ភាព​ជាអ្នក​​ដឹក​នាំ​និង​តួ​នាទីរបស់អ្នក​ដឹក​នាំ​បាតុកម្ម​អហិង្សា​

Mohandas Gandhi (left) and Sarojini Naidu.

​​ទ្រឹស្តី​និង​ការ​ពិសោធ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ដែល​យើងបាន​អធិប្បាយ​ប្រាប់​ អាច​ទៅ​រួច​និង​អាច​ធ្វើ​ឱយ​សកម្ម​ឡើង​បាន​ឬ​មិន​បាន​គឺ​ជា​បញ្ហា​នៃ​ការ​ដឹក​នាំ​និង​ភាព​ឈ្លាស​វៃ​របស់​អ្នក​ដឹក​នាំ​។ ទោះ​បី​ដើម្បី​ឱយ​យុទ្ធនាការជោគ​ជ័យ​​ គេ​ពុំ​ត្រូវ​ការអ្នក​ដឹក​នាំ​ប្រកប​ដោយ​គុណ​ភាព​ពិសេសក៏​ដោយ​ ក៏​ចលនា​នៅ​តែ​តំរូវឱយ​អ្នកដឹក​នាំ​មានចរិត​លក្ខណៈ​ជា​គុណ​សម្បត្តិ​មួយ​ចំនួន​ដែរ​។ លោក​ រ៉ូបឺត​ ហ៊ែល​វី​ បាន​លើក​ឡើង​ថា​ «ក្នុង​ចំណោម​តួនាទី​​អ្នក​ដឹក​នាំនៅ​ក្នុង​ការ​តស៊ូ​ដើម្បី​ប្រជាធិបតេយ្យ​គឺ​កៀង​គរ​ប្រជាជន​​ ផ្តល់​គំរូ​ឱយ​អ្នក​ចូល​រួម​នៅ​ក្នុង​ការ​តស៊ូ​ បង្ហាញ​​ការ​ជឿ​​ជាក់នៅ​ពេល​អ្នក​ដទៃ​ទៀតសង្ស័យ​ពី​ទិន្នផល​នៃ​ការ​តស៊ូ​ សំរេច​ចិត្ត​ត្រឹម​ត្រូវ​ឱយ​ត្រូវ​ពេលវេលា​ ​បន្ត​ធ្វើ​ឱយ​​​ឋិត​ថេរបាន​នូវ​ការ​គាំទ្រ​និង​ការ​សហការចេញ​ពី​ឆន្ទៈ​ប្រជាជនដែល​​ចាំ​បាច់​សំរាប់​ជ័យ​ជំនះ​។​​» ​តាម​លោក​ ហ៊ែល​វី​ (២០០៤, ទំ. ១០៨-១១៣) ដើម្បី​សំរេច​តួនាទី​ទាំង​នេះ​ មេ​​ដឹក​នាំ​គួរ​មានចរិត​​លក្ខណៈ​មួយ​ចំនួន​ ធ្វើ​បាន​កាន់​តែ​ច្រើន កាន់​តែ​ល្អ​ ​ដូច​ជា​​៖ ១. ផ្តល់​គំរូ​​, ២. ស្គាល់​ប្រជាជន​ដែល​ខ្លួន​នឹង​​ដឹក​នាំ​, ៣. មាន​ជំនាញ​ក្នុង​ការ​បំពេញ​ភារកិច្ច​របស់​ខ្លួន​, ៤. ស្វែង​រក​និង​ទទួលយក​ទំនួល​​ខុស​ត្រូវ​, ៥. ប្រគល្ភ​​គុណ​សម្បត្តិ​ទៅឱយ​​សមាជិក​ពេល​ជោគ​ជ័យ​​, ៦. ស្វាមីភក្តិ​, ៧. ស្គាល់​សត្រូវ​, ៨. រៀនពី​បទ​ពិសោធ​​ និង​ចុង​ក្រោយ​ ៩. បង្កើន​និង​យក​ឈ្នះ​ការ​លំបាក​អំពីបញ្ហា​​សមត្ថភាព​របស់​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​។

​​​

            ១. ផ្តល់​គំរូ​​ ចរិត​និង​បុគ្គលិកលក្ខណៈ​របស់​មេ​ដឹក​នាំ​ជះ​ឥទ្ធិពលលើ​ការ​គ្រប់​គ្រង​ អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​និង​ចលនា​ទាំង​មូល​។ បើ​មេ​ដឹក​នាំ​មានពុត​ត្បុត​​យក​ចលនា​ធ្វើ​ជា​នុយ​ស្ទូច​ជំនួយ​បរទេស​ សម្តែង​លោ្ខន​នយោបាយ​ មិន​ខ្វល់​ពី​ប្រជាជន​ នោះ​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​នឹង​ស៊ី​ជំនួយ​នោះ​ ធ្វើ​នយោបាយ​ប្រជាភិថុតិ​ដូច​តែ​គ្នា​ដែរ​។​

២. ស្គាល់​ប្រជាជន​ដែល​ខ្លួន​នឹង​​ដឹក​នាំ​ ដឹង​ថា​ប្រជាជន​ឋិត​ក្នុង​ស្រទាប់​សង្គម​ណា​ខ្លះ​ ត្រូវ​ការអ្វី​ខ្លះ​ មាន​ជីវ​ភាព​រស់​នៅ​ដូចម្តេច​ មាន​ការ​តស៊ូ​និង​ចំណេះ​ដឹងកំរិត​ណា​ ព្រម​ទាំង​ស្គាល់​ឬ​មាន​ទំនាក់​ទំនង​ផ្ទាល់​ជា​មួយ​អ្នក​ដែល​គាំទ្រ​ពួក​គេ​និង​អ្នក​អព្យាក្រឹត​របស់​ពួក​គេ​ផង​ដែរ​។

៣. មាន​​ជំនាញ​ក្នុង​ការ​បំពេញ​​ភារកិច្ច​របស់​ខ្លួន ដឹង​ពីរបៀប​យក​ឈ្នះ ​និង​ក្រៅ​ពី​ជំនាញ​និង​ចំណេះ​ដឹង​សំរាប់​ធ្វើ​យុទ្ធ​នាការ​ មេ​ដឹកនាំ​ត្រូវ​យល់​ដឹងថា​ទិដ្ឋ​ភាព​ផ្សេងៗ​នៃ​ភាព​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​របស់ខ្លួន​ជះ​ឥទ្ធិពល​ដល់​​​ទិន្នផល​នៃ​ការ​តស៊ូ​ដែរ​។ ការ​ទាក់​ទាញ​ការ​ចូល​រួម​ពី​សាធារណជន​ ស្វែង​រក​ការ​គាំទ្រ​ពី​អន្តរជាតិ​ គ្រប់​គ្រង​​ធន​ធាននិង​​យក​ទៅ​ប្រើ​ដើម្បី​​យុទ្ធនាការ ដោយ​​​​ឆ្លង​កាត់​ការ​វិភាគដោយយក​ចិត្ត​ទុក​ដាក់​និង​​​ច្បាស់​លាស់​ ព្រម​ទាំង​កាត់​បន្ថយ​ការ​ខូច​ខាត​ឱយ​បាន​ច្រើន​បំផុត​ផង​ដែរ​​។ អ្នក​ដឹក​នាំ​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​យល់​ពី​របៀប​វាយ​តម្លៃ​ស្ថាន​ការណ៍​​ ជ្រើស​រើស​វិធី​អហិង្សា​នា​នា​ដែល​ត្រូវ​អនុវត្តដើម្បី​ទៅ​ដល់​​គោល​ដៅ​នៃ​ផែន​ការ​យុទ្ធនាការ​ រៀប​ចំ​ផែន​ការ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ ហើយ​បណ្តុះ​បណ្តាល​​អ្នក​ចូល​រួម​អំពី​របៀប​អនុវត្ត​​វិធី​ដែល​ត្រូវ​បាន​​ជ្រើស​រើស​នោះ​ឱយ​បាន​ជោគ​ជ័យ​។ ​

៤. ស្វែង​រក​និង​ទទួលយក​ទំនួល​​ខុស​ត្រូវ​ អ្ន​កដឹក​នាំ​មិន​មែន​ទទួល​តែ​ត្រូវ​ រួច​ខុស​មិន​ទទួល​ហើយ​ទម្លាក់​ទៅ​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​នោះ​ទេ​​។ អ្នក​ដឹក​នាំ​ដែល​មាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ចេះ​ទទួល​យក​បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​បំពេញ​គោល​ដៅ​ដែល​បាន​រៀប​ចំ មិន​បន្ទោស​អ្នក​ដទៃ​ ទទួល​ស្គាល់​ដំណើរ​ការ​ខុស​ប្រក្រតី​ កែ​តំរូវ​សភាព​ការណ៍​ រៀន​ពី​កំហុសឆ្គង​​នោះ​ និង​បន្ត​យុទ្ធនាការ​ទៅ​មុខ​ទៀត​។ គេ​អាច​អធ្យាស្រ័យ​​ឱយ​មេ​ដឹក​នាំ​ពេល​បណ្តោយ​ឱយ​មាន​កំហុសលើកដំបូង​​​ ប៉ុន្តែ​គេ​មិន​អាច​លើក​លែង​ឱយ​មេ​ដឹក​នាំ​ដែល​ពុំ​អាច​រៀន​ពីកំហុសដដែល​​នោះ​បាន​ទេ​។ បើ​មាន​ករណី​នេះ​កើត​ឡើង​ សមាជិក​សកម្ម​ត្រូវ​ដក​ហូត​ការ​សហការគាំទ្រ​ ​រួច​បោះ​ឆ្នោត​រើស​មេ​ដឹក​នាំ​ថ្មី​ទៀត​ដែល​គ្រាន់​បើ​ជាង​មុន​។ ​

៥. ប្រគល្ភ​​គុណ​សម្បត្តិ​ទៅឱយ​​សមាជិក​ពេល​ជោគ​ជ័យ​​ មេ​ដឹក​នាំ​ពុំ​ត្រូវ​​ឱប​ក្រសោប​យក​គុណ​សម្បត្តិ​តែ​ឯង​នោះ​ទេ​ ហើយ​ក៏​ពុំ​ចាំ​បាច់​ធ្វើ​ដូច្នេះ​ដែរ​ នៅ​​ក្រោយ​ពេល​សំរេច​​គោល​ដៅ​​មួយ​ចំនួន​ឬ​ជោគ​ជ័យ​ទាំង​ស្រុង​ ពី​ព្រោះ​ក្នុង​កែវភ្នែក​​សមាជិក​ទាំង​អស់​ នៅ​ពេល​មេ​ដឹក​នាំធ្វើ​ត្រូវ​និង​ដឹក​នាំ​បាន​ជ័យ​ជំនះ​ នោះ​​គុណ​សម្បត្តិ​ធំ​​រត់​ទៅ​រក​មេ​ដឹក​នាំ​ដោយ​ស្វ័យ​ប្រវត្តិ​ ទោះ​មេ​ដឹកនាំ​នោះ​ព្យាយាម​ប្រកែក​ក៏​ដោយ​។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ មេ​ដឹក​នាំ​មិន​ត្រូវ​​ដណ្តើម​យក​តែ​ម្នាក់​ឯង​ មិន​ចែក​រំលែក​ឱយ​សមាជិក​ទាំង​អស់​នោះ​ទេ​ ពី​ព្រោះ​បើ​គ្មាន​ពួកគេ​ទេក៏​​សកម្ម​ភាពតាម​ផែន​ការនានា​​ទាំងអស់​​នោះ​ ពុំ​អាច​សំរេច​បាន​នោះ​ឡើយ​។ មេ​ដឹក​នាំ​ល្អ​ប្រើ​ពាក្យ​ «យើង​»​ ជំនួយ​ពាក្យ​ «ខ្ញុំ»​ ដើម្បី​បង្ហាញ​ការ​ទទួល​ស្គាល់​វិភាគ​ទាន​របស់​សមាជិក​ចំពោះ​ចលនា​។ ទោះ​មេ​ដឹក​នាំ​ពូកែ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​ បើ​គ្មាន​អ្នក​ធ្វើ​តាម​ ប្រឹង​ប្រែង​អនុវត្ត ប្តូរ​ផ្តាច់​ ប្រលូក​នឹង​ហានិភ័យ​ដើម្បី​បំពេញ​ភារកិច្ច​នីមួយៗ​នោះ​ទេ​ គំនិត​ យុទ្ធសាស្ត្រ​ កល​យុទ្ធ​របស់​អ្នក​ដឹក​នាំ​​គ្មាន​ថ្ងៃ​ទទួល​បាន​ជោគ​ជ័យ​ទៅ​តាម​ការ​រំពឹង​ទុក​ឡើយ​។​

៦. ស្វាមីភក្តិ ឬភាព​​ស្មោះ​ត្រង់​ ពុំ​មែន​តែ​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​ទេ​ត្រូវមាន​ស្វាមីភក្តិ​​នឹង​អ្នក​ដឹក​នាំ​ អ្នក​ដឹក​នាំ​ក៏​ត្រូវ​ស្មោះ​ត្រង់​នឹង​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​ខ្លួន​ដែរ​។ ស្វាមី​ភក្តិ​មិន​មែន​ន័យ​ថា​ចេះ​តែ​ស្រប​តាម​បង្គាប់​មេ​របស់​ខ្លួនរហូត​​នោះ​ទេ ប៉ុន្តែ​ក៏​ត្រូវ​ចេះ​ជំទាស់​គំនិត​ សកម្ម​ភាព​ ការ​សំរេច​ចិត្ត​របស់​មេ​ដឹក​នាំ​ដែល​ធ្វើ​ឱយ​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ចលនា​ផង​ដែរ​។ ​ស្វាមីភក្តិ​តំរូវ​ឱយ​មានការ​​បើក​ទ្វារចំហ​ជូន​ការ​​​ជំទាស់​និងការ​​លើក​ឡើង​ដោះ​ស្រាយបញ្ហា​​ពិភាក្សា​ទាំង​អស់​គ្នា​។ មេ​ដឹក​នាំ​មាន​កាតព្វ​កិច្ច​ចំពោះ​ក្រុម​ក្នុង​ការ​បង្កើត​ទំរង់​ការ​នៅ​ក្នុង​ការ​ដឹក​នាំ ដើម្បី​បញ្ជាក់​ឱយ​បាន​ច្បាស់​អំពី​ឱកាស​ស្មើ​ៗគ្នា​របស់​សមាជិក​ក្នុង​ការ​លើក​បញ្ហា​មក​ពិភាក្សា​។ នៅពេល​ផែន​ការ​សកម្ម​ភាព​ដាក់​ចេញ​ អ្នក​ដឹក​នាំ​ត្រូវធានា​បាន​​ច្បាស់​ថា​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​គ្មាន​ការ​ទើស​ទាល់​និង​​អនុវត្ត​ដោយ​អស់​ពី​ចិត្ត​។ ស្វាមីភក្តិ​ក៏​តំរូវឱយ​មេ​ដឹក​នាំ​សំរេច​ចិត្ត​​​បើក​ទូលាយ​ឱយ​អ្នក​មាន​សមត្ថភាព​ជាង​គេ​បាន​ចូល​បំរើ​ដំណើរ​ការ​ឱយ​អស់​ដៃ​អស់​ជើង​ដែរ​។ ជា​រួម​ សា្វមី​ភក្តី​ពុំ​ឋិត​នៅលើ​បុគ្គល​ទេ​ តែ​គឺ​លើ​នៅ​ចលនា​ឬ​ប្រយោជន៍​រួម​ ដែល​អ្នក​ដឹក​នាំនិង​អ្នក​ត្រូវ​បាន​ដឹក​នាំ​សុទ្ធ​តែ​​ត្រូវជូន​​ក្តី​​ស្មោះ​ត្រង់​នេះ​ជូន​ចលនា​និង​ប្រជាជន​។ អ្នក​ដឹក​នាំ​ខិត​ខំ​​បញ្ជា​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់និង​អ្នកក្រោម​​បង្គាប់​​ប្រឹង​បំពេញ​ការ​ងារ​​តាម​តួនាទី​​ ដើម្បី​បំពេញ​ស្វាមីភក្តី​រួម​គ្នា​នេះ​ឯង​។

៧. ស្គាល់​សត្រូវ​ ពត៌មាន​ទាក់​ទង​នឹង​សត្រូវ​ទាំង​ប៉ុន្មាន​ មេ​ដឹក​នាំ​ត្រូវ​រៀប​ចំ​អ្នក​ប្រមូល​ទិន្នន័យ​និង​យក​មក​វិភាគ​ឱយ​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ច្បាស់​លាស់​​។ គេ​ត្រូវស្គាល់​​ថា​សត្រូវ​ជា​នរណា​ខ្លះ​ មាន​ចំនួន​ប៉ុន្មាន​ មាន​កូន​ចៅ​ប៉ុន្មាន​ ពួក​គេ​គិត​ដូច​ម្តេច​ ធ្លាប់​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​ដូច​ម្តេច​ខ្លះ​ ពេល​មាន​សម្ពាធ​​ ពួក​គេ​ឆ្លើយ​តប​យ៉ាងម៉េច​​ ពួក​គេ​ជឿ​លើ​អ្វី​ អ្វី​ខ្លះ​ដែល​ពួក​គេ​គិត​ថា​សំខាន់​និងមិន​​សំខាន់ ដែល​ជា​កត្តា​គួរ​ឱយ​យក​មក​ពិចារណា​ អ្នក​ដឹក​នាំក្នុង​ចំណោម​គូ​បដិបក្ស​​សំខាន់ៗ​ណា​ខ្លះ​ដែល​ជា​ឧបសគ្គ​របស់​ចលនា​។ ដោយ​ស្គាល់​សត្រូវ​ហើយ​​​ អ្នក​យុទ្ធសាស្ត្រ​អាច​ដឹង​​ពី​ប្រតិកម្ម​របស់​ពួក​គេ និង​ត្រៀម​ខ្លួន​បាន​ រៀប​ចំ​ចលនា​ឱយប្រុង​ប្រៀប​ឱយ​​ហើយ​ ប្រាប់​វិធីទប់​ទល់​និង​វិធី​បត់​បែន​​ពេល​ស្ថាន​ភាព​ប្រែ​ប្រួលខុស​ពី​ការ​រំពឹង​ទុក​ទៅ​កាន់​សមាជិក​ដែល​ទទួល​ភារកិច្ច​ទាំង​អស់​​​​។

៨. រៀនពី​បទ​ពិសោធ​​ «វិធី​​រៀន​ដែល​មាន​តម្លៃ​ថ្លៃ​បំផុត​គឺ​រៀន​ពីកំហុស​ខ្លួន​ឯង​» ហ៊ែល​វី​ បាន​ពោល​ដូច្នេះ​។​ បើ​មិន​អាច​រៀនពី​​កំហុស​ខ្លួន​ឯង​ទេ​ នោះ​កំហុស​ដដែល​នៅ​កើត​ឡើង​ម្តង​ហើយ​ម្តងទៀត​គឺ​ខុស​ទាំង​មិន​ដឹង​ខ្លួន​ ខុស​ទាំង​មិន​ចាប់​ទុក​កំហុស​នោះ​​ជា​កំហុស​ យក​ខុស​ជា​ត្រូវ​ យក​ត្រូវ​ជា​ខុស​ក៏​មាន​។​ កំហុសបែប​នេះ​គឺ​ខុស​យ៉ាង​​អសារ​បង់​ដែល​មិន​អាច​​យក​មក​កែ​ច្នៃឱយ​​ទៅ​ជា​មេរៀន​បាន​។ ការ​រៀន​ពី​កំហុស​ ​ចំណុច​ត្រូវ​​ និង​​របៀប​ដែល​ចលនា​ដទៃ​​​យក​ឈ្នះ​បរាជ័យ​ទាំង​នោះ ​ក៏​អាច​ជួយ​បាន​ច្រើន​ដែរ​ តែ​ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ ការ​សិក្សា​ពី​បទ​ពិសោធ​របស់​អ្នក​ដទៃក្នុង​ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​​ មិន​ថា​តាម​រយៈ​ការ​អាន​ស្នារដៃ​រ​ឬ​កម្ម​វិធី​សិក្សា​នោះ​ទេ​ ​ វា​ពុំ​អាច​ធ្វើ​ឱយអ្នក​ដឹក​នាំ​​​ក្លាយ​ជា​អ្នក​យុទ្ធសាស្ត្រ​នោះ​ទេ​ បើ​គេ​នោះ​ពុំ​ទាន់​បាន​ឆ្លង​កាត់​ផ្ទាល់​ មាន​បទ​ពិសោធ​ខ្លួន​ឯង​ និង​សំខាន់​ជាង​នេះ​ទៀត​គឺ​បាន​ចួប​ពិគ្រោះ​ផ្ទាល់​នឹង​អ្នក​យុទ្ធសាស្ត្រ​តែ​ម្តង​។

៩. បង្កើន​និង​យក​ឈ្នះ​ការ​លំបាក​អំពីបញ្ហា​​សមត្ថភាព​របស់​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​ អ្នក​ដឹក​នាំ​មិន​អាចដើរ​​ទៅ​មុខ​ ចេះ​តែ​ឯង​ យល់​តែឯង​ ហើយ​អាច​ដឹក​សមាជិក​ដែល​តាម​មិន​ទាន់​នោះ​ទៅ​មុខ​​កើត​នោះ​ទេ​។ ដូច្នេះ​ បញ្ហា​សមត្ថភាព​របស់​សមាជិក​និង​សមត្ថភាព​របស់​មេ​ដឹក​នាំ​ក្នុង​ការ​បណ្តុះ​សមត្ថភាព​សមាជិក​គឺ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ខ្លាំង​។ គេ​ត្រូវ​ចាត់​តាំង​មនុស្ស​ឱយ​ត្រូវ​នឹង​ការ​ងារនិង​សមត្ថភាព​របស់​គេ​ ទើបជំរុញ​ឱយ​មនុស្ស​នោះ​បញ្ចេញ​សមត្ថភាព​អស់​និង​​ទិន្នផល​ការ​ងារ​ទទួល​បាន​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ខ្ពស់​បំផុត​។ អាស្រ័យ​ប្រការ​នេះ​ អ្នក​ដឹកនាំ​ពុំ​មែន​ត្រឹមតែ​ដឹង​ច្បាស់​ពី​ចំណុច​ខ្លាំង​និង​ភាពប៉ិន​ប្រសប់​របស់​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់ខ្លួន​​នោះ​​ទេ ថែម​ទាំង​​ជួយ​ពួក​គេ​ឱយ​ជំនះ​ឧបសគ្គនិងភាព​មាន​​កំរិតនៃ​​សមត្ថភាព​របស់​​ខ្លួន​ ​ឱយ​​​មាន​ជំនឿ​ថា​អាច​ធ្វើ​បាន​ផង​ដែរ​។ ប្រាកដ​ណាស់​ ពេល​យុទ្ធនាការ​ចួប​ប្រទះ​ឧបសគ្គ​ធំ​ សត្រូវ​មាន​ប្រៀប​ជាង​ បរាជ័យ​ក្នុង​ការ​បំពេញ​គោល​ដៅ នោះ​អ្នក​ក្រោម​បង្គាប់​បាក់​ទឹក​ចិត្ត​ អស់​កម្លាំង​តស៊ូ​ គ្មាន​ជំនឿ​លើ​វិធី​ដែល​ខ្លួន​ប្រើ​ប្រាស់​ ទាំង​អស់​នេះ​​គឺ​ជា​ភារកិច្ច​របស់​មេ​ដឹក​នាំ​ដែល​ត្រូវ​លើក​ស្ទួយ​ស្តារ​កេរតិ​ឈ្មោះ​ចលនា​ឡើង​វិញ​ និង​ពិសេស​ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​មើល​ឃើញ​ថា​ យុទ្ធនាការ​នៅ​តែ​អាច​ជោគ​ជ័យ​ ទោះរដ្ឋាភិបាល​មាន​ធន​ធាន​ កម្លាំង​ ​មធ្យោបាយ​ កូន​ចៅ​​ ​ ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​ច្រើន​ប៉ុណ្ណាក៏​ដោយ​។

            ជា​​សេចក្តី​រួម​​ ចរិត​​លក្ខណៈ​របស់​មេ​ដឹក​នាំមិន​ចាំ​បាច់​មាន​គ្រប់៩នេះ​ ​ទើប​អាច​ដឹក​នាំ​បាន​នោះ​ទេ​ តែ​​អ្នក​ដឹក​នាំ​ចលនា​​ទាំង​អស់​សុទ្ធ​មាន​ចូល​ក្នុង​ចរិត​លក្ខណៈ​ទាំង​នេះ​ គ្រាន់​តែ​ខ្លះ​តិចខ្លះ​​ច្រើន​ប៉ុណ្ណោះ​​។ ទោះ​យ៉ាង​ណា​ ដើម្បី​ជោគ​ជ័យ​ គេ​ក៏​ពុំ​ចាំ​បាច់​ត្រូវ​ការ​​បំពេញឱយ​គ្រប់​​ ​៩​ចំណុច​នេះ​ទេ​​។ នៅ​ក្នុង​ចរិត​លក្ខណៈ​ទាំង​នេះ​ ក៏​មាន​បង្កប់​តួនាទី​​របស់​អ្នក​ដឹក​នាំ​​ដែរ​ ពោល​គឺ​ចរិត​លក្ខណៈ​មាន​ផ្ទុក​តួនាទី​។ ដោយ​សារពេល​ចលនា​​ចាញ់​​គឺ​ជា​ការ​ខាត​បង់ពលកម្ម​ ពេល​វេលា​ ធន​ធាន អាយុ​ជីវិតឬ​របួស​តិច​ឬ​ច្រើន​ ​ទាំង​អស់​គ្នា​ ដូច្នេះ​អ្នក​ដែល​មាន​អំនាច​ដឹក​នាំ​ដែល​អ្នក​​ទាំង​អស់​គ្នា​ស្តាប់​តាម​ក៏​ត្រូវ​ទទួល​ខុស​ត្រូវ​ខ្ពស់​បំផុតដែរ។​​ ​លោក​ វីល្លៀម​ លេម្ប​ (William Lamb)​ រដ្ឋ​បុរស​អង្លេស​ម្នាក់​បាន​មាន​​​ប្រសាសន៍​​ថា​ «ការ​មាន​អំនាចធំ​​ជា​កម្ម​សិទ្ធិ​បង្កប់​ន័យមួយ​​មិន​អាច​​ប្រកែក​បាន​ថាមាន​​​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​ខ្ពស់​​។»

ប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យបាតុកម្មអហិង្សា: មូលហេតុដែលបាតុកម្មអហិង្សាមានប្រសិទ្ធភាពជាងកុបកម្មហិង្សា និង មធ្យោបាយធ្វើឱយបាតុកម្មអហិង្សាជោគជ័យ

Democracy base on Civil Resistance - Cover jpg

ទាញ​យក​ស្នារដៃ​ទាំង​មូល​ជា​ឯកសារ​អេឡិចត្រូនិច​ 163 ទំព័រ

Sovannarun TAY (2015) – Democracy base on Civil Resistance – Why Nonviolent Resistance Are More Effective than Violent Insurgency and How to Make Nonviolent Struggle Work

បុព្វ​កថា

៙បើ​យើង​ជា​អ្នក​និពន្ធ​​រង់​ចាំ​អ្នក​ដទៃ​សរសេរ​សៀវភៅ​នេះ​ ពុំ​ដឹងថា​​​ត្រូវ​​ចាំអស់​​រយៈ​ពេល​ប៉ុន្មានខែ​​ឆ្នាំ​នោះ​ទេ​ ទំរំាបាន​អាន ប្រហែល​រហូត​ដល់​ពេលបោះ​​ឆ្នោត​អាណត្តិ​ទី​៦ មិន​ដឹង​នៅ​ទី​ណា​ផង​។​ មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ ស្នារដៃ​របស់​អ្នក​ផ្សេង​ តិច​ឬ​ច្រើននឹង​ខុស​គ្នា​ពី​របស់​យើង​ជាក់​ជា​ពុំ​ខាន​។​ «បើអ្នក​និពន្ធ​គិត​ថា​អ្នក​និពន្ធ​ដទៃ​​​អាច​សរសេរ​បានគ្រាន់​បើ​​ជាង​ខ្លួន​ គេ​ទំនង​ជា​ពុំ​ចាប់​ផ្តើម​សរសេរ​ស្នារដៃ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​នោះ​ទេ​។» អ្នក​និពន្ធមួយ​ចំនួន​តែង​​មាន​គំនិត​បែប​នេះ​​ ទើប​ពួក​គេ​មាន​កម្លាំងចិត្ត​រុញ​ឱយ​ផ្តើម​សរសេរ​​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​បាន​។ ​​​និយាយ​នេះ​ពុំ​មែន​មាន​ន័យ​ថា ​យើង​ពុំ​បាន​ប្រព្រឹត្ត​កំហុសនៅ​ក្នុង​សេចក្តី​អត្ថាធិប្បាយ​​ទាំង​អម្បាល​ម៉ាន​សោះ​នោះ​ទេ​ ​ ព្រោះ​ស្នារដៃ​នេះ​ធ្វើ​ក្នុង​លក្ខណៈ​ប្រញាប់​ប្រញាល់ ដើម្បី​ឆាប់​បានចែង​ចាយ​ទៅឱយ​​ប្រជា​ជន​ដែល​កំពុងតែ​អស់​សង្ឃឹម​ ក្រោយ​ពេល​បាតុកម្ម​អហិង្សា​បរាជ័យ​។ ទោះ​បី​មាន​​បាតុកម្ម​ជា​ច្រើន​ករណី​ផ្សេងៗ​គ្នា​កើត​ឡើង​ពី​តូច​ទៅ​ធំ​និងពី​ធំ​ទៅ​​បរាជ័យ ក៏​យើងនៅ​តែ​​ពិបាក​រក​អ្នក​សិក្សា​ណា​ម្នាក់​និយាយ​​ភាព​សម​ហេតុ​ផលនៃ​​បាតុកម្ម​អហិង្សា​ ​​ ពី​របៀប​ដែល​ចលនា​ប្រព្រឹត្តទៅ​ យុទ្ធនាការ​​​អហិង្សា​អាច​ជោគ​ជ័យ​បាន​ដោយ​វិធី​ណា​ ក្នុង​កត្តា​ណា​ខ្លះ​ដែលធ្វើ​ឱយ​​បាតុកម្ម​​បរាជ័យ​​​​។ នៅ​ក្នុង​អ៊ីនធើរនេត​ យើងបាន​​ស្វែង​រក​ឃើញ​តែ​ពត៌មាន​ទាក់​ទង​នឹង​បាតុកម្ម​របស់​បក្ស​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ នៅ​ពេល​ដែល​យើង​​វាយ​ពាក្យ​ «អហិង្សា​» គឺថា ​អ្វី​ដែល​យើង​ចួប​ប្រទះ​ពុំ​មែន​ជា​វិធី​ធ្វើ​បាតុកម្ម​ ការ​សិក្សា​ពិសោធ​ វិភាគ​ឱយ​បាន​ច្បាស់លាស់​ចេញ​ពី​អ្នក​ឯកទេស​ខាង​បាតុកម្ម​អហិង្សា​​អ្វី​ទេ​។ មេ​ដឹក​នាំ​បាតុកម្ម​នោះ​ទៀត​សោត​ក៏​អសមត្ថភាព​ក្នុង​ការ​ដឹក​នាំ​បាតុកម្ម​ទៅ​ទៀត​ មិន​សូវ​យល់​ពី​ដំណើរ​ការ​បាតុកម្ម​ ពុំ​សូវមាន​​​ភាព​ច្នៃប្រតិដ្ឋ​ខាង​កល​យុទ្ធ​អហិង្សា​ ដូច្នេះ​ហើយ​ ពួក​គេ​គ្មាន​សមត្ថភាព​ពន្យល់អ្នក​ចូល​រួម​​​និង​មិន​អាច​បំប្លែង​ពួក​គេ​ឱយ​ក្លាយ​ជា​បាតុករ​អហិង្សា​ដ៏​រឹង​មាំបាន នាំ​ឱយចលនា​​បរាជ័យ​យ៉ាង​ងាយ​ ដោយ​គ្រាន់​តែ​គេ​មក​បង្ក្រាប​បំភ័យ​តែ​មួយ​លើក​សោះ​។ សូម្បី​តែ​អ្នក​វិភាគ​ឯករាជ្យ​ក៏​ពុំជជែក​វែក​ញែក​អំ​ពី​​បាតុកម្មអហិង្សា​ ឱយ​ច្បាស់​ដែរ​ កុំ​​ថា​ដល់ទៅ​​បក​ស្រាយ​ពី​មូល​ហេតុ​បរាជ័យ​របស់បាតុកម្ម​។ ​យើង​ពុំ​ដឹង​ថា​ អ្នក​ចេះ​លាក់​ខ្លួន​មិន​ហ៊ាន​និយាយ​ឬ​មិន​មានអ្នក​ចេះ​អំពី​វិធី​អហិង្សា​នោះ​ទេ​​​ ប៉ុន្តែទោះ​មិន​ចេះ​ដូច​ម្តេចក៏​ដោយ​ ក៏​​គេ​អាច​ស្រាវ​ជ្រាវ​បានតាម​អ៊ីនធើរនេត​និង​បណ្ណាល័យ​នា​នា​ដែរ​ ​ឱយតែ​​​គេ​មាន​ចិត្ត​ចង់​និង​ចាប់​អារម្ម​ពី​ប្រធាន​បទ​នេះ​។ ​មើល​ឃើញ​ដូច្នេះ​ វា​ជា​ឱកាស​របស់​​អ្នក​និពន្ធ​ក្នុងការ​​ត្រួស​ត្រាយ​វិស័យ​នយោបាយ​ខាង​បាតុកម្ម​​អហិង្សា​នេះ​។​

ស្នារដៃ​នេះ​​ចាប់​ផ្តើម​ពី​ពាក្យ​ថា​​ «សកម្ម»​ ​​ពោល​គឺ​ត្រូវ​ធ្វើ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ជា​ជាង​ពឹងអ្នក​ដទៃ​​ឬ​ចាំ​គេ​ជួយ​​​ ដូច្នេះ​អ្នក​និពន្ធ​ត្រូវ​តែ​ផ្តល់​គំរូ​ឱយ​អ្នក​អាន​ជា​មុន​សិន ទោះបី​​គំរូ​នោះ​​តិច​តួច​ស្តួច​ស្តើង​ក៏​ដោយ​ចុះ​​។ សូម​បញ្ជាក់​ថា​ ឯកសារ​នេះ​​នៅ​មាន​ទំព័រ​បន្ត​​ ពោល​គឺ​​សេចក្តី​បញ្ចប់​ដែល​អ្នក​បាន​ឃើញ​ គឺ​ជា​សេចក្តី​ផ្តើម​ដែល​អ្នក​និពន្ធ​ត្រូវផ្ទាត់​ទំព័រ​ប្រឹង​​​តែងបន្ថែម​ទៀត​​​​​។ ​​ ​ដំបូង​យើង​គ្រោង​ត្រឹម​សរសេរ​ជា​អត្ថបទ​ខ្លី​ល្មម​មួយ​ប៉ុណ្ណោះ​ តែ​ដល់​កាន់​តែ​អានឯកសារ​អ្នក​ជំនាញ​​ កាន់​តែ​ជក់​ដៃ​សរសេរពី​មួយ​ទំព័រ​ទៅ​មួយ​ទំព័រ​​ កាន់​តែ​មាន​អារម្ម​ថា​ មាន​ចំណុច​ជា​ច្រើន​ស្អេក​ស្កះ​ដែល​យើង​មិន​អាច​មិន​សរសេរ​បាន​ មូល​ហេតុ​នេះ​​ហើយ​ទើប​ទំព័រ​ចេះ​តែ​កើន​ឡើង​ ផែន​ការ​សរសេរ​ត្រឹម​សប្តាហ​ក៏​ចូល​ដល់ខែ​ សរសេរ​ចប់​​ហើយ​ ក៏ចប់​ត្រឹមតែ​​​បណ្តោះ​អាសន្ន​ទៅ​ទៀត​​។​ យើង​ប្រឹង​ប្រែង​បែប​នេះ​​ ព្រោះ​យើង​បារម្ភ​ពី​​ការ​​បរាជ័យ​របស់​ចលនា​ប្រជាជន​​ជំរុញ​ឱយ​ក្រុម​ណាមួយ​​ចង់​ដើរ​ផ្លូវ​ផ្សេង​ពី​នេះ ដោយ​ចាប់​កាន់​អាវុធ​ បង្កើត​ក្រុម​ឧទ្ទាម​ដែល​ជា​សញ្ញា​គ្រោះ​ថ្នាក់​ដល់​ប្រទេស​ជាតិ​ទាំង​មូល​ជា​ជាង​គណបក្ស​កាន់​អំនាច​។ យើង​សូម​ប្រកាសប្រកប​ដោយ​ជំនឿ​ជាក់​ថា​ «បាតុកម្ម​អហិង្សាបរាជ័យ​ពុំ​មែនមាន​ន័យ​ថា​វា​មិន​អាច​ទៅ​រួច​នោះ​ទេ​​ តែ​គឺ​មក​ពី​អ្នក​ដឹក​នាំ​បាតុកម្ម​មិន​ចេះ​ធ្វើ​ឱយ​ចលនា​នោះ​ទទួល​បាន​ជោគ​ជ័យ​។ ហេតុ​នេះ​ បើ​យុទ្ធនាការ​បរាជ័យ​ ប្រជាពល​រដ្ឋ​​​មិន​ត្រូវរត់​​​ទៅ​ពឹង​ពាក់​បរទេស​ឱយ​អន្តរាគមន៍​យោធា​ឬ​រំពឹង​តុលាការ​អន្តរជាតិជា​ដាច់​ខាត​​​ មិនត្រូវ​ពឹង​សូម្បី​តែ​អ្នក​នយោបាយ​ប្រឆាំង​ក្នុង​ស្រុក​ និង​ហាម​ផ្តាច់​ការ​​ចាប់​កាន់​អាវុធធ្វើកុប​កម្ម​ហិង្សា​​​ បង្កើត​ចលនា​ឧទ្ទាម​ ​គាំទ្រ​ឱយ​មាន​​រដ្ឋ​ប្រហារ​ណា​មួយ​​ ទោះ​បី​ឋិត​ក្នុង​ស្ថាន​ភាព​គាប​សង្កត់ឃោរ​ឃៅ​យ៉ាង​ណា​ក៏​ដោយ​។ សំខាន់បំផុត​គឺ​​ត្រូវ​ចោទ​សួរថា​ ហេតុ​អ្វី​ការ​តវ៉ា​ដោយ​អហិង្សា​របស់ប្រជាជន​​​​នៅ​ប្រទេស​នានាលើ​សាកល​លោក​ជោគ​ជ័យ​​​​ បែរជា​​ចលនា​របស់​ខ្លួនវិញ​​បរាជ័យ​? ធ្វើ​ដូច​ម្តេច​ដើម្បី​យក​ជ័យ​ជំនះ​តាម​រយៈ​មធ្យោបាយអំនាច​ប្រជាជន? តើ​យើង​អាច​រៀនបាន​អ្វី​ខ្លះ​​​ពី​បរាជ័យនោះ​​?​​» ចម្លើយ​មាន​ក្នុង​ស្នារដៃ​ដ៏​ខ្លី​នេះ​ ទោះ​សរសេរ​ពុំ​ទាន់​ចប់​សព្វ​គ្រប់​ក៏​ដោយ​ ក៏​អាច​ប្រើ​ការ​បាន តិច​ឬ​ច្រើន ​​ត្រឹម​បណ្តោះ​អាសន្នដែរ​​។​

សៀវភៅ​នេះ​មិន​មែន​ជា​បទ​​សិក្សា​ឬ​សៀវភៅ​មេ​រៀន​នោះ​ទេ វា​គ្រាន់​តែ​ជា​សេចក្តី​ណែ​នាំ​អំពី​បាតុកម្ម​អហិង្សា​ត្រឹម​កំរិត​មូលដ្ឋាន​ប៉ុណ្ណោះ​ ទោះ​បី​មាន​ទ្រឹស្តី​អ្នក​ប្រាជ្ញជ្រៅ​​ជ្រះ​លាយ​លំ​បន្តិច​បន្តួច​ក្តី​។ ដូច​ចំណងជើង​​ស្រាប់​ យើង​បាន​ផ្តោត​ខ្លាំង​តែ​ទៅ​លើយុទ្ធនាការ​អហិង្សាទេ​ ឯ​យុទ្ធនាការ​​ហិង្សា​វិញ​ យើង​គ្រាន់ពន្យល់​​ក្នុង​កំរិត​សម​ល្មម​ដើម្បី​ប្រៀប​ធៀប​ប៉ុណ្ណោះ ហេតុ​នេះ​ទើប​យើង​មិន​និយាយ​ពី​កត្តា​ជោគ​ជ័យ​របស់​កុបកម្ម​ច្រើន​និងមិន​​ចាប់​ដាក់​ជា​ចំពូកមួយ​ដោយ​ឡែក​​​។​ ពិត​មែន​តែ​យើង​ផ្តោត​លើ​ចលនា​​ប្រជាជន​ដែល​មាន​រដ្ឋ​ជា​គូ​ប្រជែង​ ប៉ុន្តែ​ប្រាកដ​ណាស់​ គេអាច​​ប្រើ​វិធី​នេះ​​ទៅ​ដោះ​ស្រាយ​បញ្ហា​​ជា​ច្រើន​ទៀត​ ដូច​ជា​ ការ​ងារ យេនឌ័រ បរិស្ថាន​ សិទ្ធិ​មនុស្ស​ វិសម​ភាព​សង្គម​ ទំនាស់​ដី​ធ្លី។​​ល។ ស្នារដៃ​នេះ​យើង​បែង​ចែង​ជាបី​​ចំណែក​គឺ​ ទ្រឹស្តី​ ពិសោ​ធន៍​ អនុវត្តន៍​​។ ការ​បង្ហាញ​តែ​ទ្រឹស្តី​ដើម្បី​គាស់​រំលើង​ភាព​សម​ហេតុ​ផល​នៃ​ជោគ​ជ័យ​របស់​ចលនា​ប្រជាជនពិត​មែន​តែ​ធ្វើ​ឱយ​គេ​យល់​ ប៉ុន្តែ​គេ​នៅតែ​​ពុំ​​ទាន់​ហ៊ាន​ជឿ​នៅ​ឡើយ​ បើ​ការ​ពិសោធ​​ភស្តុតាង​ជាក់​ស្តែង​ពុំ​ត្រូវ​បាន​ដាក់​បង្ហាញ​ច្រើន​ករណី​គ្រប់​គ្រាន់​ល្មម​អាច​ជឿ​ជាក់​បាន​។​នៅ​មិន​ទាន់​គ្រប់​​ឡើយ​ បើមិន​​ប្រាប់​ពី​វិធី​អនុវត្តន៍​ទេ​ នោះ​ទ្រឹស្តី​និង​ការ​ពិសោធ​អាច​នឹង​មិន​ក្លាយ​ជា​ការ​ពិត​ សំរាប់​ករណី​អ្នក​អនុវត្ត​អសមត្ថភាព​។ យល់​​ដូច្នេះ​ យើង​ក៏​ព្យាយាម​សរសេរ​អំពី​ការ​អនុវត្ត​ថែម​មួយ​ចុង​ក្រោយ​នេះ​​​។​

យើងបាន​​ពឹង​អាស្រ័យ​លើ​គំនិត​​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ខាងចលនា​​​អហិង្សា​មួយ​ចំនួន​​​ ជា​ពិសេសគឺ​ ជីន សាប​ និង​ អេរិខា​ ឆេណូវេថ។ ក្រៅ​ពី​នេះ​ ក៏​​មាន​អ្នក​ជំនាញ​ដទៃ​ទៀត​ដែរ​ ដូច​ជា​ រ៉ូបឺត​ ហ៊ែលវី​, ខឺត​ ហ្ស៊ក់​, ប្រ៊ៀន​ ម៉ារទីន, សឺចា ផូផូវិច,​រ៉ូបឺត ប៊ើររ៉ូ និង​ ម៉ារៀ ស្ទីហ្វឹន​។ អំពី​អំនាច​និង​រដ្ឋ​ យើង​ទាញ​ចេញ​ពី​គំនិតសង្គម​វិទូ​និង​​ទស្សនវិទូ​​ ​ដូច​ជា​​ ម៉េក ​វែប៊ើរ, មីហ្សេល​ ហ្វ៊ូកូល​, ម៉ាយខល​ ម៉ាន់, ប៊្យែរ​ ប៊ួរយូ។ល។​​ មាន​សម្តី​សំរង់​ច្រើន​ហូរ​ហៀរ ដូច​ជារបស់​ គន្ធី,​ ឃីង,​ នីត្សឈី,​ កាមុស,​ ឆូម​ស្គី​​, អាញ​ស្តាញ​, អូរវែល​។ល។​ ដោយ​ហេតុ​​តែ​ជា​​ចំណូល​ចិត្ត​​របស់​យើង​ផ្ទាល់ទើបបាន​ជា​​ដាក់​ច្រើន​បែប​នេះ​ ​ទោះបី​​វា​មិន​សូវ​សម​រម្យ​ខាង​ផ្នែក​កម្ម​សិទ្ធិ​បញ្ញា​ក៏​ដោយ​។ គួរ​​ឱយ​ខ្មាស​ជាង​នេះទៅ​​ទៀតនោះ​​គឺ​ដោយ​សារ​តែ​អ្នក​និពន្ធ​ជា​មនុស្ស​កំប៉េក​កំប៉ុក​ពេគ​ គ្មាន​ស្នារដៃ គ្មាន​តម្រិះ​​វិជ្ជាអ្វី​​អួត​អាង​មក​​បំពាក់​ឱយ​ឃើញ​ថា​អស្ចារ្យ​​នឹង​គេ​ ហេតុ​នេះ​​បើ​មិន​ប្រើ​សម្តី​ សេចក្តីពន្យល់​ ទ្រឹស្តី​និងការ​​ស្រាវ​ជ្រាវ​របស់​អ្នក​ជំនាញ​និង​បុគ្គល​ល្បី​ៗ​ទាំង​នោះ​គឺ​មិន​កើត​ទេ​ ​គ្មាន​នរណា​គេ​ជឿ​យើង​តែ​ម្តង​​ សូម្បី​តែ​គំនិត​ត្រូវ​ឬ​យើង​យក​សម្តី​ត្រូវទាំង​នោះ​​យក​ថា​ឡើង​វិញ​សោះ​ក៏​គេ​គិត​ថា​​ការ​អះ​អាង​របស់​យើង​​ខុស​ដែរ​។ ​សូម​បញ្ជាក់​ថា យើង​មិន​បាន​ដាក់​ប្រភព​នៃ​សម្តី​សំរង់​ទេ​ ពី​ព្រោះ​​ស្នារដៃ​ទាំង​នោះ​មិន​ទាក់​ទងនឹង​ប្រធាន​បទ​របស់​យើង​ និង​ម្យ៉ាង​ ពិបាក​ស្វែង​រក​ប្រភព​ដើម​នៃ​សម្តី​ទាំង​​នោះ​ផង​ តែ​យើង​ព្យាយាម​កាត់​បន្ថយ​តាម​លទ្ធ​ភាព​ មិន​ចុះ​សម្តី​សំរង់​ណា​ដែល​មិន​ច្បាស់​ថា​សាមី​បុគ្គល​នោះ​មិន​​បាន​និយាយនោះ​​ទេ​។ ​

យើង​មិន​ហ៊ាន​អារ​កាត់​ថា​ អ្នក​ដែល​កំពុង​អាន​អត្ថបទ​នេះ​ទាំង​អស់​​​យល់​ពី​គំនិត​ក្នុង​ស្នារដៃ​​នេះក្នុង​កំរិត​ស្មើៗ​គ្នា​ទេ​។ ​ប៉ុន្តែ​យើង​មាន​ការប្តេជ្ញា​​​ថាមនុស្ស​ម្នាក់ៗ​អាចរៀន​អំពី​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​បាននិងអាច​យក​ទៅ​អនុវត្ត​​​​បាន​ត្រឹម​ត្រូវ​ ដូច​វិធី​ហិង្សា​ដែរ​ ព្រោះ​ដោយ​ធម្មជាតិ នរណា​ក៏​​មាន​សមត្ថភាព​ធ្វើ​បាតុកម្ម​អហិង្សា​ដូច​ៗគ្នា មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​ វិធី​អហិង្សា​ងាយ​ស្រួល​រៀន​និង​ប្រព្រឹត្ត​ជាងហិង្សា​ឆ្ងាយ​ណាស់​​។ រី​ឯ​ ទ្រឹស្តី​អំនាច​របស់​អ្នក​ប្រាជ្ញ​ពិត​ជា​ពិបាក​យល់​ យើង​ផ្ទាល់​គ្រាន់​តែប្រឹង​យល់​សើរៗ​ក៏​ចំណាយ​ពេល​មិន​តិច​ដែរ​ តែ​សំរាប់​អ្នកអានវិញ​មិន​ចាំ​បាច់​ចូល​ឱយ​ដល់ស្នូល​​ នោះ​​ឡើយ​ ត្រឹម​​​យល់​ច្បោល​ៗ​ក៏​បាន​ ត្បិត​ប្រធាន​បទ​សំខាន់​បំផុត​គឺ​បាតុកម្ម​ពី​​​អហិង្សា​ឯ​ណោះ​ទេ​។​​

ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ យើង​សូម​ផ្តល់​យោបល់​ឱយ​ស្វែង​រក​អាន​ឯក​សារដើម​មក​​​ជា​ចាំ​បាច់​ ដែល​យើង​បាន​រាយ​នៅ​ខាងចុង​​នៃ​ស្នារដៃ​របស់​យើង​​ ព្រោះ​សំនេរ​របស់​យើង​មិន​ទាន់​លំអិត​និង​រាយ​អស់​ចំណុច​សំខាន់​នៅ​ឡើយ​ ម្យ៉ាង​យើងក៏​​ពុំ​​មែន​ជា​អ្នក​ជំនាញ​ដែរ​។ យើង​ត្រូវ​ការ​ពេល​ពិនិត្យ​ឯកសារ​ពិគ្រោះ​ឱយ​ជាក់​លាក់​និង​គ្រប់​គ្រាន់​ជាង​នេះ​ មិន​មែន​ចេះ​តែ​ស្រមៃ​ដាក់​នោះទេ​ ព្រោះ​វា​ជា​ទំនួល​ខុស​ត្រូវ​របស់​អ្នក​និពន្ធ​។ ទោះ​បី​ពិនិត្យ​យ៉ាង​ណា​ យើង​គ្មាន​ជំនឿ​ថា​អាច​ដក​ភាព​ទាស់​ឆ្គង់​ចេញ​ទាំង​អស់​ទេ​ គ្រាន់​តែ​សំរួល​តាម​សមត្ថភាព​របស់​យើង​ប៉ុណ្ណោះ​ ត្បិត​អ្នក​និពន្ធ​នៅ​ខ្ចី​ប្រាជ្ញា​នៅ​ឡើយ​។ យើង​រក​បាន​ឯកសារ​អំពី​ចលនាសង្គម​និង​​ចលនា​​អំនាច​ប្រជាជន​មានច្រើន​បង្គួរ​ដែរ​​​​នៅ​ក្នុង​អ៊ីធើរនេត ដោយ​មិន​រាប់​ពី​សៀវភៅ​បោះ​ពុម្ព​ផ្សាយ​​​ផង។ ទោះ​យ៉ាង​ណា​ ជា​ទួទៅ​ មាន​ឯកសារអំពី​យុទ្ធនាការ​អហិង្សា​​​នៅ​តែ​មាន​តិច​តួច​បើ​ប្រៀប​នឹង​យុទ្ធនាការ​ហិង្សា​​។ អាស្រ័យ​ហេតុ​ផល​ឯកសារ​នេះ​ក៏​ជំរុញ​ឱយ​យើង​បញ្ចូល​ឧបសម្ពន្ធ​ ក និង​ ខ ដោយ​គិត​ថា​វិធី​១៩៨​ ​និង​ទិន្នន័យ​ ៣២៣​ករណី​នោះ​ចាំ​បាច់​។

អ្នក​និពន្ធ​បាន​ចំណាយ​ពេល​វេលា​ពី​២ ទៅ​ ៥ ម៉ោង​ជា​មធ្យមក្នុង​មួយ​ថ្ងៃ​ ដើម្បី​សរសេរ​និង​អាន​ឯកសារ​ទាក់​ទង​នា​នា​ជា​ភាសា​អង្លេស​។ តាំង​ថ្ងៃ​អាទិត្យ ទី​១០​ ខែ​ធ្នូ​ ឆ្នាំ​២០១៤ (ទិវា​សិទ្ធិ​មនុស្ស​អន្តរជាតិ​)​ យើង​​ប្រឹង​ប្រែង​អស់​​ពេល​ប្រហែល​​​បី​​ខែ​ជាង​​មក​ហើយ​ ទោះ​ពុំ​សរសេរ​រាល់​​ថ្ងៃ​នៅ​ក្នុង​ចន្លោះ​វេលា​នោះ​ក៏​ដោយ​។ ដោយ​សារ​ស្នារដៃ​នេះ​ យើង​​លះបង់ពលកម្ម​ផ្ទាល់​ខ្លួន​​ច្រើន​ ដោយ​គិត​ក្នុង​ចិត្ត​ថា​ បើ​យើង​បាន​ចេះ​វិធី​ដែល​អាច​រំដោះ​ប្រជាជន​ហើយ​ យើង​ត្រូវ​ជួយ​អ្នក​ដទៃ​ឱយ​អាច​រំដោះ​ខ្លួន​ឯងដែរ​​។ នេះ​ជា​កាតព្វកិច្ច​របស់​អ្នក​ចេះ​ដឹង​ដែល​ត្រូវ​និយាយ​ការ​ពិត​ បដិសេធ​ពាក្យ​មុសា​ ប្រាប់​អំពី​វិធី​សាស្ត្រ​ស្វែង​រក​សច្ចភាព​និង​ទាត់​ចោល​កំហុស​ទាំង​ឡាយ​ ដែល​នៅ​មាន​មនុស្ស​ជា​ច្រើន​នៅបាំង​ដោយ​​ជញ្ជាំង​​នៃ​វប្បធម៌ហិង្សា​នៅ​ឡើយ​។ ទី​បំផុត​ យើង​ពិត​ជា​ផលិត​ក្តិប​ស្នារដៃ​នេះ​ឱយ​ចេញ​ជា​រូប​រាងបានមែន​​ដោយ​សារ​​​ការ​តាំង​ចិត្ត​មិនទន្ទឹង​ចាំ​អ្នក​ដទៃ​សរសេរ! កំហុស​ទាំង​អក្ខរាវិរុទ្ធ​និង​ខ្លឹម​សារទាំង​ប៉ុន្មាន​​ជា​ការ​ធ្វេស​ធ្វេ​ ឬ​​ជា​កា​រគិត​​មិន​ដិត​ដល់ខ្វះ​ភស្តុតាងនិង​បក​ប្រែ​យល់​សេចក្តី​ក្នុង​ឯកសារ​របស់​អ្នក​ជំនាញ​មិន​ដល់របស់​​​អ្នក​និពន្ធ។                         ត. ស.

២៤/០៣/២០១៥

«យើង​អាច​មើល​ឃើញ​តែ​ក្នុង​ចម្ងាយ​មួយ​ខ្លី​ប៉ុណ្ណោះ​ទៅ​អនាគត​

ប៉ុន្តែ​យើង​មើល​ឃើញ​ [កិច្ច​ការ] ជា​ច្រើន​នៅ​ទី​នោះ​​ ដែលយើង​​ត្រូវ​ធ្វើ​ឱយ​ហើយ​។» — អាឡេន ធ្យូរីង​ (Alan Turing)


តារាង​មាតិកា​

 

បុព្វ​កថា​

លំនាំ​ដើម​

 

សញ្ញាណ​និង​ទ្រឹស្តី​

១. ​វប្បធម៌​អហិង្សា​

២. បាតុកម្ម​អហិង្សា 

៣. វិធី​អហិង្សា  

ក. បាតុកម្ម​តវ៉ា​និងការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល

ខ. ការ​មិន​សហការ​

គ. ​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា​

៤. យន្ត​ការ​​​បំរែ​បំរួល​

ក. ការ​ប្តូរ​ជំហរ

ខ. ការ​សំរប​សំរួល

គ. ការ​បង្ខិត​បង្ខំ​ដោយ​អហិង្សា

ឃ. ការ​បំបែក​ចេញ

 

របប​ផ្តាច់​ការ​

៥. ​ប្រភព​នៃ​អំនាច​រដ្ឋ​  

៦. ​របប​ផ្តាច់​ការ​និង​ចរិត​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ  

៧. អំនាច​នយោបាយ​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ  

៨. ភាព​ផុយ​ស្រួយ​និង​ចន្លោះ​ប្រហោង​​នៃ​របប​ផ្តាច់​ការ​    

ក. ភាព​ទន់​ខ្សោយ​នៃ​​ប្រព័ន្ធ​​ផ្ទៃ​ក្នុង

ខ. មជ្ឈដ្ឋាន​សង្គម​

គ. មនោគម​វិជ្ជា​និង​តថភាព​ជាក់​ស្តែង​

 

ពិសោធន៍​

៩. មហន្តរាយ​នៃ​កុបកម្ម​ហិង្សា​

ក. អប្រជាធិបតេយ្យ​នៃ​ការ​ចូល​រួម​​

ខ. ជំនួយ​គាំទ្រ​ពី​រដ្ឋ​បរទេស សង្គ្រាម​ស៊ីវិល និង​ប្រជាធិបតេយ្យ​ក្រោយ​ទំនាស់

១០. អំនាច​នៃ​បាតុ​កម្ម​អហិង្សា

ក. អំនាច​​ប្រជាជន​ ៣,៥ភាគ​រយ​

ខ. ប្រជាធិបតេយ្យ​នៃ​ការ​ចូល​រួម​

គ. ជោគ​ជ័យ​និង​បរាជ័យ​របស់​​បាតុកម្ម​អហិង្សា​

ឃ. ភាព​គ្មាន​លក្ខ​ខណ្ឌ​នៃ​បាតុកម្ម​អហិង្សា​

ង. មរណភាព​ទាក់​ទង​នឹង​ទំនាស់​ដោយ​អហិង្សា​

ច. សមិទ្ធ​ផល​នៃ​បាតុកម្ម​អហិង្សា​

១១. អប្រសិទ្ធ​ភាព​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​

ក. គោល​បំណង​នៃ​ការ​បង្ក្រាប​និងឆន្ទៈ​របស់​​ភ្នាក់​ងារ​បង្ក្រាប​

ខ. បំប្លែង​សត្រូវ​មក​ជា​មិត្រ​ យក​សេចក្តី​ស្រឡាញ់​ជំនះ​សេចក្តី​ស្អប់​

គ. ការ​គ្រប់​គ្រង​ការ​បង្ក្រាប​

១២. កូដ​កម្មរបស់​អ្នក​គាំទ្រ​ចលនា​ប្រជាជន​ដែល​ឋិត​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​ជនផ្តាច់​ការ​

​​១៣. រយៈពេលដែលបាតុកម្ម​អហិង្សា​ត្រូវ​ការដើម្បីទទួល​បាន​​​​​​​ជោគ​ជ័យ    

១៤. កត្តា​​ជា​សារវន្ត​ទាំង​ឡាយ​ដែលចូល​​រួម​កំណត់​ជោគ​ជ័យ​របស់​​បាតុកម្ម​អហិង្សា​

ក. ជំនឿជាក់​​និង​ការ​យល់​ដឹង​អំពី​បាតុកម្ម​

ខ. ការ​ដឹក​នាំ​និង​រៀប​ចំ​គ្រប់​គ្រង​បាតុកម្ម

គ. ទំហំ​និង​ភាព​ចំរុះ​​នៃ​អ្នក​ចូល​រួម​

ឃ. ភាព​ក្រាញ​ននៀល​នៃ​បាតុកម្ម

ង. ភាព​សំបូរ​បែប​នៃ​កល​យុទ្ធ

ច. ស្វ័យ​សំរេច​ចិត្ត​របស់​ពួក​អ្នកមាន​អំនាច​

 

អនុវត្តន៍​

១៥. ការ​អនុវត្ត​បាតុកម្ម​អហិង្សា

ក. បាតុកម្ម​ដោយពុំ​​អាស្រ័យ​លើ​តែ​​មេ​​ដឹក​នាំ​​

ខ. ភាព​ជា​អ្នក​ដឹក​នាំ​និង​តួ​នាទីរបស់អ្នក​ដឹក​នាំ​

គ. ​ការ​ដឹក​នាំនិង​ចាប់​ផ្តើម​​បាតុកម្ម

ឃ. បង្កើត​មូលដ្ឋានស្រប​ច្បាប់នៃ​​​បាតុកម្ម

ង. មហា​យុទ្ធសាស្ត្រ

ច. ការ​បង្កើត​អត្ត​សញ្ញាណ​បាតុកម្ម​ដោយ​​ប្រើ​ប្រាស់និមិត្ត​​សញ្ញា

ឆ. ការ​ជ្រើស​រើស​ទី​តាំង​ធ្វើ​បាតុកម្ម

ជ. ការ​បំបែក​ការ​ភ័យ​ខ្លាច

ឈ. អំនាច​នៃ​ការ​លេង​សើច ចំអក​ និង​កំប្លែង​ស្ងួត

ញ. វិន័យ​អហិង្សា​

ដ. ការ​សម្ងាត់​និង​ការ​បើក​ចំហ​​

ថ. ការ​ទាក់​ទាញ​កៀង​គរ​ប្រជាជន

ឌ. ការ​ប្រមាណ​កម្លាំង​បាតុកម្ម

ឍ. ការ​បែង​ចែក​ការងារ​នៅ​ក្នុង​បាតុកម្ម

ណ. ការ​ទាញ​យក​ប្រយោជន៍​​ពី​ការ​បង្រា្កប​

១៦. ការ​ស្ថាបនា​មូល​ដ្ឋាន​គ្រឹះ​សំរាប់​ប្រជាធិបតេយ្យ​រយៈ​ពេល​វែង​

ក. ការ​បង្ឃាំង​រដ្ឋ​ប្រហារ​

ខ. ការ​អនុវត្ត​ច្បាប់​រដ្ឋ​ធម្ម​នុញ្ញ​

បច្ចិម​វាចា​

ឧប​សម្ពន្ធ​ ក

វិធី​អហិង្សា​ទាំង​១៩៨ ចង​ក្រងដោយ​​លោក ​ជីន​ សាប

ឧប​សម្ពន្ធ​ ខ

ទិន្នន័យ​អំពី​យុទ្ធ​នាការ​អហិង្សា​និង​ហិង្សាទាំង​ ៣២៣​ករណី​ ពី​ឆ្នាំ​១៩០០ ដល់​២០០៦

របស់​លោក​ស្រី​ អេរិខា​ ឆេណូវេថ​ និង​លោក​ស្រី​ ​ ម៉ារៀ ស្ទីហ្វឹន​