វិធី​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​  

Gene Sharp's 198 Methods of Nonviolent Action

អ្នក​ដែល​អនុវត្ត​វិធី​អហិង្សា​ប្រហែល​ជា​ពុំ​បាន​ដឹង​ថា​វិធី​ទាំង​នោះ​ជា «​វិធី​អហិង្សា​» នោះ​ទេ​។ ប្រាកដ​ណាស់ថា​​ ពួក​គេ​ក៏​ពុំ​ចាំបាច់​​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​​ទ្រឹស្តី​នៃ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ឬ​ក្រម​សីល​ធម៌​ណាមួយ​ដែរ​ ​ដើម្បីអនុវត្ត​វិធី​​អហិង្សាទាំង​នោះ​បាន​ដោយ​​​ជោគ​ជ័យ​។ — ខឺត ហ្ស៊ក់​ (Kurt Schock)​​

​​និក្ខេបបទឆ្នាំ​១៩៧៣ របស់​លោក​ ជីន​ សាប​ «វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ​អំពី​​​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា» (The Politics of Nonviolent Action) ​មាន​ចំនួន​បី​ភាគ៖ ភាគ​ទី​មួយ​អំពី​ «អំនាច​និង​ការ​តស៊ូ» និង​ទី​បី​អំពី​ «ឌីណាមិច​នៃ​សកម្មភាព​អហិង្សា​»​។ ​​អ្វី​ដែល​យើង​ផ្តោត​នៅ​ទី​នេះ​ គឺ​ភាគ​ទី​ពីរ​អំពី​ «វិធី​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​» ដែល​លោក​​​បាន​ស្រាវ​ជ្រាវ​និង​រៀប​ចំ​ចង​ក្រង​ជា​បញ្ជី​​​អំពី​វិធី​ធ្វើ​សកម្មភាព​អហិង្សា​ ក្នុង​នោះ​មាន​ចំនួន​រហូត​ដល់​ ១៩៨វិធី​ ដែល​យើង​បាន​រាយ​វិធី​ទាំង​អស់​នេះ​នៅ​ឧបសម្ពន្ធ​ ក។ វិធី​អហិង្សា​ គឺ​ជា​សកម្ម​ភាព​ជាក់​លាក់​ដែល​ប្រើ​ជា​បច្ចេក​វិធី​​ដើម្បី​ប្រើ​ប្រាស់​អំនាច​ ប្រតិបត្តិ​ការ​នៅ​ក្រៅ​ស្ថាប័ន​នយោបាយ​ ធ្វើ​ឡើង​ដោយមាន​​គោល​បំណងច្បាស់​លាស់​ ​ដោយ​មិន​បាន​ប្រើ​ប្រាស់​អំពើ​ហិង្សា​ទៅ​លើ​​មនុស្ស​។ លោក​ រ៉ូបឺត ប៊ើររ៉ូ​ (Robert J. Burrowes) បាន​ចែក​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ជា​ពីរ​ប្រភេទ​គឺ ​អហិង្សា​គោល​ការណ៍​និង​អហិង្សា​អនុវត្តន៍​ (Principled and Pragmatic Nonviolence)​​។ «អហិង្សា​គោលការណ៍​» ​សម្គាល់​ដោយ «​ការប្តេជ្ញា​​ប្រើ​វិធី​​អហិង្សា​ ដោយ​ឈរ​លើ​មូល​ហេតុ​សីល​ធម៌​ ចាត់​ទុក​មធ្យោបាយ​និង​គោល​ដៅ​មិន​អាច​ចែក​ដាច់​ពី​គ្នា​បាន​ (Means and Ends) មើល​ឃើញ​ទំនាស់​ជា​បញ្ហា​រួម​ទាំង​របស់​ខ្លួន​ឯង​និង​សត្រូវ​ ព្រម​ទទួល​រង​ការ​ឈឺចាប់​នៅ​ក្នុង​កំលុង​ដំណើរ​ការ​តស៊ូ​ ដើម្បី​បំប្លែង​ទស្សនៈ​របស់​សត្រូវ​​ និង​មើល​ទៅ​កាន់​អំពើ​អហិង្សា​ដោយ​ពហុ​​ទស្សនវិស័យឬ​ពី​ច្រើន​​ជ្រុង​ (Holistic view) ពោល​គឺ​អហិង្សា​ជា​របៀប​រស់​នៅ​តែ​ម្តង​។» ឯ​ «អហិង្សា​អនុវត្តន៍» ​វិញ​ ទាក់​ទិន​នឹង​ការ​តាំង​ចិត្ត​ប្រើ​វិធី​អហិង្សា​ដោយ​អាស្រ័យ​លើ​ប្រសិទ្ធ​ភាព​​ដែល​ទទួល​បាន​ពី​សកម្មភាព​អហិង្សា​ ចែក​ដាច់​រវាង​មធ្យោបាយ​និង​គោល​ដៅ​ មើល​ទៅ​កាន់​វិវាទ​ថា​ជា​ការ​តស៊ូ​ទាម​ទារ​ផល​ប្រយោជន៍​មិន​ចុះ​សំរុង​គ្នា​រវាង​សត្រូវនិង​ខ្លួន​ឯង​ មាន​បំណង​ដាក់​សម្ពាធ​មិន​មែន​តាម​រយៈ​ផ្លូវ​កាយ​លើ​គូ​បដិបក្ស​នៅ​ក្នុង​កំលុង​​ដំណើរ​ប្រព្រឹត្តទៅ​នៃ​ការ​​តស៊ូ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​​អំនាច​សត្រូវ​ និងមិន​បាន​យក​​អំពើ​អហិង្សា​​ជា​របៀប​រស់នៅ​​ប្រចាំ​ថ្ងៃ​​ឡើយ​។​ (ហ្ស៊ក់​, ២០០៥, ទំ. xvii)​ អហិង្សា​របស់​មហា​ត្មៈ​គន្ធី​នៅ​មាន​លក្ខណៈជា​​គោល​ការណ៍​ មាន​សីល​ធម៌​ខ្ពស់​ ឯសកម្ម​ភាព​​អហិង្សា​របស់​​លោក​ ជីន សាប​ ​​​បំបែក​មូលដ្ឋាន​ចាស់​របស់​គន្ធី​ រួច​សាង​មូលដ្ឋាន​ថ្មី​នៃ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ដែល​ឋិត​នៅ​ផ្នែក​អនុវត្ត​ន៍ ពោល​គឺ​សកម្ម​ភាព​អហិង្សា​ដែល​ប្រើ​ដោះ​ស្រាយ​ទំនាស់​ យោង​​លើ​ប្រសិទ្ធ​ភាព​របស់​វា​ ពុំ​មែន​ដើម្បី​សីលធម៌​ នោះ​ទេ​។ ​លោក​ ជីន​ សាប បាន​​បែង​ចែក​សកម្មភាព​អហិង្សា​ជា​បី​ទំរង់​​ធំ​ៗ៖ បាតុកម្ម​តវ៉ា​និងការ​លួង​លោម​, ការ​មិន​សហការ​ និង​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា​។ នៅ​ខាង​ក្រោម​​នេះ​ យើង​សូម​សង​ស្រង់​សង្ខេប​និង​អធិប្បាយ​ខ្លះ​ៗ ដោយ​ផ្អែក​លើ​ឯកសារ​របស់​លោក​ ខឺត ហ្ស៊ក់​ (២០០៥, ទំ. ៣៨-៤០)។  ​

ក. បាតុកម្ម​តវ៉ា​និងការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​

វិធី​បាតុកម្ម​តវ៉ា​និង​ការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ ភាគ​ច្រើន​ជា​ការ​បង្ហាញ​ដោយ​ប្រើ​និមិត្ត​សញ្ញា​ដែល​មាន​បង្កប់​អត្ថន័យ​ ចង់​ទាក់ទងឬ​បញ្ចូលបញ្ចូល​គូ​បដិបក្ស​ ឬ​ក៏​ជំរុញ​ឱយ​មាន​ការ​ដឹង​ឮ​ថា​មាន​អំពើ​​អយុត្តិធម៌​​​​និង​ការ​ជំទាស់​នឹងសកម្ម​ភាព​​របស់​របប​ដឹក​នាំ​។ វិធី​ទាំង​នេះ​មិន​មាន​​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​ហេតុ​ផល​ ការ​ពិភាក្សា​ ឬ​ការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូលអ្វី​​ទេ​ នេះ​បើ​គេ​មិនរាប់​ចូល​សកម្មភាពបង្ក​ទំនាស់ដោយ​ផ្ទាល់​​។ ​មើលមួយ​ភ្លេត​ វិធី​ទាំង​នេះ​ហាក់​ដូច​គ្មាន​ឥទ្ធិពល​អ្វី​ខ្លាំង​លើ​របប​ដឹក​នាំ​ទេ​​ ប៉ុន្តែ​តាម​ពិត​វា​មាន​សារៈ​សំខាន់​ណាស់​ក្នុង​ការ​ដាស់​តឿន​ស្មារតី​ឱយ​​សាធារណជន​ ក្រុម​ទី​បី​ និង​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ឯករាជ្យ​​ឱយ​យល់​ថា​សកម្ម​ភាព​របស់​របប​ដឹក​នាំ​មិន​ករណី​មិន​ស្រួល​ មាន​ដំណើរ​មិន​ប្រក្រតី​ណា​មួយ​កើត​ឡើង ហើយ​ពិសេស​ពួក​គេ​បាន​ឃើញ​ចលនា​បាតុកម្ម​ដោយ​ផ្ទាល់​ភ្នែក​ជា​ជាង​មិន​ឃើញ​មាន​សកម្ម​ភាព​អ្វី​សោះ​។  មិន​តែ​ប៉ុណ្ណោះ​​ វិធី​ដូច​ជា​ ការ​ប្រគុំ​តន្រ្តី​និង​លេង​ល្ខោន​អាច​ជួយ​កាត់​បន្ថយ​ការ​ភ័យ​ខ្លាច​ពី​ការ​បង្ក្រាប និង​ទាក់ទាញ​អ្នក​ចូល​រួម​ផង​ដែរ​​។ នៅ​មាន​ទៀត​ គេ​អាច​ប្រើ​ពួក​វា​ ​ដើម្បី​​ពង្រឹង​សាមគ្គី​ភាព​ក្នុង​ក្រុម​ ផ្សព្វ​ផ្សាយ​បាតុកម្ម ​មុន​នឹង​អាច​អនុវត្ត​វិធី​អហិង្សា​ផ្សេងទៀត​ ដូច​ជា​វិធី​​មិន​សហការ​និង​អន្តរាគមន៍។ ដូច្នេះ​ហើយ​ ទើប​វិធី​បាតុកម្ម​តវ៉ា​និង​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ គេ​និយម​ប្រើ​នៅ​ពេល​ដំណាក់​កាល​ដំបូង​នៃ​បាតុកម្ម​​ ហើយនិង​​គ្រប់​ដំណាក់​កាល​ក្រោយ​មក​ទៀត​ ក៏​គេ​នៅ​តែ​ប្រើ​ដែរ​ ព្រោះ​ការ​កែន​សមាជិក​ថ្មី​គឺ​ជា​ប្រការ​ចាំ​បាច់​បំផុត​របស់​ចលនា​​។ នៅ​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​​ ចលនា​តវ៉ា​របស់​ប្រជាជន​មិន​ត្រូវ​បាន​រដ្ឋ​អំនាច​មើល​ឃើញ​ថា​ជា​គ្រឿង​គំរាម​កំហែងអ្វីទេ​ ព្រោះ​វា​មិន​​បង្ក​បញ្ហា​ប្រឈមដោយផ្ទាល់​ភ្លាមៗ​ដល់​រដ្ឋ​អំនាច​ ម្យ៉ាង​​វា​​ជា​សិទ្ធិ​បញ្ចេញ​មតិ​និង​សេរី​ភាព​ចួប​ជុំ​របស់​ប្រជាជនក្នុង​របប​ប្រជាធិបតេយ្យ​​។ ផ្ទុយទៅ​វិញ​​ នៅ​ប្រទេស​ផ្តាច់​ការ​ ការ​តវ៉ា​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ មិន​ទទួល​បាន​ការ​​ស្វាគមពី​របប​ដឹក​នាំនោះ​​ទេ ព្រោះ​វា​អាច​កែ​ប្រែ​ទំនាក់​ទំនង​អំនាច បំបែក​ចំណង​ទំនាក់​ទំនង​រវាង​ពួក​វរជន​ ​និង​កាត់​បន្ថយ​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​របស់​រដ្ឋាភិបាល​​។​​​​​

ខ. ការ​មិន​សហការ​ (ខាង​សង្គម​ សេដ្ឋកិច្ច​ និង​នយោបាយ​)

វិធី​មិន​សហការ​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​រឹង​ទទឹង​បញ្ឈប់អាកប្បកិរិយា​ដែល​ធ្លាប់​ធ្វើ​ឱយ​ប្រព័ន្ធ​ទាំង​មូល​ដើរ​ទាំង​ឡាយ​  ​ដោយមិនសហការ ​ចូល​រួម ​គាំទ្រ ​​ ​ដោយ​ចេតនា​ ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​មានផែន​ការ​ច្បាស់​លាស់​​ ដើម្បី​បន្ថយ​ធន​ធាន​ បង្រួញ​អំនាច​ និង​​បំបាក់​ភាព​ស្រប​ច្បាប់​របស់​របប​ដឹក​នាំ ធ្វើ​ឡើង​​ក្នុងវិស័យ​បី​ ​សង្គម​ សេដ្ឋកិច្ច​និង​នយោបាយ​​​។ ការ​មិន​សហការ​ផ្នែក​សង្គម​គឺ​ជា​ការ​ជំទាស់​មិន​អនុវត្តបទ​ដ្ឋាន​សង្គមបន្ត​ទៀត​ តាម​រយៈ​មធ្យោបាយ​ដូច​ជា​ ពលិការ​សង្គម កូដកម្ម​ដោយ​និស្សិត ការ​បណ្តេញ​សមាជិក​ក្រុម​ ការ​នៅ​ឱយ​ឆ្ងាយ​ពី​កន្លែង​ខ្លួន​ឯង​រំពឹង​ថា​ទៅ ការ​ផ្តល់​កន្លែង​ហាម​ឃាត់ជា​ទី​​បំ​​ពួន​បាតុករ​ពី​ការ​តាម​ចាប់​។ល។ ​ការ​មិន​សហការ​ខាង​​សេដ្ឋកិច្ចវិញ​ គឺ​ជា​ពន្យារ​សកម្ម​ភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ទាំង​ឡាយ​ ព្រម​ទាំង​មិនចូល​រួម​បង្កើត​សកម្ម​ភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ថ្មី​ទៀត​ តាម​រយៈ​មធ្យោបាយ​ដូច​ជា​ កូដកម្ម​មិន​បញ្ចេញ​កម្លាំង​ធ្វើ​ការ​ ឬ​បន្ថយ​ល្បឿន​ធ្វើ​ការ​ ពលិការ​សេដ្ឋកិច្ច​ ការ​រួម​គ្នា​ដក​លុយ​ពី​ធនាគារ​ ​ការរួម​គ្នា​​មិន​បង់​ថ្លៃ​ផ្ទះ​ បំណុល​និង​​​ការ​ប្រាក់​ជា​ដើម​។ល។​ ការ​មិនសហការ​ផ្នែក​នយោបាយ​គឺ​ជា​ការ​រឹង​ទទឹង​មិនបន្ត​ការ​​ចូល​រួម​នយោបាយផ្លូវ​ការ​​។ ទំរង់​នៃ​ការ​មិន​សហការ​ផ្នែក​នយោបាយ​ដែល​គេ​និយម​ស្គាល់​ជាង​គេ​គឺ​ការ​មិន​គោរព​តាម​របស់​ប្រជាជន​ស៊ីវិល​ ពោល​គឺ ​ការ​មិន​គោរព​ច្បាប់និង​សណ្តាប់​ធ្នាប់​​ដោយ​បើក​ចំហ​និង​មាន​ចេតនា​ក្នុងគោល​​បំណង​នយោបាយប្រឆាំង​សកម្ម​ភាព​រដ្ឋាភិបាល​ណា​មួយ​ ដូច​ជា​ការ​បោះ​ពុម្ព​កាសែត​ឬ​ខិត្ត​បណ្ណ​ដែល​ហាម​ឃាត់ ការ​ប្រកែក​មិន​បង់​ពន្ធ​ ឬ​ការ​មិន​ស្តាប់​បញ្ជា​អាជ្ញាធរ​។ សំរាប់​ប្រទេស​មិន​មែនប្រជាធិបតេយ្យ​ ជា​ទួទៅ​ រដ្ឋពុំ​សូវ​មាន​ការ​អភិវឌ្ឍ​ ដូ​ច្នេះរដ្ឋ​មិន​មាន​សមត្ថភាពពេញ​លេញ​ក្នុង​ការ​​គ្រប់​គ្រង​ធន​ធាន​ក្នុង​ប្រទេស​ប៉ុន្មាន​ទេ​។ ហេតុ​នេះ​ហើយ​ វិធី​មិន​សហការអាច​មាន​ប្រៀប​ច្រើន​ក្នុង​ការ​បំបាក់​អំនាច​រដ្ឋ​ ចំពោះ​ប្រទេស​មិន​កាន់របប​​ប្រជាធិបតេយ្យ​។ ​បើ​ប្រទេស​នោះ​ក្រ​កំពុង​អភិវឌ្ឍ​ទំនង​ជា​រំពឹង​លើ​ម្ចាស់​ជំនួយ​ឬ​អ្នក​ឧបត្ថម្ភ​ដើម្បី​រស់​ វិធី​មិន​សហការ​អាចកាត់​បន្ថយ​ធនធាន​ ​ពិសេស​ទាញ​យក​ធន​ធានឧបត្ថម្ភ​ទាំង​នោះ​ពី​រដ្ឋ​មក​តែ​ម្តង​ បើ​រដ្ឋ​អំនាច​បើក​ការ​បង្ក្រាប​លើ​ចលនា​ប្រជាជនស៊ីវិល​។ រដ្ឋ​ដ៏​ទន់​ខ្សោយ​គឺ​ពឹង​លើក​រាស្រ្តជួយ​​និង​រុញ​ម៉ាស៊ីន​រដ្ឋឱយ​ដើរ​ ផ្ទុយ​ទៅ​វិញ​ បើ​រាស្ត្រ​ប្រើ​វិធី​មិន​សហការ​គ្រប់​វិស័យ​ រដ្ឋ​នឹង​ខាត​បង់​ច្រើន​និងទ្រឹង​​​គាំងតែ​ម្តង​ ជា​ហេតុ​ធ្វើ​អ្នក​ដឹក​នាំ​បាត់​បង់​លទ្ធភាព​​គ្រប់​គ្រង​រដ្ឋ​យ៉ាង​ខ្លាំង​។​

គ. ​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា​

(ដោយ​វិធី​​ផ្លូវចិត្ត, ផ្លូវ​កាយ​​​, ខាង​សង្គម​, ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​, និង​ខាង​នយោបាយ​)

វិធី​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា​ គឺ​ជា​សកម្ម​ភាព​បង្អាក់​ដំណើរ​ការ​ធម្មតា​នៃ​សណ្តាប់​ធ្នាប់​ឬ​ស្ថាន​ភាព​ដើមមិន​ឱយ​បន្ត​ (ការ​មិន​សហការ​គឺ​ដក​ការ​ចូល​រួម​របស់​ខ្លួន​ ឯ​អន្តរាគមន៍​វិញ​គឺ​មិន​ឱយ​ប្រព័ន្ធ​ទៅ​មុខ​បាន​ដោយ​គ្មាន​ការ​ចូល​រួម គឺ​មិន​ឱយ​សត្រូវ​ធ្វើ​ការ​បាន​ដូច​ប្រក្រតី​​) ព្រម​ទាំង​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ផ្សេង​ថ្មី​មក​ជំនួយ​ប្រព័ន្ធ​ចាស់​ទៀត​ ដើម្បី​បញ្ចៀស​ការ​ជ្រែត​ជ្រែក​ពី​រដ្ឋ​អំនាច​​។ ការ​អង្គុយ​បិត​អាគារ​​ ការ​ដណ្តើម​កាន់​កាប់​ទី​តាំង​ណា​មួយ​ ការ​បង្ក​ឧបសគ្គ​ ការ​បាំង​ហេដ្ឋារចនាសម្ពន្ធ​  ការ​បំផ្លាញ​វត្ថុ​ឧបករណ៍​ណា​មួយ​កុំ​ឱយ​សត្រូវ​ប្រើ​បាន​។ល។ គឺ​​ជាការ​ឆា​ឆៅ​មិន​ឱយ​ប្រព័ន្ធ​អាច​ដំណើរ​ការ​ដោយ​ស្រួល​។ ការ​បង្កើត​ទី​ផ្សារ​ថ្មី​មិន​ចំណុះ​រដ្ឋ​អំនាច​ ឬការ​រៀប​ចំ​​ស្ថាប័នស្មើ​ដើរ​មុខ​ងារជំនួស​ស្ថាប័ន​ចាស់​ដែល​ត្រួត​ត្រា​រដ្ឋ​ នៅ​ក្នុង​កំលុង​ពេល​នៃ​ការ​តស៊ូ​ក្នុង​ជម្លោះ​ជា​មួយ​នឹង​រដ្ឋ​ គឺ​ជាការ​​ត្រួត​ត្រាយ​ផ្លូវ​ថ្មី​ កុំ​ឱយ​មា​ន​ដានដឹក​នាំ​គ្រប់​គ្រង​ស្ថាប័ន​របៀប​ផ្តាច់​ការ​ទៀត​។ ​​​លោក​ រ៉ូបឺត ប៊ើររ៉ូ​ (Robert J. Burrowes) បាន​បែង​ចែក​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សាជា​ពីរ​ប្រភេទ​៖​ ១. អន្តរាគមន៍​រំខាន​ដោយ​អហិង្សា (Disruptive Nonviolent Intervention) គឺ​ជា​ការអុក​​ឡុក​និង​បំបាត់​ទំនាក់​ទំនង​ឬ​របៀប​គ្រប់​គ្រង​ចាស់ដែល​ធ្លាប់​មាន​ស្រាប់​ និង​ ២. អន្តរាគមន៍បង្កើត​ថ្មី​ដោយ​អហិង្សា​ (Creative Nonviolent Intervention) គឺ​ជា​ការ​ជំរុញឱយ​មាន​​ទំនាក់​ទំនងដឹក​នាំ​​ថ្មី​ដោយឯករាជ្យ​និង​ស្វ័យ​ភាព​ គ្មាន​ការ​លូក​លាន់​​ពី​ភាគី​នៅ​ខាង​ក្រៅ​ស្ថាប័ន​។​​ ក្នុង​ប្រទេសមិន​មែន​​ប្រជាធិបតេយ្យ ការ​បង្កើត​ស្ថាប័ន​ថ្មី​ដាច់​ពី​ក្បាល​ម៉ាស៊ីន​រដ្ឋ​គឺ​ជា​ការ​ប្រជែង​អំនាច​ដោយ​ផ្ទាល់​ ដែល​ពួក​គេ​ពុំ​អាច​អត់​ធ្មត់​ បណ្តោយ​ឱយ​ស្ថាប័ន​នោះអាច​​ដំណើរ​ការ​បាន​​ឡើយ​ ប៉ុន្តែ​ប្រទេស​ប្រជាធិបតេយ្យ​ ស្ថាប័ន​ភាគ​ច្រើន​សុទ្ធ​មាន​ស្វ័យ​ភាព​ឯករាជ្យ​រួច​ស្រាប់​ទៅ​ហើយ​ ហើយ​រដ្ឋ​​ក៏​មិន​អាច​រំលោភ​​មាន​សិទ្ធិ​​ជ្រៀត​ជ្រែង​មិន​ឱយ​គេ​បង្កើត​បាន​ដែរ​។​ ​​

ចំណុច​ដ៏​វិសេស​នៃ​វិធី​ទាំងអម្បាល​ម៉ាន​នេះ​ គឺ​ឋិត​នៅ​ត្រង់​មាន​ស្រាប់​ មិន​ចាំ​បាច់ដើរ​រក​ ឬ​​ត្រូវ​ការ​ធន​ធាន​អ្វី​ពិសេស​​ច្រើន​ទេ។ គេ​អាច​ប្រើ​ប្រាស់​ពួក​វា​បាន​ដោយ​មិន​គិត​ពី​ពេល​វេលា​និង​ទី​កន្លែង​។ តាម​រយៈ​ការ​រីក​ចំរើន​នៃ​ប្រព័ន្ធ​ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ​និង​បច្ចេកវិទ្យា​​​ វិធី​ទាំង​នេះ​កាន់​តែ​អាច​ទៅ​មុខ​បាន​ដោយ​រលូន​ ទោះ​ការ​វិឌ្ឍ​ដដែល​នេះ​ រដ្ឋ​អំនាច​ក៏​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​ក្នុង​ការ​ប្រើ​វា ​ដើម្បី​ឈ្លប​មើល​ រិត​ត្បិត​សេរី​ភាព​ បំភ័យ​ប្រជាជន​ជាង​​មុនដែរ​ក៏​ដោយ​​​។ គ្រឿង​សម្ភារៈ​បរិក្ខារ​បន្តិច​បន្តួច​ដូច​ជា​ ទូរសព្ទ​ កុំព្យូទ័រ ម៉ាស៊ីន​ថត​។ល។ មិន​បាន​ជះ​ឥទ្ធិ​ពល​លើ​ចលនា​ខ្លាំង​នោះ​ទេ​ គឺ​ថា​ទោះ​មាន​ឬ​មិន​មាន​ក៏​គ្មាន​បញ្ហា​ណាស់​ណា​ដែរ។​ ​ខុសស្រលះ​​ ប្រើ​វិធីហិង្សា​ គេ​ត្រូវ​ការលុយ​​ច្រើនជាង​ ​ដើម្បី​ទិញ​​កាំភ្លើង​ គ្រាប់​បែក​ រថ​ក្រោះ​។ល។ ពិសេស​ត្រូវ​រក​អ្នក​លក់សព្វាវុធឱយ​​​ទៀត​។

​​​វិធី​ទាំងអស់​នេះ​វាយ​ប្រហារ​លើ​ចំណុច​ខុស​គ្នា​ៗនៃ​រដ្ឋាភិបាល​ ប៉ុន្តែតិច​ឬ​ច្រើន ​​វាយ​ចំចំណុច​​ខ្សោយ​របស់​រដ្ឋាភិបាលនិង​ធ្វើ​ឱយ​រដ្ឋាភិបាល​​ពិបាក​ទប់​ទល់។​​ វាមាន​​​​ប្រសិទ្ធ​ភាព​ខុស​ៗ​គ្នា ខ្លះ​ងាយ​​ខ្លះ​លំបាកក្នុង​ការ​អនុវត្ត​​​ អាច​​​ឃើញ​ប្រសិទ្ធ​ភាពយូរ​ឬ​ឆាប់​​ ខ្លះ​ទៀត​យើង​ពុំ​ងាយ​​សង្កេត​ឃើញ​លទ្ធ​ផល​នៃ​វិធី​នោះ​ទេ​។ គេ​ត្រូវ​ជ្រើស​រើសយក​មក​​ប្រើដោយ​ប្រុង​ប្រយត្ន​​ទៅ​តាម​ស្ថានភាព​ពិត​ជាក់​ស្តែង​ដែល​បាតុករ​ចួប​ប្រទះ​ផ្ទាល់​​ ទាំង​​ប្រតិកម្ម​របស់​រដ្ឋាភិបាលនិង​ភាគី​ទី​បី​​។ គេ​គួរ​កត់​សំគាល់​ផង​ដែរ​ថា​វិធី​អហិង្សា​នីមួយៗ​មាន​ឥទ្ធិ​ពល​និង​ហានិភ័យ​ផ្សេងខុសៗ​ យោល​តាម​ហេតុ​​នេះ ​គេ​ត្រូវ​ចេះប្រើ​វិធី​ទាំង​អស់​នេះ​ចំរុះ​គ្នា​និង​​​ផ្លាស់​ប្តូរ​កលយុទ្ធ​ដើម្បី​ចៀស​វាង​ការ​បង្ក្រាប​ និង​បត់​បែន​​ទៅ​តាម​កាលៈ​ទេសៈ​​ ពិសេស​គេ​មិន​ត្រូវ​ចេះ​តែ​យក​មក​ប្រើ​តែ​ពីសតែ​​ពាស​ គ្មានផែន​ការ​និង​​យុទ្ធសាស្ត្រ​ធំ​មួយនោះ​​ទេ​។​ ម្យ៉ាង​ទៀត​វិធី​អហិង្សា​មិន​មែន​វាយប្រហារ​តែ​មួយ​ផ្នែក​នៃ​របប​ដឹក​នាំនោះ​​ឡើយ​ ពោល​គឺ​មាន​វិស័យសង្គម​ ​សេដ្ឋកិច្ច ​និង​នយោបាយ​ ដែល​​​ធ្វើ​ឱយប្រព័ន្ធ​ដឹក​នាំ​រដ្ឋ​គាំង​និង​ដក​ហូត​ប្រភព​អំនាច​របស់​របប​ផ្តាច់​ការតែ​ម្តង​​។​​​ ​ ​គេ​​គួរ​ប្រើ​វិធី​អហិង្សា​ទៅ​វាយ​ប្រហារ​ប្រភព​អំនាច​របស់​ជន​ផ្តាច់​ការ ចំណុច​ខ្សោយ​របស់​របប​ដឹក​នាំ​ និង​ពង្រឹង​អំនាច​របស់​ចលនា​ខ្លួន​ឯង​។ ក្នុង​ករណី​មាន​សម្ពាធ​នយោបាយ​ឬ​សេដ្ឋកិច្ច​ពី​ខាង​ក្រៅ​ គេ​ត្រូវ​ប្រើ​វិធី​អហិង្សា​ដូច​ជា​ ការ​មិនសហការ​ ឬ​អន្តរាគមន៍​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​និង​នយោបាយ​​ឱយ​ត្រូវ​តាម​លក្ខខណ្ឌ​ខាង​ក្រៅ​ដែល​របប​ដឹក​នាំ​កំពុង​ចួប​ការ​លំបាក​​ ដើម្បី​បង្ក​លក្ខណៈ​ឱយ​រដ្ឋាភិបាល​ចួប​សត្រូវ​ទាំង​ក្នុង​ទាំង​​​ក្រៅ​​។ ទោះ​បីគ្មាន​​សម្ពាធ​ពី​ខាង​ក្រៅ​ក៏​ដោយ​ វិធី​អហិង្សា​នៅ​តែ​មាន​ប្រសិទ្ធភាព​គ្មាន​ប្រែ​ប្រួល​និង​អាច​អនុវត្ត​បាន​ដោយ​បាន​ជោគ​ជ័យ។​

វិធី​អហិង្សា​ទាំង​១៩៨ ចង​ក្រង​ដោយ​លោក​ ជីន​ សាប​ (Gene Sharp’s 198 Methods of Nonviolent Action)

 gene-sharp (2)

ទាញ​យក​អត្ថបទ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ

198 Methods Of Nonviolent Action (Bilingual Version Khmer-Eng)

ទាញ​យក​អត្ថបទ​ជា​ភាសា​អង្លេស​

Gene Sharp – 198 Methods of Nonviolent Action

អ្នក​ដែល​អនុវត្ត​វិធី​អហិង្សា​ប្រហែល​ជា​ពុំ​បាន​ដឹង​ថា​វិធី​ទាំង​នោះ​ជា «​វិធី​អហិង្សា​» នោះ​ទេ​។ ប្រាកដ​ណាស់ថា​​ ពួក​គេ​ក៏​ពុំ​ចាំបាច់​​ប្រកាន់​ខ្ជាប់​នូវ​​ទ្រឹស្តី​អហិង្សា​ឬ​ក្រម​សីល​ធម៌​ណាមួយ​ដែរ​ ​ដើម្បីអនុវត្ត​វិធី​​អហិង្សាទាំង​នោះ​ឱយ​បាន​​​ជោគ​ជ័យ​។ — ខឺត ហ្ស៊ក់​ (Kurt Schock)

 

វិធី​បាតុកម្ម​ជំទាស់​និង​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​​ឱយ​យល់​ព្រមស្រប​​តាម

The Methods of Nonviolent Protest and Persuasion

វិធី​នេះ​ប្រើ​ប្រាស់​ដើម្បី​បង្ហាញ​ថា​​ អ្នក​តវ៉ា​ ប្រឆាំង​ឬ​ក៏​ធ្វើ​ដើម្បី​អ្វី​មួយ​ ហើយ​កំរិត​នៃ​ការ​ជំទាស់​ឬគាំទ្រ​អាស្រ័យ​លើ​ចំនួន​នៃ​អ្នក​ចូល​រួម​បាតុកម្ម​។​ សារ​របស់​បាតុកម្ម​មាន​ចេតនា​ជះឥទ្ធិពល​ទៅ​គូ​បដិបក្ខ​ សាធារណជន​ និង​ក្រុម​ដែល​រង​ការ​ឈឺ​ចាប់​ ឬ​​ក្រុម​ទាំង​បីនេះ​តែ​ម្តង​ក៏​មាន​​។ គោល​បំណង​របស់​អ្នក​ប្រើ​វិធី​​នេះ​​គឺ​ចង់​ឱយ​គូ​បដិបក្ខ​កែ​តំរូវ​ទង្វើ​របស់​ខ្លួន​​ ឬ​បញ្ឈប់​សកម្ម​ភាព​ណា​មួយ​ និង​ធ្វើ​ទៅ​តាមអ្វី​ដែល​ក្រុម​​ទទួល​រង​ការ​ឈឺ​ចាប់​នោះ​ចង់​បាន​។​ មានវិធី​ចំនួន​ ៥៤ និង​ចែង​ជាង​អនុ​ក្រុមបានចំនួន​ដប់​ នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​។

​​

សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ជា​ផ្លូវ​ការ

Formal Statements

១. សន្ទរ​កថា​សាធារណៈ​

Public speeches

២. សំបុត្រ​ជំទាស់​​ឬ​គាំទ្រ​

Letters of opposition or support

៣. សេចក្តី​ប្រកាសធ្វើ​ឡើង​​ដោយ​អង្គការ​និង​ស្ថាប័ន​នា​នា​

Declarations by organizations and institutions

៤. សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍​ដែល​មាន​ចុះ​ហត្ថលេខា

Signed public declarations

៥. ការ​ប្រកាស​អំពី​សេចក្តី​ថ្កោល​ទោស​​និង​គោល​បំណង​

Declarations of indictment and intention

៦. ការ​ដាក់​​ញត្តិ​ជា​ក្រុម​តូច​ឬដោយ​ប្រជុំ​មនុស្ស​ច្រើន​

Group or mass petitions

ទំនាក់​ទំនង​ជា​មួយ​នឹង​មហា​ជន

Communications with wider audience

៧. ពាក្យ​ស្លោក​ ​រូប​ត្លុក​​ និង​រូប​សញ្ញា​ (សរសេរ​, បោះ​ពុម្ព​, គូរដោយ​លាប​ពណ៌​​, គូស​វាស​, ធ្វើ​កាយ​វិការ, និយាយ, ធ្វើ​ត្រាប់​​)

Slogans, caricatures, and symbols (written, painted, drawn, gestured, spoken, mimicked)

៨. បដា​ ផ្ទាំង​ផ្សាយ​ និង​ទំនាក់​ទំនង​តាមរយៈ​​រូប​ភាព​

Banners, posters, and displayed communications

៩. ខិត្ត​បណ្ណ លិខិត​ ​និង​សៀវភៅ​

Leaflets, pamphlets, and books

១០. កាសែតនិង​ទស្សនាវដ្តី​

Newspapers and journals

១១. ថាស​, វិទ្យុ​ និង​ទូរទស្សន៍​

Records, radio, and television

១២. ​ការ​សរសេរ​បង្ហោះ​លើ​មេឃ​ឬចារ​​លើ​ដីឬ​ផ្លូវ​​

Skywriting and earthwriting

ការ​បង្ហាញ​​​ជា​ក្រុម​

Group Representations

១៣. ការ​បញ្ចូន​អ្នក​តំណាង​

Deputations

១៤. ការ​ប្រគល្ភ​​រង្វាន់​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​​​

Mock awards

១៥. ការ​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​សមាជិក​សភា​ឬ​អ្នក​នយោបាយ​

Group lobbying

១៦. ការ​ធ្វើ​បាតុកម្ម​​នៅ​មុខ​កន្លែង​ធ្វើ​ការ (ដើម្បី​ទាម​ទារ​អ្វី​មួយ​ ទាក់​ទាញ​អ្នក​ចូល​រួម រាំង​ផ្លូវ​មិន​ឱយ​ចូល​ធ្វើ​ការ​​​)

Picketing

១៧. ការ​ធ្វើ​ការ​បោះ​ឆ្នោត​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​

Mock elections

ការ​ធ្វើ​សកម្ម​ភាព​សាធារណៈ​ដោយ​បង្ហាញ​​និមិត្ត​សញ្ញា

Symbolic public acts

១៨. ការ​តាំង​ទង់​ជ័យ​ឬ​ក៏​ប្រើ​ពណ៌​ណា​មួយ​ជា​និមិត្ត​រូប

Displays of flags and symbolic colours

១៩. ការ​ពាក់​និមិត្ត​សញ្ញា​​

Wearing of symbols (advocacy buttons, patches)

២០. ការ​បន់​ស្រន់និង​គោរព​បូជា​​

Prayer and worship

២១. ការ​បញ្ជូន​​វត្ថុ​តំណាង​​តាង​និមិត្ត​សញ្ញា​អ្វី​មួយ​

Delivering symbolic objects​

២២. ការ​ស្រាត​តវ៉ា​ (នៅ​ទី​សាធារណៈ​)

Protest disrobings

២៣. ការ​បំផ្លាញ​ទ្រព្យសម្បត្តិ​​ខ្លួន​ឯង​ (ផ្ទះ​, ឯកសារ, សញ្ញាបត្រ​)

Destruction of own property (homes, documents, credentials, etc.)

២៤. ការ​ប្រើ​ពន្លឺ​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​​ (ចន្លុះ​ គោម​ ភ្លឺ​ទៀន​)

Symbolic lights (torches, lanterns, candles)

២៥. ការ​តាំង​រូប​ថត​មនុស្ស​

Displays of portraits

២៦. បាតុកម្ម​ដោយ​ការ​គូរ​រូប ​

Paint as protest

២៧. រូប​សញ្ញា​និង​ឈ្មោះ​ថ្មី​

New signs and names and/or symbolic names

២៨. ការ​ប្រើ​សម្លេង​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​ (សម្លេង​កញ្ចែ​ ជួង​ ស៊ឺរ៉ែន​។ល។)

Symbolic sounds (‘‘symbolic tune,’’ using whistles, bells, sirens)

២៩. ការ​ដណ្តើម​កាន់​កាប់​ដី​ឬ​អាគារ​ ដោយមាន​ដាក់​​និមិត្ត​សញ្ញា​នៅ​ទី​នោះ​

Symbolic reclamations​ (takeover of land or buildings)

៣០. ​ការ​ធ្វើ​កាយ​វិការឈ្លើយ​

Rude gestures

ការ​ដាក់​សម្ពាធ​​លើ​បុគ្គល​

Pressures on Individuals

៣១. «ការ​លង​» ​មន្ត្រី​រដ្ឋការ​ (ដើរ​តាម​ពួក​មន្ត្រី​រដ្ឋការ​ឥត​ឈប់​ឈរ​ ដោយ​ស្ងៀម​ស្ងាត់​និង​ថ្លៃ​ថ្នូរ​​​)

“Haunting” officials (constantly following them, silently, respectfully)

៣២. ការ​ឌឺដង​​​មន្ត្រីរដ្ឋ​ការ​​ (ចំអក​ឡក​ឡឺយ​, ជេរ​ប្រមាថ​)

Taunting officials (mocking and insulting them)

៣៣. ការ​បង្កើត​​ភាព​ស្និទ្ធ​សា្នល​នឹង​គូបដិបក្ស​​​ (ធ្វើ​ឱយ​កង​សន្តិ​សុខ​ឬ​ប៉ូលីស​រង​ឥទ្ធិពលខ្លាំង​​ដោយផ្ទាល់​​ ដើម្បី​ធ្វើ​ឱយ​ពួក​គេ​ជឿ​ថា ​របប​ដែល​ពួក​គេ​កំពុង​បំរើ​នោះ​មិន​យុត្តិធម៌​​)​

Fraternization (Subjecting a person to intense direct influences to convince them that the regime they serve is unjust)

៣៤. ការចាំ​កំដរ​

Vigils

ល្ខោន​និង​តន្រ្តី​

Drama and music 

៣៥. ឆាក​កំប្លែងខ្លី​​និង​ការ​បញ្ឆោត​លេង​សើច​

Humorous skits and pranks

៣៦. ការ​សម្តែង​ល្ខោន​និង​ប្រគុំ​តន្រ្តី​

Performances of plays and music

៣៧. ​ការ​ច្រៀង​​

Singing

ការ​ដើរ​ដង្ហែ​

Processions 

៣៨. ការ​ដង្ហែ​​​ក្បួន​

Marches

៣៩. ការ​ដើរ​ជា​ក្រុមឬព្យុហយាត្រា​​

Parades

៤០. ហែ​ក្បួន​សាសនា

Religious processions

៤១. ធម្មយាត្រា​ ​

Pilgrimages

៤២. ហែ​ក្បួនដោយ​ជិះ​​ម៉ូតូ​

Motorcades

  

ការ​រំឭក​វិញ្ញាណក្ខន្ធ​អ្នកស្លាប់​

Honoring the dead

៤៣. ការ​កាន់​ទុក្ខក្នុង​ន័យ​​​នយោបាយ​

Political mourning

៤៤. ការ​សម្តែង​ធ្វើ​ហាក់​ដូច​ជា​ពិធី​បូជា​សព​

Mock funerals

៤៥. ការ​ធ្វើ​បាតុកម្មជា​ពិធី​បូជា​សព ​ ​ (​ដង្ហែ​ក្បួន​សព​ អ្នក​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើ​ឃាតទាំង​ប៉ុន្មាន​​ក្នុងបាតុកម្ម​​)

Demonstrative funerals

៤៦. ការ​សម្តែង​​សក្ការបូជា​​នៅ​ប៉ាឆា​

Homage at burial places

ការ​ចួប​ជុំជា​​សាធារណៈ​

Public assemblies 

៤៧. កិច្ច​ប្រជុំ​ជំទាស់​​ឬ​គាំទ្រ​

Assemblies of protest or support

៤៨. ការ​ប្រជុំក្នុង​ពេល​​បាតុកម្ម​

Protest meetings

៤៩. ការ​ប្រជុំក្នុង​បាតុកម្ម​​​ដោយបិត​បាំង

Camouflaged meetings of protest

៥០. បាឋកថា​ក្រៅ​ផ្លូវ​ការ​ (ដោយ​វាគ្មិន​ជំនាញ​មួយ​ចំនួនធ្វើ​ឡើង​នៅ​​ក្នុង​បាតុកម្ម​) ​

Teach-ins (with several informed speakers)

ការ​ដក​ខ្លួន​និង​ការ​សម្តែង​ការ​​បោះ​បង់

Withdrawal and renunciation 

៥១. ការ​ដើរ​ចេញឈប់​ធ្វើ​ការ​ទៅ​ធ្វើបាតុកម្ម​

Walk-outs

៥២. ការ​នៅ​ស្ងៀម​ស្ងាត់

Silence​

៥៣. ការ​បដិសេធ​មិន​ទទួលការ​លើក​តម្កើង​ដោយ​ផ្លូវ​ការ​

Renouncing honors

៥៤. ការ​បែរ​ខ្នង​ដាក់​មនុស្ស​ឬ​ក្រុម​ណា​មួយ​

Turning one’s back

វិធី​ទាំង​អស់​ខាង​លើ​គឺ​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​ដោយ​បង្ហាញ​​​និមិត្ត​សញ្ញា​។ វិធី​នេះ​នឹង​កាន់​តែមាន​​អំនាច​ដោយ​​ប្រើ​រួម​គ្នា​នឹង​វិធី​មិន​សហការ​និង​វិធី​អន្តរាគមន៍​ដោយអហិង្សា​។

វិធី​មិន​សហការ​ផ្នែក​សង្គម​

The Method of Social Noncooperation

​​

វិធី​នេះ​មាន​បី​ចំណែក​ គឺ​ផ្នែក​សង្គម​ ​សេដ្ឋកិច្ច​ និង​នយោបាយ​។ មាន​១៥វិធី​ត្រូវបាន​​រាយ​នៅ​ក្នុង​អនុក្រុម​ចំនួន​បី​នៃ​ការ​មិន​សហការ​។

ការ​បណ្តេញបុគ្គល​ចេញ​ពី​ក្រុម​​

Ostracism of Persons 

៥៥. ​ពលិការ​​ខាង​សង្គម​​

Social boycott

៥៦. ​ពលិការ​ខាង​សង្គមដោយ​​​ជ្រើស​រើស​​

Selective social boycott

៥៧. ​អំពើ​អសកម្មយក​គំរូ​តាម​រឿង​​លីស៊ីស្ត្រាតា:​ គេ​ច្រើន​ស្គាល់​ថា​ជា​ «កូដកម្ម​មិន​រួម​ភេទ» (Sex Strike) ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​ក្រុម​ស្រ្តី​ដើម្បី​បង្ខំ​ឱយ​មានការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​ណាមួយ​។ របៀប​កូដកម្ម​នេះមាន​​ដើម​កំណើត​​ចេញ​ពី​តួ​អង្គ​ស្រី​នាម​ ​លីស៊ីស្ត្រាតា (ឈ្មោះ​របស់​នាង​មាន​ន័យ​ថា​ បំបែក​កង​ទាប់​​) នៅ​ក្នុង​រឿង​កំប្លែង​ក្លាស៊ីក​របស់​អ្នក​និពន្ធ​ក្រិច​ អារីស្តូហ្វាន​​ (Aristophanes) នៅ​ស.វ. ទី​៥ មុន​គ. ស.។ ​តួអង្គ​ស្រី្ត​​នេះ​​បាន​ដឹក​នាំ​ស្រ្តី​នៅ​ក្រិច​ធ្វើ​កូដកម្ម​ផ្តាច់​ការ​រួម​សង្វាស​ជា​មួយ​ប្តី​​ បង្ខំ​បុរស​ជា​កង​ទាប់​ទាំង​នោះឱយ​​បញ្ឈប់​សង្គ្រាម​នៅ​ភីឡូ​ប៉ូនេស (The Peloponnesian War)។ លោក​ ជីន​ សាប  ​ហៅ​ថា​ ពលិការ​ផ្លូវ​ភេទ (Sexual Boycott)។

Lysistratic nonaction

៥៨. ការ​បណ្តេញ​ចេញពី​សាសនា​​ (ពលិការ​ខាង​សាសនា​)

Excommunication (religious boycott)

៥៩. គំហាត់​​តាម​បែប​សាសនា​ (ការ​​ព្យួរ​សេវាកម្ម​សាសនា​​)

Interdict (suspension of religious services)

ការ​មិន​សហការ​ជា​មួយ​នឹង​​ព្រឹត្តិការណ៍​​សង្គម​ ទំនៀម​ទម្លាប់​ និង​ស្ថាប័ន​នានា​

Noncooperation with social events, customs, and institutions

៦០. ការ​ព្យួរ​សកម្ម​ភាព​សង្គម​ឬ​កីឡា​

Suspension of social and sports activities

៦១. ពលិការ​​មិន​ចូល​រួម​ក្នុង​កិច្ច​ការ​សង្គម​

Boycott of social affairs

៦២. កូដ​កម្ម​របស់​សិស្ស​និសិ្សត​

Student strike

៦៣. ការ​មិន​គោរព​តាម​​សង្គម​ (ទម្លាប់​​និង​វិន័យរបស់​សង្គម​)

Social disobedience (of social customs and rules)

៦៤. ការ​ដក​ខ្លួន​ចេញ​​ពី​ស្ថាប័ន​សង្គម​

Withdrawal from social institutions

 

ការ​ដក​ហូត​ពលកម្ម​ពី​ប្រព័ន្ធ​សង្គម​

Withdrawal from Social System 

៦៥. ការសំងំ​នៅ​​ផ្ទះ​មិន​ទៅ​ធ្វើ​ការបំរើ​ស្ថាប័ន​

Stay-at-home

៦៦. ការ​មិន​ធ្វើ​ការ​សហការទាំង​ស្រុង​​ដោយ​បុគ្គល​​

Total personal noncooperation​

៦៧. ការ​រត់​គេច​ខ្លួន​ចេញ​របស់​​កម្មករ (ភៀស​ខ្លួន​ចេញ​ទៅ​កន្លែង​ផ្សេង​)

“Flight” of workers (fleeing elsewhere)

៦៨. ការ​គេច​ខ្លួន​​ទៅ​រក​បដិសរណដ្ឋាន​ (ដក​ខ្លួន​ទៅ​កន្លែងដែល​គ្មាន​នរ​ណា​​អាចប៉ះពាល់​អ្នកនៅ​ទី​នោះ​​បាន​ ដោយ​មិន​បំពាន​ការ​ហាម​ឃាត់​ខាង​សាសនា​ សីលធម៌​ សង្គម​និង​ច្បាប់​​​)

Sanctuary (withdraw to a place where you cannot be touched without violation of religious, moral, social, legal prohibitions)

៦៩. អវត្តមាន​​ជា​ក្រុម (ប្រជាជន​ទាំង​អស់​នៅ​​ក្នុង​តំបន់​តូច​ណា​មួយ​បោះ​បង់​ផ្ទះ​ឬ​ភូមិរបស់​ពួកគេ​​​)

Collective disappearance (the population of a small area abandons its homes and villages)

៧០. បាតុកម្ម​ដោយ​​​ធ្វើ​និរប្រវេសន្ត​ (ហីច្រាត​): ការ​ចាក​ចេញដោយ​មាន​គំរោង​ទុក​​ពី​ប្រទេស​ខ្លួន​ជា​អចិន្ត្រៃយ

Protest emigration (hijrat: a deliberate permanent emigration)

វិធី​មិន​សហការ​ផ្នែក​សេដ្ឋ​កិច្ច​

Economic Noncooperation:

ក. ​ពលិការ​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​

Economic Boycotts

 

ពលិការខាង​សេដ្ឋកិច្ច​គឺ​ជា​ការ​ជំទាស់​មិន​ទិញ​, លក់​, ​កាន់​កាប់, ​​ចែក​ចាយ ទំនិញ​និង​សេវាកម្ម​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ។ នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​ មាន ​២៥វិធី​ដែល​ត្រូវ​បាន​បែង​ចែក​ជា​ប្រាំមួយអនុ​​ក្រុមនៃ​ពលិការ​ខាង​សេដ្ឋកិច្ច​។​​

សកម្មភាពដោយ​​អ្នក​ទិញ

Action by Consumers 

៧១. ពលិការ​របស់​អ្នក​ទិញដោយ​មិន​ទិញ​​ទំនិញ​ឬ​ជួល​សេវាកម្ម​ណា​មួយ​

Consumers’ boycott

៧២. ការ​មិន​ប្រើ​ប្រាស់​ទំនិញ​ដែល​គេ​ធ្វើ​ពលិការ​ (ទំនិញ​ទិញ​រួច​ហើយ​តែ​មិន​ប្រើ​)

Nonconsumption of boycotted goods (already in one’s possession)

៧៣. ផែន​ការ​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់ (កាត់​បន្ថយ​ការ​ប្រើ​ប្រាស់​​ទំនិញ​ណាមួយឱយ​ស្ថិត​នៅ​​​អប្បបរមា)​

Policy of austerity (reducing consumption to an absolute minimum)

៧៤. ការ​មិន​បង់​ឈ្នួល​ផ្ទះ

Rent withholding

៧៥. ការ​មិន​ព្រម​ជួល

Refusal to rent

៧៦. ពលិការ​​របស់​អ្នក​ទិញ​ក្នុង​ប្រទេស​​​ (មិន​ទិញ​ឬ​មិន​ប្រើ​សេវាកម្ម​ណា​មួយ​ពី​​ប្រទេសផ្សេង​​​​)​

National consumers’ boycott (refusal to buy products or used services from another country)

៧៧. ពលិការ​​របស់​អ្នក​ប្រើ​ប្រាស់​ជា​លក្ខណៈ​អន្តរជាតិ​ (ការ​សហការ​របស់​ប្រទេស​ច្រើន​មិន​ទិញ​ផលិត​ផល​របស់​ប្រទេស​មួយ​)

International consumers’ boycott (operating in several countries against the products of a particular country)

សកម្មភាព​ដោយ​កម្ម​ករ​និង​អ្នក​ផលិត

Action by Workers and Producers

៧៨. ពលិការ​​របស់​កម្មករ (មិន​ធ្វើ​ការ​ដោយ​ប្រើ​ផលិតផល​ឬ​ឧបករណ៍​ផ្តល់​ដោយ​គូបដិបក្ខ​)

Workmen’s boycott (refusal to work with products or tool provided by opponents)

៧៩. ពលិការ​​អ្ន​ក​ផលិត​ទំនិញ (ការ​បដិសេធ​របស់​អ្នក​ផលិត​ក្នុងការ​​លក់​ឬ​ដឹក​ជញ្ជូន​ផលិត​ផល​របស់​ខ្លួន​ឯង​)

Producers’ boycott (refusal by producers to sell or otherwise deliver their own products)

សកម្មភាពដោយ​​ឈ្មួញ​កណ្តាល

Action by Middlemen

៨០. ពលិការ​​របស់​អ្នក​លក់​និង​អ្នក​ចែក​ចាយ​ទំនិញ (ការ​បដិសេធ​របស់កម្មករ​និង​​ឈ្មួញ​កណ្តាល​ក្នុង​ផ្គត់​ផ្គង់​និង​ចែក​ចាយ​ទំនិញ​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ​​)

Suppliers’ and handlers’ boycott (refusal by worker or middlemen to handle or supply certain goods)

សកម្មភាព​ដោយ​ម្ចាស់​ក្រុម​ហ៊ុន​និង​អ្នក​គ្រប់​គ្រង

Action by Owners and Management

៨១. ពលិការ​របស់​ពួក​ឈ្មួញ (ការ​បដិសេធ​របស់​អ្នក​លក់​រាយ​ក្នុងការ​​ទិញ​ឬ​លក់ទំនិញ​ជាក់​លាក់​ណា​មួយ​​)

Traders’ boycott (refusal by retailers to buy or sell certain goods)

៨២. ការ​បដិសេធ​​មិន​លក់ឬ​មិន​ជួល​ផ្ទះ

Refusal to let or sell property

៨៣. ការបិត​មិន​ឱយ​កម្ម​ករ​ចូល​​​កន្លែងធ្វើ​ការ​​ដើម្បី​សំរេច​បំណង​ណា​មួយ​ (និយោជក​ផ្អាក​ការ​ងារ​ដោយ​បញ្ឈប់ប្រតិបត្តិការ​​​បណ្តោះ​អាសន្ត​)

Lockout (the employer initiates the work stoppage by temporarily shutting down the operation)

៨៤. ការ​បដិសេមិន​ផ្តល់​ជំ​នួយ​ទៅ​រោង​ចក្រ ឬ​ការ​ងារ​ណាមួយ

Refusal of industrial assistance

៨៥. កូដកម្ម​រួម​គ្នា​​របស់ពួក​​ឈ្មួញ

Merchants’ “general strike”

សកម្មភាព​ដោយ​អ្នក​កាន់​​ធន​ធាន​ហិរញ្ញ​វត្ថុ​ទាំង​ឡាយ​

Action by Holders of Financial Resources 

៨៦. ​ការ​ដក​លុយ​ពី​​ធនាគារ

Withdrawal of bank deposits

៨៧. បដិសេធ​​មិនបង់​ថ្លៃ​ឈ្នួល​ បំណុល​ និង​ ថ្លៃ​ចំណាយដែល​គេ​គណនា​ហើយ​​

Refusal to pay fees, dues, and assessments

៨៨. បដិសេធ​មិន​សង​បំណុល ឬ​ក៏​ការ​ប្រាក់

Refusal to pay debts or interest

៨៩. ការផ្តាច់​មូលនិធិឬ​ឥណទាន​

Severance of funds and credit

៩០. ការ​បដិសេធ​មិន​ទទួល​លុយ​ចូល​ឬ​ផល​ទុន​

Revenue refusal

៩១. ការ​មិន​ទទួល​លុយ​រដ្ឋាភិបាល​ (ទាម​ទារ​ឱយការ​បង់​​ប្រាក់តាម​មធ្យោបាយ​​ផ្សេង​ទៀត​​)

Refusal of a government’s money

សកម្មភាពដោយ​​រដ្ឋាភិបាល

Action by Governments 

៩២. បញ្ជា​ផ្លូវ​ការ​ពី​រដ្ឋ​​ហាម​មិន​ឱយ​ធ្វើ​ពាណិជ្ជកម្ម​​ជា​មួយ​ប្រទេស​ណា​មួយ​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​

Domestic embargo

៩៣. ការ​ធ្វើ​បញ្ជី​ឈ្មួញ ដែល​មិនរក​ស៊ី​ជា​មួយ​

Blacklisting of traders

៩៤. ការ​ហាម​ឃាត់​របស់​អ្នកលក់​អន្តរជាតិ

International sellers’ embargo

៩៥. ការ​ហាម​ឃាត់​របស់​អ្នក​ទិញ​អន្តរជាតិ

International buyers’ embargo

៩៦. ការព្យួរ​សកម្មភាព​ពាណិជ្ជកម្ម​អន្តរជាតិ

International trade embargo

ខ. កូដកម្ម ​

Strikes

 

វិធី​កូដកម្ម​ទាក់​ទង​នឹង​ការ​ជំទាស់​មិន​បន្ត​សហការ​ផ្នែក​សេដ្ឋកិច្ច​តាម​រយៈ​ការងារ​។ កូដកម្ម​ធ្វើ​ឡើង​ដោយ​រួម​គ្នា​ជា​ក្រុម​ ធ្វើ​ឡើង​ដោ​យ​មាន​គោល​បំណង​ច្បាស់​លាស់​និង​ជា​ទួទៅ​ពន្យារ​ពលកម្ម​ដែល​ធ្វើ​ឡើង​ដើម្បី​ដាក់​សម្ពាធ​លើ​អ្នក​ដទៃ​។ មាន​វិធីកូដកម្ម​​ចំនួន​ ២៣​ ដែល​ចែក​​ជា​ប្រាំពីរ​អនុក្រុម​នៅ​ក្នុង​បញ្ជី​។

កូដ​កម្ម​ជា​និមិត្ត​សញ្ញា​

Symbolic Strikes 

៩៧. កូដកម្ម​តវ៉ា​ (ដោយ​ប្រកាសជា​មុនធ្វើ​ឡើង​ក្នុង​រយៈ​ពេល​ខ្លី​​)

Protest strike

៩៨. កូដកម្មដោយ​​ដើរ​ចេញ​​​ភ្លាមៗពីអង្គ​​ប្រជុំ​ណា​មួយ​​ (កូដកម្ម​ផ្លេក​បន្ទោរគឺ​កូដកម្មតវ៉ា​​ខ្លីៗធ្វើ​ដំណាល​គ្នា​​​​)

Quickie walkout (lightning strike)

 

កូដ​កម្មខាង​កសិកម្ម

Agricultural Strikes

៩៩. កូដកម្មកសិករ

Peasant strike

១០០. កូដកម្មរបស់​​កម្មករ​​កសិដ្ឋាន​

Farm workers’ strike

កូដកម្ម​របស់​ក្រុម​ពិសេស

Strike by Special Groups

១០១. ការ​បដិសេធមិន​ធ្វើ​ពលកម្មជំនួស​​

Refusal of impressed labour

១០២. កូដកម្ម​របស់​អ្នក​ទោស

Prisoners’ strike

១០៣. កូដកម្មរបស់​សិប្បករ​

Craft strike

១០៤. កូដកម្មរបស់​ពួក​អ្នកជំនាញ​អាជីព​​

Professional strike

កូដកម្មនៅ​តាម​ឧស្សាហកម្ម​សាមញ្ញ​

Ordinary Industry Strikes 

១០៥. កូដកម្មនៅតាម​គ្រឹះស្ថាន​ជំនួញ (ក្នុង​រោង​ចក្រ​មួយ​ឬ​លើស​ពី​នេះដែល​ឋិត​នៅ​​ក្រោម​ការ​គ្រប​គ្រង​តែ​មួយ​​)

Establishment strike (in one or more plants under one management)

១០៦. កូដកម្មនៅ​​តាមសហគ្រាស (ព្យួរ​ការ​ងារ​នៅ​តាម​គ្រឹះ​ស្ថាន​នៃ​ឧស្សាហ​កម្ម​មួយ​)​

Industry strike (suspension of work in all the establishments of an industry)

១០៧. កូដកម្ម​តាម​រយៈ​​សមាន​ចិត្ត (គាំទ្រ​តំរូវ​ការ​របស់​កម្មករ​រួម​អាជីព​)

Sympathetic strike (to support the demands of fellow workers)

កូដកម្មដោយ​មាន​កំណត់ជាក់​លាក់​

Restricted Strikes

១០៨. កូដកម្មលំអិត​​ (កម្មករ​នាំ​គ្នា​ឈប់​ម្តង​ម្នាក់ៗ​ ឬម្តង​មួយ​តំបន់​ៗ កូដកម្ម​ឈប់​សំរាប់​ជា​បន្ត​បន្ទាប់​គ្នា ដោយ​របៀប​ផ្សេង​ៗ​គ្នា​ យោល​ទៅ​តាម​ផែន​ការគ្រោង​ត្រឹម​ត្រូវ)

Detailed strike (worker by worker, or by areas; piecemeal stoppage)

១០៩. កូដកម្មដោយ​ចំពោះ (​ពួក​សហជីព​ធ្វើ​កូដកម្ម​នៅ​ក្នុង​ក្រុម​ហ៊ុន​តែ​មួយនៅ​វេលា​ណា​មួយ​ ដែល​ជា​ការ​ធ្វើឱយ​​ក្រម​ហ៊ុន​នេះ​ចាញ់​ប្រៀប​ក្រុម​ហ៊ុន​ប្រកួត​ឯទៀត)។

Bumper strike (union strikes only one firm in an industry at a time)

១១០. កូដកម្មពន្យឺត​ការងារ

Slowdown strike

១១១. កូដកម្មដែល​ធ្វើ​​ការងារ​ដោយ​ទៅ​តាម​ក្បួនត្រង់​ៗ​ដើម្បី​ពន្យឺត​ការ​ងារ​

Working-to-rule strike (the literal carrying out of regulations in order to retard production)

១១២. រាយ​ការណ៍​ធ្វើ​ជា​ឈឺ​​ធ្វើ​ការ​មិន​កើត

Reporting “sick” (sick-in)

១១៣. កូដកម្មដោយ​​ការ​សុំ​លា​លែង (កម្មករ​ដែល​​មាន​​ចំនួន​ច្រើន​គ្រប់​គ្រាន់​ក្នុង​ការ​ជះ​ឥទ្ធិពល​លើ​ទិន្នផល​ការ​ងារ​សុំ​ច្បាប់​លា​លែង​ដោយ​ឡែក​ពី​គ្នា​​)

Strike by resignation (a significant number of workers resign individually)

១១៤. កូដកម្ម​មាន​កម្រិត (កម្ម​ករ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​ការ​ងារ​បន្ទាប់​បន្សំ​បន្ថែម​ឬ​បដិសេធ​មិន​ធ្វើ​ការក្នុង​ថ្ងៃ​ណា​មួយ​​)

Limited strike (worker refuse to perform certain marginal work or refuse to work on certain days)

១១៥. កូដកម្ម​ជ្រើស​រើស​ (កម្មករ​ជំទាស់​ដោយ​ជ្រើស​រើស​ផ្នែក​ណា​មួយ​នៃ​ការ​ងារ​​​ដែល​ពួក​គេ​មិន​ចង់​ធ្វើ​​)

Selective strike (worker refuse only to do certain types of work)

កូដកម្មនៅ​ក្នុង​​​ពហុ​សហគ្រាស​

Multi-industry Strikes 

១១៦. កូដកម្មដែលរីក​រាល​​ពី​សហគ្រាស​មួយ​ទៅ​​សហគ្រាស​ជា​ទៀត​ច្រើន​

Generalised strike (several industries are struck simultaneously)

១១៧. កូដកម្មដែល​ក្លាយ​ទួទៅមាននៅ​គ្រប់​សហគ្រាស

General strike

ការ​រួម​បញ្ចូល​នៃ​កូដកម្មនិង​ការ​បំបិត​​​សេដ្ឋកិច្ច

Combination of Strikes and Economic Closures 

១១៨. កូដកម្ម «ហាថុល»  (ការ​​ផ្អាក​ជីវភាព​ខាង​សេដ្ឋកិច្ចបណ្តោះ​អាសន្ន​ដោយ​ផ្អែក​លើ​មូលដ្ឋាន​ស្មគ្រ​ចិត្ត​​)

Hartal (economic life temporarily suspended on a voluntary basis)

១១៩. ការ​បិត​រោង​ចក្រ​ឬ​ជំនួញ​ (កម្មករ​ធ្វើ​កូដកម្ម​ ហើយ​និយោជក​បញ្ឈប់​សកម្ម​ភាព​សេដ្ឋកិច្ច​ព្រម​​គ្នានោះ​​)

Economic shutdown (workers strike and employers simultaneously halt economic activity)

វិធី​​មិន​ធ្វើ​សហការផ្នែក​នយោបាយ​

The Methods of Political Noncooperation

 

វិធី​នេះ​ត្រូវ​បាន​អនុវត្ត ​ដើម្បី​បង្ហាញ​ពី​ការ​តវ៉ា​និង​បញ្ឈប់​ដំណើរ​ការទៅ​តាម​មុខ​ងារ​របស់​អង្គ​ភាព​នយោបាយ​ឬ​ក៏​ចូល​រួម​បំបែក​រដ្ឋាភិបាល​។ បញ្ជី​នេះ​រួម​មាន​ ៣៨វិធី បែង​ចែក​ជា​ប្រាំ​មួយ​អនុក្រម​។

​​

ការ​បដិសេធ​មិន​ទទួល​ស្គាល់​​​អាជ្ញាធរ

Rejection of Authority 

១២០. ជំទាស់​មិន​ប្រគល្ភ​សេចក្តី​គាំទ្រ​ទុក​ចិត្ត​ឬ​ក៏​ការ​ដក​យកស្វាមីភក្តិ​​មក​វិញ​​​

Withholding or withdrawal of allegiance

១២១. ការ​បដិសេធ​ការ​គាំទ្រ​ពីសាធារណ​ជន (នឹង​របប​កំពុង​ដឹក​នាំ​និង​គោល​នយោបាយ​នា​នា​របស់​របប​នោះ​)

Refusal of public support (for the existing regime and its policy)

១២២. សំណេរ​និង​សេចក្តី​ថ្លែង​ការណ៍គាំទ្រ​ការ​តវ៉ា​

Literature and speeches advocating resistance

ការ​មិន​សហការ​របស់​ប្រជា​ពលរដ្ឋ​ជាមួយ​រដ្ឋាភិបាល

Citizen’s Noncooperation with Government 

១២៣. ពលិការដោយ​សមាជិក​ក្នុង​​​អង្គ​​នីតិបញ្ញត្តិ (រដ្ឋសភា ព្រឹទ្ធសភា)

Boycott of legislative bodies

១២៤. ពលិការ​​មិនទៅ​​​បោះឆ្នោត

Boycott of elections

១២៥. ពលិការ​​មិន​ចូល​ទៅ​បំរើ​​ការងារឬ​មិនទៅ​​កាន់តំណែង​ក្នុង​​​រដ្ឋាភិបាល​​

Boycott of government employment and positions

១២៦. ធ្វើ​ពលិការ​​ប្រឆាំង​នឹង​​​​ក្រសួ​ង​រដ្ឋាភិបាល ភ្នាក់​ងារ​ និង​អង្គ​ភាព​ផ្សេង​ទៀត​​

Boycott of government departments, agencies, and other bodies

១២៧. ការ​ដក​ខ្លួន​ពី​​ស្ថាប័ន​អប់រំ​របស់​រដ្ឋាភិបាល

Withdrawal from governmental educational institutions

១២៨. ធ្វើ​ពលិការ​​នឹង​ស្ថាប័ន​​ណា​ដែល​គាំទ្រ​ដោយ​រដ្ឋាភិបាល​

Boycott of government-supported institutions

១២៩. បដិសេធ​មិន​ផ្តល់​ជំនួយការ​​ដល់​ភ្នាក់​ងារ​​​អនុវត្ត​ច្បាប់​

Refusal of assistance to enforcement agents

១៣០. ដក​ចេញ​​​នូវ​រូប​ផ្លាក​​និង​សញ្ញា​សម្គាល់​ផ្សេងៗ​របស់​ខ្លួន

Removal of own signs and placemarks

១៣១. បដិសេធ​មិន​ទទួលតំណែង​​មន្ត្រី​រដ្ឋ​ការ​ដែល​គេ​តែង​​តាំង

Refusal to accept appointed officials

១៣២. បដិសេធ​មិន​ព្រម​រំលាយ​ស្ថាប័ន​មាន​ស្រាប់​

Refusal to dissolve existing institutions

ជំរើស​ក្រៅពី​ការ​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់របស់​ពលរដ្ឋ​

Citizens’ Alternatives to Obedience 

១៣៣. ការ​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់​ទាំង​ទើស​ទាល់ឬ​​យឺតយ៉ាវ

Reluctant and slow compliance

១៣៤. ការ​មិន​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់ នៅ​ពេល​ដែល​គ្មាន​អ្នក​តាម​ឃ្លាំមើលដោយ​ផ្ទាល់​

Nonobedience in absence of direct supervision

១៣៥. ការ​មិន​ធ្វើ​តាម​បង្គាប់ ពី​សំណាក់​ប្រជាពលរដ្ឋ (ដោយ​មិន​បញ្ចេញ​ជា​សាធារណៈ​ លាក់​កំបាំង​ពាក់​កណ្តាល​)

Popular nonobedience (not publicized, semi-concealed)

១៣៦. ការក្លែង​​​ធ្វើជា​គោរព​​តាម​បង្គាប់ (ធ្វើ​ឱយ​ដូច​ជា​អនុវត្ត​តាម​)

Disguised disobedience (look like compliance)

១៣៧. ការ​ប្រកែក​មិន​ចូល​រួម​ប្រជុំឬ​ទៅ​ប្រជុំ​ដើម្បី​​បំបែក​កិច្ច​ប្រជុំ​

Refusal of an assemblage or meeting to disperse

១៣៨. ការ​អង្គុយ​ចុះ​នៅ​មួយ​កន្លែង

Sit down

១៣៩. ការ​មិន​សហការ​ក្នុង​បំពេញ​កាតព្វកិច្ច​យោធា​​និង​ការ​និរទេស

Noncooperation with conscription and deportation

១៤០. ការលាក់​ខ្លួន គេច​ខ្លួន ឬ​ក៏​ប្រើអត្ត​សញ្ញាណ​ក្លែង​ក្លាយ​

Hiding, escape, and false identities

១៤១. ការមិន​គោរព​តាម​ច្បាប់​ដែល​អនុម័ត​ដោយ​មិន​ស្រប​ច្បាប់​

Civil disobedience of “illegitimate” laws

សកម្មភាព​ដោយ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល

Action by Government Personnel 

១៤២. ការបដិសេធដោយ​​​ជ្រើសរើស ​​​មិន​ទទួលយកអ្នក​ជំនួយ​ការ​​របស់​រដ្ឋាភិបាល (ធ្វើ​តាម​សេចក្តី​ណែនាំ​ ដោយ​រាយការណ៍​ទៅថ្នាក់​​លើពី​ការ​បដិសេធ​របស់​ខ្លួន​)

Selective refusal of assistance by government aides (to carry out particular instructions, informing superiors of the refusal)

១៤៣. ធ្វើឱយ​​រាំង​ស្ទះ​ខ្សែ​បញ្ជានិង​ពត៌មាន​

Blocking of lines of command and information

១៤៤. ការ​បង្កើត​ឧបសគ្គធ្វើ​ឱយ​​រាំង​ស្ទះ​

Stalling and obstruction

១៤៥. ការ​មិន​​សហការ​ផ្នែក​រដ្ឋ​បាល​ទាំង​អស់​

General administrative noncooperation

១៤៦. ការមិន​​សហការ​ជាមួយ​តុលាការ (ដោយ​ចៅ​ក្រម​)

Judicial noncooperation (by judges)

១៤៧. ការ​ធ្វើ​ការ​ដោយ​គ្មាន​ប្រសិទ្ធភាពនិងការ​មិន​សហការ​ដោយ​ភ្នាក់​ងារ​​​អនុវត្ត​ច្បាប់

Deliberate inefficiency and selective noncooperation by enforcement agents

១៤៨. ការ​បះបោរ

Mutiny

សកម្មភាពរបស់​​រដ្ឋាភិបាល​នៅ​ក្នុង​ស្រុក​

Domestic Governmental action 

១៤៩. ការ​​គេច​វេះ​ឬ​​បន្លំ​ដោយ​ពន្យារពេល​​ការអនុវត្ត​ច្បាប់

Quasi-legal evasions and delays

១៥០. ការ​មិន​សហការ​របស់​អង្គភាពនា​នា​ដែល​ជា​​ផ្នែក​នៃ​​រដ្ឋាភិបាល

Noncooperation by constituent governmental units

សកម្មភាព​រដ្ឋាភិបាល​លើ​ឆាក​អន្តរជាតិ

International Governmental Action 

១៥១. ការ​ផ្លាស់​ប្តូរ​បុគ្គលិក​ទូតនិង​តំណាង​ផ្សេងៗ​

Changes in diplomatic and other representation

១៥២. ពន្យារពេល​ឬ​​លុប​ចោល​កម្ម​វិធី​ការ​ទូត

Delay and cancellation of diplomatic events

១៥៣. ការ​មិន​ព្រម​សម្រេច​ទទួល​ស្គាល់​តាមរយៈ​ការ​ទូត

Withholding of diplomatic recognition

១៥៤. ការ​ផ្តាច់​ចំណង​ការ​ទូត

Severance of diplomatic relations

១៥៥. ការ​ដក​ខ្លួន​ចេញ​ពី​អង្គការ​អន្តរជាតិ​នានា

Withdrawal from international organisations

១៥៦. ការ​បដិសេធ​មិនឱយ​​សមាជិក​ភាព​ក្នុងគណៈ​អន្តរជាតិ​ណាមួយ

Refusal of membership in international bodies

១៥៧. ការ​បណ្តេញ​ចេញពី​អង្គការ​អន្តរជាតិ​ណាមួយ​

Expulsion from international organisations

វិធី​​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា

The Method of Nonviolent Intervention

 

វិធី​ទាំង​នេះ​គឺ​ជា​សកម្ម​ភាព​ដែល​ធ្វើ​អន្តរាគមន៍​ដោយ​ផ្ទាល់​ដើម្បី​កែ​ប្រែ​ស្ថាន​ការណ៍​។ អន្តរាគមន៍​អវិជ្ជមាន​គឺ​អាច​រំខាន​ និង​អាច​ទាំង​​លុប​បំបាត់​​លំនាំ​អាកប្បកិរិយា​ គោល​នយោបាយ​ ទំនាក់​ទំនង​ និង​ស្ថាន​ការណ៍​​ដែល​ធ្លាប់​ជា​រចនាសម្ពន្ធ​មាន​ស្រាប់​ផង​​។ អន្តរាគមន៍​វិជ្ជមាន​បង្កើតរចនាសម្ពន្ធ​ថ្មី​​ជំនួស​រចនាសម្ពន្ធ​ចាស់​​​ខាង​លើ​។ វិធី​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សា​ចោទ​ជា​បញ្ហា​ប្រឈម​ផ្ទាល់​និង​ភ្លាម​ៗ​។ វិធី​ទាំង​នេះ​ពិបាកស៊ូ​ទ្រាំ​អនុវត្ត​និង​​ធ្វើ​បន្តឱយ​ឋិត​ថេរ​ជាង​វិធីជំទាស់​​បញ្ចុះ​បញ្ចូល​ និងវិធី​​មិន​សហការ​​​ ព្រោះ​វិធី​អន្តរាគមន៍​ដោយ​អហិង្សាអាច​​​​នាំមក​នូវការ​បង្ក្រាបភ្លាមៗ​និងជា​​ច្រើនលើក​។ វិធី​ទាំង​នេះ​ប្រើ​ដើម្បី​ការ​ពារ​ ពោល​គឺ​រក្សា​លំនាំ​អាកប្បកិរិយា​ថ្មី​​​ ស្ថាប័ន​ថ្មី​ គោល​ជំហរ​ដើម​​​​ឯករាជ្យ ហើយ​វិធី​ទាំង​នេះ​ក៏​អាច​ប្រើ​ដើម្បី​តប​ត​តស៊ូ​ដើម្បី​សំរេច​គោល​ដៅ​របស់​សកម្ម​ជន​ដោយ​បញ្ចូលទៅ​ក្នុង​​កន្លែង​របស់​គូ​បដិបក្ស សូម្បី​តែ​​គ្មានការ​បញ្ឆោត​​​ភ្លាមៗក៏​ដោយ​ ក៏​អាច​បង្ខំឱយ​​ពួក​គេ​ទទួល​យក​បាន​ដែរ​​។​ ក្នុង​បញ្ជី​នេះ​ មាន​វិធី​ចំនួន​ ៤០ ដោយ​ចែក​ចេញ​ជា​ប្រាំ​អនុ​ក្រុម​។

អន្តរាគមន៍​តាម​ផ្លូវ​ចិត្ត

Psychological Intervention

១៥៨. ការ​សំដិល​ខ្លួនឬ​យក​ខ្លួន​ទៅ​ដាក់នៅ​កន្លែងរងគ្រោះ​ពី​ធាតុ​អ្វី​មួយ​ (ដូច​ជា យក​ខ្លួនទៅ​​ហាល​​​កំដៅ​ថ្ងៃ​) ​​ដោយ​​គ្មាន​ការ​ពារ​ពី​ការ​ឈឺ​ចាប់​

Self-exposure to the elements

១៥៩. តំណម​អាហារ​

The fast

ក. តំណម​មិន​ទទួល​សំពាធ​សីលធម៌ Fast of moral pressure

ខ. កូដកម្មបង្អត់​អាហារខ្លួន​ឯង​ Hunger strike

គ. តំណម​បែប​សត្យាគ្រហ​ (តាម​របៀប​ដែល​មហាត្មៈ​គន្ធី​អនុវត្ត) Satyagrahic fast

១៦០. ការ​កាត់​ក្តី​បញ្ច្រាស​ (គេ​ប្តូរ​តួនាទី​រវាង​អយ្យកា និង​កូន​ក្តី​ក្នុង​ការ​កាត់​ទោស​ណាមួយ។ ពួក​កូន​ក្តី​នឹង​ក្លាយ​ទៅជា​អយ្យការ ហើយ​គេ​បង្វែរឱយ​​ទៅ​ជា​បាតុកម្ម​ប្រឆាំង​នឹង​អ្វីមួយ​ទៅវិញ)

Reverse trial

១៦១. ការ​រំខាន​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent harassment

អន្តរាគមន៍​ផ្លូវ​​កាយ

Physical Intervention

១៦២. ការ​អង្គុយ​នៅ​មួយ​កន្លែង

Sit-in

១៦៣. ការ​ឈរ​នៅ​មួយ​កន្លែង​

Stand-in

១៦៤. ការចត​​​យាន​ជំនិះនៅ​មួយ​កន្លែង

Ride-in

១៦៥. ចុះ​លុយ​ទឹក​នៅ​មួយកន្លែង​​

Wade-in

១៦៦. ការ​កាន់​កាប់​ទីតាំង​ណា​មួយ​និង​មិន​ចាក​ចេញ​​ពី​​​ទី​នោះ​ (ប្រមូល​គ្នា​នៅ​ទី​កន្លែង​មាន​អត្ថន័យ​សំខាន់​ណា​មួយ​និង​នៅ​តែ​ធ្វើ​ដំណើរចុះ​ឡើង​​ ដោយ​មិន​ចាក​ពី​នេះ​នោះ​)។

Mill-in (gather in some place of symbolic significance and remain mobile)

១៦៧. ការ​បូង​សួង​នៅ​មួយ​កន្លែង

Pray-in

១៦៨. ការ​ឆ្មក់​ចូលលុក​លុយ​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent raids (march to designated key point and demand possession)

១៦៩. ការ​ចូលលុក​លុយតាម​អាកាស​ដោយ​អហិង្សា​

Nonviolent air raids (perhaps bring leaflets or food)

១៧០. ការ​ចូល​ឈ្លាន​ពាន​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent invasion

១៧១. ការ​​កាត់សង្វាក់​​​ដោយ​អហិង្សា (យក​ខ្លួន​ទៅ​លើ​ដាក់​ពាំង​នៅ​ចន្លោះ​រវាង​បុគ្គលនិង​គោល​ដៅ​នៃការ​ងារ​ឬ​សកម្ម​ភាពនោះ​​)

Nonviolent interjection (placing one’s body between a person and the objective of the work and activity)

១៧២. ការ​បង្កើត​ឧបសគ្គ​ដោយ​អហិង្សា (ជា​ទួទៅ​ ធ្វើ​ឡើង​រយៈ​ពេល​បណ្តោះ​អាសន្ន​)

Nonviolent obstruction

១៧៣. ការ​ចូល​កាន់​កាប់​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent occupation

អន្តរាគមន៍​ខាង​សង្គម

(Social Intervention) 

១៧៤. ការ​រៀប​ចំឱយ​​មាន​លំនាំ​សង្គម​ថ្មី

(Establishing new social patterns)

១៧៥. ការ​ដាក់​គ្រឿង​ប្រដាប់​ប្រដារ​ឱយ​​ច្រើន​ហួស

(Overloading of facilities)

១៧៦. ការ​ធ្វើឱយ​​ដំណើរ​ការ​យឺត​យ៉ាវ

(Stall-in)

១៧៧. ការ​រំខាន​អង្គ​ប្រជុំ​ ដោយនិយាយ​​ឡូឡា​

(Speak-in)

១៧៨. ការ​លេង​ល្ខោន​ចំអក (ការ​រំខាន​ដោយ​លេង​ជា​លោ្ខន​​ដោយ​ឥត​​បាន​គ្រោង​ទុក​ជា​មុន​)

Guerrilla theatre (improvised dramatic interruptions)

១៧៩. បង្កើត​ស្ថាប័ន​សង្គម​​​ផ្សេង​ទៀត ដើម្បី​បញ្ចៀស​ឥទ្ធិពល​រពី​ដ្ឋាភិបាល​

(Alternative social institutions)

១៨០ បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ទំនាក់​ទំនង​ផ្សេង​ទៀត កុំ​​​ជាប់​ជំពាក់​​​នឹងប្រព័ន្ធ​របស់​រដ្ឋាភិបាល​

(Alternative communication system)

អន្តរាគមន៍ផ្នែក​​សេដ្ឋ​កិច្ច

(Economic Intervention) 

១៨១. កូដ​កម្ម​បញ្ច្រាស (កម្មករ​ធ្វើ​ការ​កាន់​តែ​ខ្លាំង​ឡើង​ ហើយ​លើស​ពេល​វេលា​ដោយ​ពុំ​បាន​កម្រៃ​បន្ថែម។ គេ​ធ្វើ​នេះ​ដើម្បី​ទាម​ទារឱយ​​ឡើង​ប្រាក់​ខែ​ ហើយ​និយោជក​ពិបាក​បដិសេធ)

Reverse strike (working to excess)

១៨២. កូដកម្ម​នៅ​នឹង​កន្លែង​ (កម្មករកាន់​កាប់​កន្លែង​ធ្វើ​ការ​តែ​​មិន​ធ្វើ​ការ​​ នៅ​ក្រាញ​មិន​ទៅ​ផ្ទះ ហើយ​បដិសេធ​មិន​ព្រម​ចេញ​ពី​កន្លែង​ធ្វើ​ការ រហូត​ដល់​គេ​បាន​សម្រេច​ដូច​បំណង)

Stay-in strike (occupation of work site)

១៨៣. ការ​រឹប​អូស​ដីធ្លី​ដោយ​អហិង្សា

Nonviolent land seizure

១៨៤. ការ​រឹង​ទទឹង​តទល់​ដោយ​បិត​ទី​តាំង​ណា​មួយ​

Defiance of blockades

១៨៥. ការ​ក្លែង​របស់​អ្វីមួយ​​ដោយ​សារ​កត្តា​នយោបាយ​

Politically motivated counterfeiting

១៨៦. ការ​ទិញ​ម៉ៅ (​ការ​ម៉ៅ​ទិញ​ទំនិញ​អ្វីមួយ នៅ​ក្នុង​ផ្សារ​អន្តរជាតិ​ ដើម្បី​កុំឱយ​​ទំនិញ​នេះ ធ្លាក់​ក្នុង​កណ្តាប់​ដៃ​សត្រូវ)

Preclusive purchasing

១៨៧. ការ​រឹប​អូសយក​ទ្រព្យ​សម្បត្តិ

Seizure of assets

១៨៨. ការ​​អីវ៉ាន់​យក​ទៅ​ចោល​?

Dumping

១៨៩. ការ​ធ្វើ​បរិបាល​កិច្ច​ឬ​ជួយ​ឧបត្ថម្ភ​ជា​ថ្នូរ​នឹង​ការ​គាំទ្រ​ ​ដោយជ្រើស​រើស

Selective patronage

១៩០. ការ​បង្កើត​ផ្សារ​ផ្សេង​ថ្មី​ពី​ផ្សារ​ក្រោម​ការ​គ្រប់​គ្រង​របស់​រដ្ឋាភិបាល​

Alternative markets

១៩១. ការ​បង្កើត​ប្រព័ន្ធ​ដឹក​ជញ្ជូន​ មិន​ចំណុះ​រដ្ឋាភិបាល​

Alternative transportation systems

១៩២. ការ​បង្កើត​ស្ថាប័ន​សេដ្ឋ​កិច្ចដទៃ​ ឯករាជ្យ​​ពី​ស្ថាប័ន​របស់​រដ្ឋាភិបាល​

Alternative economic institutions

អន្តរាគមន៍​នយោបាយ

Political Intervention

១៩៣. បន្ថែម​ប្រព័ន្ធ​រដ្ឋ​បាលឱយ​​លើស​កម្រិត

Overloading of administrative systems​​​​​

១៩៤. ការ​បើក​មុខ​ភ្នាក់​ងារ​សម្ងាត់​

Disclosing identities of secret agents

១៩៥. ការ​ចង់ឱយ​​គេ​ដាក់​គុក

Seeking imprisonment

១៩៦. ការ​មិន​គោរព​តាម​ច្បាប់​ដែល «អព្យាក្រឹត»

Civil disobedience of “neutral” laws

១៩៧. ការ​បន្ត​ការ​ងារ​ដោយ​មិន​សហការ

Work-on without collaboration

១៩៨. ការ​បង្កើតឱយ​មាន​អធិបតេយ្យ​ពីរ​ក្នុង​ប្រទេស​មួយ​​និង​រដ្ឋាភិបាល​សន្ទឹម​គ្នា​មួយ​​នឹង​រដ្ឋាភិបាល​សហព័ន្ធ ​ដែល​មាន​ដំណើរការ​​ទន្ទឹម​គ្នា (ច្រើន​កើត​ឡើង​នៅ​ប្រទេស​ដែល​​សំបូរក្រុម​ជន​ជាតិ​ច្រើន​ ឧស្សាហ​មាន​​ទំនាស់នឹង​គ្នា​​)​៕​

Dual sovereignty and parallel government

៙កំណត់​សម្គាល់៖ វិធី​អហិង្សា​ចំនួន​ ១៩៨ លោក​ ជីន​ សាប​ បាន​គ្រាន់តែ​ចង​ក្រង​នឹង​បែង​ចែក​ជា​ចំណាត់​ថ្នាក់និង​ក្រុម​​ប៉ុណ្ណោះ​ មិន​មែន​គាត់​ចេះ​តែ​ប្រតិដ្ឋ​ឬ​ផ្តល់​អនុសាសន៍​ជា​គំរូ​នោះ​ទេ​។ នៅ​​មាន​វិធី​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​រង់​ចាំ​ការ​បំពេញ​បន្ថែម​ លោក​ ប្រ៊ៀន​ ម៉ារទីន​ (Brian Martin) បាន​បន្ថែម​ខ្លះ​ទៀត​ យោល​ទៅ​តាមការ​វិវឌ្ឍ​នៃ​បច្ចេកវិជ្ជា​ពត៌មាន​ ប៉ុន្តែ​យើង​ពុំបាន​​បញ្ចូល​នៅ​ទី​នេះ​ទេ​។ យើង​បាន​រាយ​ជា​ទ្វេ​ភាសា​ ដើម្បី​កាត់​បន្ថយ​ការ​បក​ប្រែ​ឆ្គាំ​ឆ្គង​និង​សំរួល​ដល់​អ្នក​ដែល​ចេះ​ទាំង​ពីរ​ភាសា​អាច​យល់​សេចក្តី​បាន​កាន់​តែ​ច្បាស់​។ មាន​ចំណុច​មួយ​ចំនួន​តូច​ដែល​យើង​​​​យល់បាន​ពុំ​បាន​​ច្បាស់​ ព្រោះ​លោក​ ជីន សាប​ រាយ​វិធី​នីមួយៗ​ជា​ចំណុច​ គ្មាន​សេចក្តី​ពន្យល់​ឬ​ឧទាហរណ៍​ទេ​​ នៅ​ក្នុងឧបសម្ពន្ធ​នៃ​ស្នារដៃ​ «ពី​របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ​» គឺ​ថា​​មាន​​តែ​នៅ​ក្នុង​និក្ខេបបទ​របស់​លោក​ «វិទ្យាសាស្ត្រ​នយោបាយ​នៃ​អំពើ​អហិង្សា​ ភាគ​ទី​ពីរ​ ស្តីពី​​វិធី​អហិង្សា​» ប៉ុណ្ណោះ​ ទើប​មាន​សេចក្តី​អធិប្បាយ​ ភ្ជាប់​ដោយភស្តុតាង​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​នៃ​ការ​​អនុវត្តវិធី​ទាំង​នោះ​​។ ពី​ព្រោះ​គ្មាន​និក្ខេបបទ​របស់លោកសំរាប់​ផ្ទៀង​ផ្ទាត់​និង​យល់​សេចក្តី​ យើង​ជា​អ្នក​បក​ប្រែ​បាន​ប្រឹង​ប្រែង​ស្រាវជ្រាវ​បន្តិច​បន្តួច​តាម​អ៊ីនធើរនេត​បាន​រក​ឃើញ​សេចក្តី​ពន្យល់​ពី​វិធី​ខ្លះ​ប៉ុណ្ណោះ​ មិន​ទាំង​អស់​ឡើយ​។ ការ​បក​ប្រែ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ យើង​មិន​បាន​បក​ប្រែ​ដោយ​ខ្លួន​ឯង​ទាំង​អស់​ទេ​ គឺ​គ្រាន់តែ​​សំរួល​ការ​បក​ប្រែ ​រួចជា​​ស្រេច​របស់​លោក​ អ៊ឺង​ ប៉ុន​អាង​ (សមាជិក​ព្រឹទ្ធ​សភា​) ​​ក្នុង​សៀវភៅ​ «របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ​» បោះ​ពុម្ព​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ នៅ​ឆ្នាំ​២០០៥ ប៉ុណ្ណោះ​។ យើង​សំរួល​ការ​បក​ប្រែនេះ​ ​ព្រោះ​មើល​ឃើញថា​​​មាន​ចំណុច​ទាស់​ឆ្គង់​ដោយ​អន្លើ​ ដែល​យើង​​មិន​អាច​គ្រាន់​តែ​ចម្លង​ការ​ប្រែ​បក​របស់​លោក​ដាក់​នោះ​ទេ​ ត្រូវ​បន្ថែម​និង​កែ​​ប្រែ​​ចំណុច​ដែល​យើង​មាន​សមត្ថភាព​អាច​កែ​បាន​ដែរ​។ សំណាង​ល្អ​      ដោយ​សារ​សារដ្នៃ​ថ្មី​របស់​ លោក​ ជីន​ សាប          ​«របៀប​ដែល​ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​» នៅ​ឆ្នាំ​ ២០១៣​ បាន​ផ្តល់​​ពន្លឺ​បន្តិចបន្តួច​ដែរ​ គឺ​​លោក​សង្ខេប​និក្ខេប​បទ​ទាំង​បី​របស់​លោក​ ទៅ​ជា​ស្នារដៃ​ខ្លី​មួយ​ ដែល​ក្នុង​នោះ​លោក​បាន​ពន្យល់​ខ្លីៗ​ពី​វិធី​អហិង្សា​ខ្លះក្នុង​​ចំណោម​វិធី​ទាំង​ ​១៩៨របស់​លោក​។ ទោះ​បី​យ៉ាង​ណា​ វា​នៅ​តែ​មិន​គ្រប់​គ្រាន់​ យើង​នឹង​ព្យាយាម​កែ​សំរួលបន្ថែម​ទៀត​ នៅ​ពេល​រកបាន​​សៀវភៅ​និក្ខេបបទ​របស់​លោក​ ជីន​ សាប​។​

តៃ សុវណ្ណារុណ

សុក្រ, ២៧/០២/២០១៥

ប្រភព៖ ជីន សាប (២០១៣). «របៀប​ដែល​ការ​តស៊ូ​ដោយ​អហិង្សា​ប្រព្រឹត្ត​ទៅ​» និង​ (២០១០). «ពី​​របប​ផ្តាច់​ការ​ទៅ​ប្រជាធិបតេយ្យ» (From Dictatorship to Democracy). បោះ​ពុម្ព​លើក​ទី​៤. វិទ្យាស្ថាន​អាល់​ប៊ឺត​ អាញស្តាញ (Albert Einstein)។

Sources: Gene Sharp (2013). How Nonviolent Struggle Works & (2010) From Dictatorship to Democracy. The Albert Einstein Institution.