចំនួន​ដែល​លោក​ស្រី​បាន​ពន្លះ​ចេញ​ពី​ករណី​សិក្សាដោយ​ឡែក​​នេះ​៖

១. ​វិន័យ​អហិង្សា: ចលនា​នៅ​តែ​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សា​ រក្សា​វិន័យ​អហិង្សា​ និង​ប្រើ​ប្រាស់​វិធី​គេច​វេះ​បញ្ចៀស​ពីការ​​បង្ក្រាប​ ទោះ​បី​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​តែ​ចាត់​វិធាន​តឹង​រឹង​យង់​ឃ្នង​ និង​បញ្ចូល​ជន​បង្កប់​មក​បំប្លែង​អុច​អាល​ឱយ​មាន​អំពើ​ហិង្សា​កើត​ឡើង​ក៏​ដោយ​។

២. ការ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ជា​សាធារណៈអំពី​ការ​បង្ក្រាប: បើ​ព្រឹត្តិការណ៍​បង្ក្រាប​មិន​ត្រូវ​បាន​ចែក​ចាយ​ឱយ​សាធារណជន​ដឹង​ទេ​ នោះ​ការ​បង្ក្រាប​ហាក់​ដូច​ជា​មិន​បាន​កើតឡើង​​​តែ​ម្តង​ ​រដ្ឋាភិបាល​ក៏​ងាយនឹង​​បោក​ប្រជាជន​ ព្រមទាំង​​​បដិសេធ​រាល់​ការ​ទាក់​ទង​ទាំង​ឡាយ​នឹង​ការ​បញ្ជា​ឱយ​បង្ក្រាប​ទៅ​លើ​ប្រជាជន​​នោះ​ដែរ​។ ដើម្បី​ទប់​ស្កាត់​ការ​ទម្លាយចេញ​នូវ​​អំពើ​ឧក្រិដ្ឋ​របស់ខ្លួន​ ​រដ្ឋាភិបាល​បានចាប់​ខ្លួន​​​អ្នក​សារពត៌មាន​ក្នុង​ស្រុក បណ្តេញ​អ្នក​សារពត៌មាន​បរទេស​ បិត​បណ្តាញ​អគ្គិសនី​និង​ប្រព័ន្ធ​អ៊ីនធើរ​នេត​ រិត​ត្បិត​អ្នក​​ប្រើ​ទូរសព្ទ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​ពត៌មាន​ចល័ត​ដទៃ​ទៀត។ ប៉ុន្តែ​សកម្ម​ជន​នៅ​តែ​អាច​ទាក់​ទង​គ្នា​ដោយផ្ទាល់​ ចែក​ចាយ​ពត៌មានឱយ​គ្នា​​ពី​​កុំព្យូទ័រ​​​មួយ​ទៅ​មួយ​ បង្កើត​ខិត្ត​បណ្ណ​ សំនេរ​ខ្លីៗ​​ ភ្ជាប់​ដោយ​រូប​ភាព​ជា​ដើម​។ ​ទោះ​បីរដ្ឋាភិបាល​កាត់​ផ្តាច់​បណ្តាញ​ទំនាក់​ទំនង​ក៏​ដោយ គេ​នៅ​តែ​អាច​ផ្ទេរ​ពត៌មាន​ទៅ​សាធារណជន​បាន​​ឱយ​តែ​មាន​ភាព​ច្នៃ​ប្រតិដ្ឋ​ ទង្វើ​រាំង​ខ្ទប់​ពត៌មាន​របស់​រដ្ឋាភិបាល​នោះ​​មាន​តែ​រុញ​ប្រជាជន​ឱយ​ទៅ​ចូល​រួម​ចលនា​ ដើម្បី​ទទួល​បាន​ពត៌មានទៅ​វិញ​​​។ ​​

៣. ភក្តី​ភាព​របស់​កង​សន្តិសុខ: កង​សន្តិសុខនឹង​មាន​ជំហរ​រេ​រា បង្វែរ​ភក្តី​ភាព​របស់​ខ្លួន​ពី​របប​ដឹក​នាំ​មក​ចលនា​ប្រជាជន​វិញ​ ពី​ព្រោះ​ពួក​គេ​ជាប់ពាក់​ពាន់​នឹង​មនុស្ស​នៅ​ក្នុង​ចលនា​ប្រជាជន​​។ ​ចួន​កាល​ ពួក​គេ​មិន​ធ្វើ​តាម​បញ្ជាឱយ​​​បង្ក្រាប ហើយ​ក៏​មិន​ចូល​រួម​បាតុកម្ម​ជា​មួយ​ប្រជាជនដែរ​​ គឺ​នៅ​រក្សា​ជំហរ​អព្យាក្រឹត​ ដែល​ទង្វើ​នេះ​ធ្វើ​ឱយ​រដ្ឋាភិបាល​​បាត់​បង់​សសរ​ស្តម្ភ​គាំទ្រ​ដ៏​សំខាន់​របស់​ខ្លួន​ ​ប្រជាជនក៏​គ្មាន​ឧបសគ្គ​រារាំងចលនា​​បន្ត​ទៀតដែរ​​។ ដើម្បី​ផ្តាច់​ចំណង​សង្គម​រវាង​កង​កម្លាំង​សន្តិ​សុខ​នៅ​តាម​មូលដ្ឋាន​និង​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​​ ជន​ផ្តាច់ការ​បានប្រើ​​​​យោធាស៊ី​​ឈ្នួល​ពី​បរទេស​មក​បង្ក្រាប​ប្រជាជន​​។ មើល​ឃើញ​ថា​ពិបាក​ធ្វើ​ឱយ​ទាហាន​បរទេស​បោះ​បង់​ការ​ងារ​បង្ក្រាបរបស់​ខ្លួន​​​ ចលនាប្រជាជន​បាន​ផ្លាស់​ប្តូរ​វិធី​ផ្តុំ​គ្នា​មក​វិធី​បំបែក​គ្នា​​​​ មិន​ប្រឈម​មុខ​នឹង​កង​កម្លាំង​​បរទេស​ ​ និង​ប្តូរ​មុខ​សញ្ញា​ពី​កង​កម្លាំង​ទាហាន​​មក​លើ​អ្នក​រដ្ឋការ​និង​អ្នករក​ស៊ី​ធំ​ៗវិញ​ ដោយ​​​​ធ្វើ​កូដកម្ម​មិន​ទៅ​ធ្វើ​ការ​ធ្វើ​ឱយ​ប្រព័ន្ធ​សេដ្ឋកិច្ច​ជាប់គាំង​។​ ដោយ​ទាហាន​ស៊ី​ឈ្នួល​មាន​តម្លៃ​ថ្លៃ​ រដ្ឋ​មិន​អាច​ទ្រទ្រង់បាន​យូរ​ឡើយ​ ជា​ពិសេស នៅ​ពេល​ទាហានបរទេស​ទាំង​នោះ​​ក៏​​បង្ក្រាប​បាតុករមិន​បាន​​ ​​​ ​បាតុករ​​ក៏​នៅ​តែ​ធ្វើ​កូដ​កម្ម​ពលិការ​សេដ្ឋកិច្ច​បន្ថែម​ទៀត​។ បាតុករ​នៅ​​តែ​អាចដក​ថយ​មួយ​រយៈ​ រង់​ចាំក្រោយ​ពេល​ទាហាន​បរទេស​ទៅ​ផុត​ ចាក​ចេញពី​ប្រទេស​​ រួច​ហើយ​ប្រមូល​​ផ្តុំ​ក្រុម​​ជា​ថ្មី ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​បន្ត​។​​

ក្នុង​ករណី​ដែល​ការ​បង្ក្រាប​អាច​បំបែក​បាតុកម្ម​បាន​ដោយ​ជោគ​ជ័យ​ គឺបណ្តាល​មក​ពីភាព​ទន់ជ្រាយ​​និង​អសមត្ថភាព​របស់​មេ​ដឹក​នាំចលនា​​ដែល​គ្មាន​កលយុទ្ធ​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​ទប់​ស្កាត់​ការ​បង្ក្រាប​​ និង​ពុំ​​អាច​បណ្តុះ​បណ្តាល​​​បាតុករឱយ​​ខ្លាំង​ក្លា​រឹង​មាំ​ឥត​ភ័យ​ខ្លាចបាន​​​។ ​មិន​មែន​មក​ពី​ការ​បង្ក្រាប​នោះ​ទេដែល​បញ្ឈប់​បាតុកម្ម​ តែ​គឺ​​​កត្តា​ផ្លូវ​ចិត្តរបស់​បាតុករ​ខ្លួនឯង​​ ដូច​ជា​​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ ឥត​​មាន​ភាព​អំណត់​អត់​ធ្មត់ ខ្វះ​ភាព​ច្នៃ​ប្រតិដ្ឋ​ខាង​កល​យុទ្ធ​អហិង្សា​​របស់​បាតុករ​ ដែលធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​បញ្ឈប់​បាតុកម្ម​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ រួច​ហើយ​ចូល​ទៅ​បំរើ​ប្រព័ន្ធ​ដឹក​នាំ​វិញ​ដដែល​។​ មិន​មែន​ការ​បង្ក្រាប​បំបែក​បាតុកម្ម​ដោយ​ផ្ទាល់​​ទេ​ តែ​គឺ​​ដោយ​ប្រយោល តាម​រយៈ​ការ​​ផ្តល់​ជា​គំរូ​គំរាម​ដល់​អ្នក​ដែល​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ទាំង​ឡាយ​ថា​នឹង​ទទួល​រង​លទ្ធផល​ដូច​គ្នា​បើ​ពួក​គេ​​នៅ​តែ​បន្ត​។​ បើដរាប​ណា​បាតុករ​នៅ​តែ​មាន​កម្លាំង​ចិត្ត​រឹង​មាំ​ មាន​ឯក​ភាព​និង​សាមគ្គី​ភាព​ គេ​ពិបាក​បំបែក​បាតុកម្ម​ណាស់​ ទោះ​សម្លាប់ឬ​ចាប់​ញាត់​គុក​​ប៉ុន្មាននាក់​​ក៏​ដោយ​។ ប្រសិន​បើ​ពួក​គេ​កាន់​តែ​រួម​គ្នា​​ក្លាហាន​ឱយចាប់​ខ្លួន​ ​អាជ្ញាធរ​ប៉ូលីសកាន់​តែ​មិន​ហ៊ាន​​ចាប់​ខ្លួន​ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ បើ​កាន់​តែ​ខ្លាច​ ភាគី​រដ្ឋាភិបាល​​កាន់​តែ​បាន​ដៃ​។ បើ​​បាតុករ​មាន​កលយុទ្ធ​ច្រើន​ក្នុង​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​​ ពិសេស​វិធី​ទប់​ទល់​បញ្ចៀស​​​​ការ​បង្ក្រាប​ មាន​ការ​គ្រប់​​គ្រង​និង​មានការ​រៀប​ចំ​ផែន​ការ​សកម្ម​​ភាព​ត្រឹម​ត្រូវ​ នោះ​ការ​បង្ក្រាប​គឺ​ជា​រឿង​ដែល​គេ​ងាយ​​រំពឹង​ទុកនិង​អាច​ងាយ​ចៀស​វាងបាន​​។ ប៉ុន្តែ បើ​​បាតុករមិន​នឹក​ឃើញ​វិធី​សាស្ត្រ​អ្វីដើម្បី​គេច​ពី​​​ការ​បង្ក្រាប​ទេនោះ​​ បាតុកម្មងាយ​នឹង​បរាជ័យ​ណាស់​ ​ព្រោះ​ភាព​អស់​សង្ឃឹមនិង​ភាព​គ្មាន​​​ការ​អត់​ធ្មត់​បង្ខំ​ឱយ​ពួក​គេ​បោះ​បង់​គោល​ជំហរ​មិន​អាច​បន្តទៅ​មុខ​​ទៀតបាន​​។ ​ក្នុង​ករណី​នេះ​ បាតុកម្ម​អហិង្សា​មិន​អាច​បង្វិល​ការ​បង្ក្រាប​ឱយ​មក​ពង្រឹង​អំនាច​បាតុកម្ម​ ស្រូប​ទាញ​សមាជិក​ថ្មីនិង​កាត់​បន្ថយ​កម្លាំង​គូ​ប្រកួត​​បាននោះ​​ទេ​​។ ​ការ​បង្ក្រាប​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​បំភ័យជា​ជាង​ដើម្បី​បំបែក​​​ តែ​ប្រសិន​បើ​​​បាតុករ​ចេះ​គ្រប់​គ្រង​ភាព​ភ័យ​ខ្លាច​​ មិន​ឱយ​គេ​ត្រួ​តត្រាបាន​​ នៅ​តែ​បន្ត​បាតុកម្ម ​ហើយ​អាច​ចៀស​វាង​ការ​បង្ក្រាប​បាន​រហូត​នោះ​ នឹង​ធ្វើ​ឱយ​កង​​សន្តិ​សុខ​រេ​រា​គោល​ជំហរ​របស់​ខ្លួន​។

សរុប​មក​ ការ​បង្ក្រាប​ទំនង​ជា​គ្មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ក្នុង​ការ​ទប់​ស្កាត់​ចលនា​ប្រជាជន​ដែល​រក្សា​វិន័យអហិង្សា​នោះ​ទេ​ មាន​តែ​ជំរុញ​ឱយ​ការ​ចូល​រួម​ចលនា​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ទៅ​ទៀត​។ ​នៅ​ពេល​រដ្ឋ​ពឹង​ផ្អែក​លើ​ប្រជាជន​ខ្លួង​ឯង​ស្ទើរ​តែ​ទាំង​ស្រុង​ ប៉ុន្តែ​បែរ​ជា​​ប្រឹង​បង្ក្រាប​ចលនាប្រជាជន​​​​​​ដែល​ធំ​និង​ចំរុះ​ដោយ​​សមាជិក​គ្រប់​ស្រទាប់​សង្គម​នោះ​ រដ្ឋ​ទំនង​ជា​មិន​អាច​កម្ទេច​ចលនា​នោះ​បាន​ឡើយ ​ហើយ​នឹង​ទទួល​បានបដិផល​ឬ​លទ្ធ​ផល​ផ្ទុយទៅ​វិញ​។​​ ​បាតុកម្ម​អាច​ជោគ​ជ័យ​ដោយ​មិន​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ការ​កត្តា​ខាង​ក្រៅ​​ទេ​ ទោះ​ឋិត​ក្នុង​របប​ផ្តាច់​ការឃោរ​ឃៅ​យ៉ាង​ណា​ ឬ​ទោះ​របប​នោះ​​ពឹង​ពាក់​យោធា​បរទេស​មកបង្ក្រាប​ចលនា​ក៏​ដោយ​។ ដរាប​ណា​ឱយ​តែ​បាតុករនៅ​តែ​រក្សា​វិន័យ​ហិង្សា​ ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ឱយ​បាន​ទូលំ​ទូលាយ​ពី​ការ​បង្ក្រាប​​របស់​រដ្ឋា​ភិបាល ​ទាក់​ទាញ​​ប្រជាជន​ដែល​មាន​ទំនាក់​ទំនង​នឹង​កង​កម្លាំង​សន្តិ​សុខឱយ​ចូល​រួម​បាតុកម្ម​​ និង​មាន​កល​យុទ្ធ​ចៀស​វាង​ពី​ការ​បង្ក្រាប​ ក្រាញ​ននៀល​មិន​ឈប់​តស៊ូ​ ប្រើ​​វិធី​មិន​សហការ​និង​វិធី​អន្តរាគមន៍​​ក្នុង​ទ្រង់​ទ្រាយ​ធំ​​ នោះ​ចលនា​ប្រជាជន​នឹងទទួល​បាន​ជ័យ​ជំនះ​លើ​របប​ដឹក​នាំ​ ដោយ​ដណ្តើម​យក​សសរ​ស្តម្ភ​គាំទ្រ​រដ្ឋាភិបាល​ ដូច​ជា​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​ ឱយ​មក​ឈរនៅ​​ខាង​ខ្លួន​វិញ​៕

ឯកសារ​យោង​៖

៙ខឺត ហ្ស៊ក់ ​(Kurt Schock). ២០០៥. «កុប​កម្ម​ដោយ​គ្មាន​ប្រដាប់​អាវុធ​: ចលនា​អំនាច​ប្រជាជន​នៅ​តាម​ប្រទេស​មិន​កាន់​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​» (Unarmed Insurrections: People Power Movements In Nondemocracies). ឡុងដុន: រោង​ពុម្ពសាកល​វិទ្យាល័យ​មីនេសូតា ​(London: University of Minnesota Press)។

៙អេរិខា ឆេណូវេថ​​ (Erica Chenoweth) និង​​ ម៉ារៀ ស្ទីហ្វឹន​ (Maria J. Stephan). ២០១១. «​ហេតុ​ដែល​បាតុកម្ម​តវ៉ា​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ដើរ​: ភាព​សម​ហេតុ​ផល​ផ្នែក​យុទ្ធ​សាស្ត្រ​នៃ​ទំនាស់​ដោយ​អហិង្សា​​» (Why Civil Resistance Work: The Stratigic Logic of Nonviolent Conflict). ញ៉ូវយ៉ក​: រោងពុម្ព​​សាកល​វិទ្យាល័យ​កូលុំបៀ (New York: Columbia University Press)​។

៙អេរិខា ឆេណូវេថ​. ២០១១. «បដិ​ផល​នៅ​ក្នុង​និទាឃរដូវ​អារ៉ាប់​» (Backfire in Arap Spring). នៅ​ក្នុង​ «បដិវត្តន៍​និង​ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ខាង​នយោបាយ​នៅ​មជ្ឈិម​បូព៌ា​» (Revolutiona and Politcal Transformation in Middle East). វ៉ាស៊ីនថុន​ ឌី ស៊ី: វិទ្យាស្ថាន​មជ្ឈិម​បូព៌ា (Washingtone, D. C: Middle East Institute)​។